Tag: wikihausa

  • Yadda Ake Zoɓo A Cikin Sauƙi Sabon Salo

    Yadda Ake Zoɓo A Cikin Sauƙi Sabon Salo

    Abubuwan da ake buƙata

    1. Zoɓo

    2. Kanunfari

    3. kimba

    4. Masoro

    5. Lemon grass

    6. Sugar

    7. Ruwa

    Yadda ake haɗawa

    1. Da farko za ki wanke zoɓonki ki sa a tukunya, ki sa ruwa, kanunfari, kimba, masoro, lemon grass ki rufe ki bari ya tafasa sosai sai ki sauke ya huce.

    2. Sai ki tace ki sa sikari. Ki sa a firji in ya yi sanyi sai a sha.

    Domin karanta Yadda Ake Lemon Abarba A Sauƙaƙe danna nan.

  • Yadda Ake Ƙosai Mai Laushi

    Yadda Ake Ƙosai Mai Laushi

    Abubuwan da ake buƙata

    1. Wake
    2. Albasa
    3. Tattasai
    4. Attarugu
    5. Gishiri
    6. Kayan ɗanɗano
    7. Ƙwai
    8. Ruwa

    Yadda ake haɗawa

    1. Ki wanke wake, ki gyara ki sa albasa, attaruhu da tattasai ba da yawa ba, sai a kai miki niƙa. Ki ce kar su cika miki ruwa.

    2. Bayan an kawo niƙan, ki sa gishiri kaɗan da maggi (in kika sa maggi da yawa ƙullunki zai yi baƙi; kar maggin su wuce biyu in ƙullun naki daidai misali ne).

    3. Sai ki sa ruwa kaɗan, in ƙullun yana da kauri.

    4. Ki fasa ƙwai, ki buga ƙullun ki sosai, za ki ga ƙullin yana canza color into a lighter one. Samun niƙa mai kyau da kuma bugu shi ne zai sa kosai ya yi kyau.

    5. Ƙwai kuma na ƙara masa laushi kuma, in kina soyawa za ki ga yana tashi mai kyau.

    6. Idan man ki ya yi zafi, sai ki soya. Saboda idan man bai yi zafi ba, ƙullun zai warwashe a ciki.

    Ku karanta Yadda Ake Yin Crepes Da Vegetable

  • Yadda Ake Lemon Abarba A Sauƙaƙe

    Yadda Ake Lemon Abarba A Sauƙaƙe

    Abubuwan da ake buƙata

    1. Abarba
    2. Ruwan sanyi
    3. Sikari
    4. Na’ana
    5. Ɗanyar citta
    6. Ruwan lemon tsami

    Yadda ake haɗawa

    1. Da farko za ki ɓare abarba, ki yanka ta ƙanana, ki sa a blender, ki sa ruwan sanyi, sikari, ɗanyar citta ki niƙa su, ki tace.

    2. Sai ki samu serving glass, ki dan daka na’ana, ki zuba pineapple juice da ruwan lemon tsami kaɗan ki juya. A sha lafia.

    Karin bayani

    Ba lallai sai da ruwan sanyi za ki yi ba, za ki iya amfani da ƙanƙara ko kuma bayan kin tace ki sa a firji ya yi sanyi.

    In ba ki da na’ana za ki iya yin sa haka, haka shi ma lemon tsami. Wannan shi ne yadda ake haɗa lemon abarba a sauƙaƙe.

    Domin karanta Yadda Ake Kunun Kwakwa Ga Masu Ciwon Siga danna nan.

  • Yadda Ake Kunun Alkama A Sauƙake

    Yadda Ake Kunun Alkama A Sauƙake

    Barkan mu da sake kasance a fannin girke-girkenmu na WikiHausa, za mu koyi yadda ake kunun alkama.

    Kunun alkama dai yana da ruƙon ciki kuma yana da lafiya a jiki musamman a gurin masu ciwon siga, amma sai dai kada su yi amfani da suga wajen shan kunun.

    Abubuwan Da Ake Buƙata

    1. Alkama
    2. Gyaɗa
    3. Sugar
    4. Citta
    5. Cardamon
    6. Ruwa
    7. Fulawa
    8. Nono ko tsamiya

    Yadda Ake Haɗawa

    1. Ki gyara alkama ki wanke, ki sa ruwa a tukunya ki zuba alkama, cardamom, citta busasshe, ki bari ya tafasa; alkamar ki ya yi rabin nunar sa.
    2. Ki samu roba ki sa niƙaƙƙen gyaɗa da ruwa ki dama sai ki tace. Bayan alkama ta yi rabin dahuwarta ki sa tatacciyar gyaɗar, ki sa sugar yadda kike so. Ki bari alkaman ta nuna yadda ki ke so.
    3. Sai ki dama flour ki kaɗan a wani ƙaramin bowl, ki zuba a kan kunun, ki gauraya. Ki sauke bayan minti huɗu ko biyar.
    4. Sannan ki nemi rariya ki tace nono ko tsamiya sai ki zuba. Wasu a kan wuta suke zubawa wasu kuma sai bayan sun sauke, duk wadda kike so duk ɗaya ne.

    Ƙarin bayani

    Za ki iya saka kimba ko kanunfari a ciki, yana sa kunu ya ƙara ƙamshi sosai.

    Domin karanta cikakken bayani akan Yadda Ake Shinkafa Da Miyar Attaruhu danna nan.

  • Menene Cutar Suga (Diabetes)?

    Menene Cutar Suga (Diabetes)?

    Jikin ɗan Adam na buƙatar wani irin nau’in sinadarin suga (glucose) da ke cikin jini domin aiwatar da wasu daga cikin manya-manyan ayyukan da suka shafi lafiyar jikin.

    Suga (glucose) na bayar da kuzari (energy) ga jikin ɗan Adam wanda ake buƙata wajen narkar da abinci da kuma rayuwar ƙananan halittun da suka tattaru (yawa) suka yi ginin jikin ɗan Adam ko halittarsa tamkar bululluka [tubali] (cells).
    Wannan sugan ‘glucose’ shi ne makamashin da ke ba wa jikin ɗan Adam kuzari domin rayuwa. Kuma ana samun sa ne daga abincin da muke ci, wato nau’in abinci mai samar da kuzari (carbohydrate), kamar irinsu gero, dawa, masara ,shinkafa da sauransu. kwakwalwa (brain), ko hanyoyin sadarwar ƙwaƙwalwa a jiki (nerves) da kuma wasu jajayen halittun jini ( developing red blood cells) , duk kaninsu suna amfani da wannan makamashi (glucose) domin samun rayuwa.
    Ciwon-suga (diabetes) cuta ce wadda suga (glucose) da ke cikin jini yake haurawa sama wato suga ya yi yawa a cikin jini. Yawansa na da illa ga lafiya. Dalilin yawansa na faruwa ne sabili da jikin mutum ba ya samar da da wani sinadarin kemical mai suna ‘insulin’
    ( type 1 diabetes) , ko jikin ne ba ya amfani da ‘insulin’ yadda ake so, ko kuma ma jikin ba ya samar da ‘insulin’ da kyau [wato isasshe]
    ( type 2 diabetes). Idan har babu ‘insulin’ to fa sugan ‘glucose’ zai cigaba da taruwa da yawa cikin jini har ya yi illa ga lafiya.
    Sinadarin ‘insulin’ (a hormone), wata tsoka ce a jikin ɗan Adam take samar da shi (pancreas).
    Amfanin sinadarin ‘insulin’ shi ne ɗaukar sugan ‘glucose’ da ke cikin jinin zuwa cikin ƙananan halittun da suka gina jikin ɗan Adam (cells) domin samun kuzari gare su da cigaban rayuwa.
    Idan babu ‘insulin’ ko ba ya aiki yanda ake buƙata to suga fa zai cigaba da taruwa cikin jini ya yi yawa har ya haddasa munanan matsaloli ga lafiya. Sugan zai iya yin illa ga idanu, ƙoda, wasu jijiyoyin jini da kuma wayoyi/hanyoyin sadarwar ƙwaƙwalwa a jiki.
    Ciwon-suga zai iya haddasa cutar zuciya, mutuwar sashen jiki koma ya jaza yanke ƙafar marar-lafiyar. Idan ciwon ya yi ƙarami zai iya haddasa matsalar ƙashi da gaɓoɓi, matsalar fata, matsalar narkewar abinci, rashin ƙarfin mazakuta, matsalar haƙora da dasashi.
    ‘Type 2 diabetes’ ,wato nau’in ciwon-suga na 2 da muka yi bayani (wanda jiki ba ya amfani da ‘insulin’ yadda ya dace) shi ne nau’in ciwon-suga da ya fi yawa ga mutane da dama fiye da nau’in ciwon-suga na 1: ‘type 1 diabetes’ (wanda mu kace jiki ba ya samar da da sinadarin ‘insulin’).

    Alamomin Ciwon Alamomin Ciwon-suga Nau’i na (type 1 diabetes symptoms):
    • Yawan jin ƙishirwa sosai
    • Yawan yin fitsari
    • Yawan jin yunwa ko gajiya
    • Raguwar nauyin mutum ba tare da mutum ya yi ƙoƙarin rage nauyin ba
    • Daɗewar ciwo/gwambo bai warke ba/warkewa a hankali
    • Rashin gani da kyau. Awon jini zai iya nuna idan akwai ciwon ko saɓanin haka.

    Idan akwai irin nau’in ciwon , toh mutum zai cigaba da amfani da sinadarin ‘insulin’ da aka samar a asibiti, za a ba shi sinadarin a asibiti akan ƙa’ida da umarnin ƙwararren likita. An fi yawan samun ƙananan yara da matasa da irin wannan nau’in ciwon-suga (Juvenile diabetes/Insulin-dependent diabetes) duk da dai cewa zai iya shafar mutane a kowane shekarun su na rayuwa.

    Alamomin Ciwon-suga Nau’i na 2 (type 2 diabetes symptoms):
    • Yawan jin ƙishirwa sosai
    • Yawan yin fitsari
    • Yawan jin yunwa ko gajiya
    • Raguwar nauyin mutum ba tare da mutum yayi kokarin rage nauyin ba
    • Bushewar fata, ƙaiƙayin fata
    • Mutum ya ji kamar ba ƙafarsa ba ko jin tsira a ƙafafu

    Yin awon jini a asibiti ko wata ingantacciyar cibiyar lafiya zai iya nuna maka ko kana da ciwon suga ko kuma akasin haka. Motsa-jiki (exercise), rage nauyin jiki yanda ya dace da koyarwar kiwon lafiya, da kuma kula da tsarin cin abinci da ya dace da ciwon lafiya, ko shakka babu , za su taimaka sosai wajen shawo matsalolin lafiya na ciwon-suga.

    Cututtukan saifa, magunguna, kemikals, kamuwa da wasu cututtukan da gado daga mahaifan mutum na daga cikin dalilin da ake alaƙantawa da suke haddasa ciwon-suga. Allah ya ba mu lafiya AMEEN.

    Danna nan don karanta Sinadarin Ka-Fi Suga

    Edita; Rumasa’u M. Kallamu

  • AL’ADAR BAHAUSHE

    AL’ADAR BAHAUSHE

    Abin kunya ne budurwa ta je gidan su saurayinta a ƙasar Hausa

    Da a al’adar Bahaushe, ba yadda za a yi budurwa ta bi saurayi gidan su ko ta je wajensa, saboda kunya da kamun kai irin na Bahaushe.

    Amma yanzu don rashin kamun kai da rashin sanin ƙimar kai, sai ta karaɗe dangin su kaf kafin a yi auren.

    Don haka, ba mai mararin ganin ta, yayin da aka yi auren, don duk sun gama ganinta, don haka ba za ta yi irin farin jinin da amarya ke yi ba.

    kuma yanzu iyaye mata su ke ba wa ‘ya’yansu lasisin yin haka, domin su ma irin waɗannan iyayen akwai alamun rashin kamun kai a tare da su.

    Shi ma kuma saurayin sai ya yi ta kwasarta, yana yawo da ita, wai shi ga mai budurwa.

    Hakan ne yake jawo shi ɗin ma, karan kansa saurayin ba zai damu da ita ba, bayan an yi auren.

    Shi ne bayan auren lokaci kaɗan, sai a ga an fara samun matsaloli, ta yau daban ta gobe daban, tunda dama mahaifiyarta ba ta ba ta tarbiyya mai kyau ba.

    A ƙarshe ya kamata mu koma kan al’adar mu ta asali, iyaye su nuna wa ‘ya’yansu cewa ba burgewa ba ce bin saurayi zuwa wani waje, ko da kuwa gidansu ne, ta haka ne za mu kare ‘ya’yanmu daga faɗawa cikin rayuwa mara kyau da gurɓatattun halaye.

    Domin karanta tarihin Hausawa da al’adunsu danna nan

  • Yadda Ake Shinkafa Da Miyar Attaruhu

    Yadda Ake Shinkafa Da Miyar Attaruhu

    Shinkafa Da Miyar Attaruhu: Shinkafa da miyar attaruhu abinci ne da aka fi yawan cin sa da rana; musamman saboda gina jiki da kuma samar da kuzari…

    Kayan Haɗi:

    1. Shinkafa
    2. Attaruhu
    3. Albasa
    4. Koren tattasai
    5. Ƙwai
    6. Plantain
    7. Mangyaɗa

    Yadda Ake Haɗawa

    Da farko uwar gida za ki ɗora ruwa a wuta, idan ya tafasa sai ki zuba shinkafa. Idan ta yi rabin dahuwa, sai ki sauke ki wanke ta; ki tace ki mayar tukunya, kisa ruwa kaɗan yadda zai turara ta; amma fa kar ya yi yawa don ba a son shinkafar ta caɓe, sai ki rage wuta.

    Sai ki ɗauko attaruhu ki wanke ki jajjaga, sai ki sa albasa ita ma a yanka ta, yankan tsaye ki wanke ta; ki bar ta a kwando ta tsane, sannan ki ɗauko koren tattasai, ki yanka shi, ki ajiye a gefe.

    Sai ki ɗauko plantain ki ɓare, ki yanka ta, sai ki koma kan shinkafarki; idan ta turara sai ki sauke ki bar ta a tukunyar ta ɗan sha iska, kafin ki zuba a plaks,

    Sai ki ɗauko kasko ko tukunya ki zuba mai ki soya plantain ɗin nan ki ajiye a gefe. Sannan ki ɗauko tukunyar da za ki yi miyarki a ciki, ki zuba mai; idan ya yi zafi, sai ki sa albasa idan ta yi brown, sai ki zuba attaruhun da kika jajjaga da albasa da koren tattasan. Sai ki juya za ki iya sa farin maggi kaɗan idan kina so,

    Sai ki sa maggi mai star da sauran kalolin maggin da kike so, ki sa seasoning mai daɗi, sai ki zuba citta da kanunfari kadan; wanda dama already ana so mace ta dake citta, kanunfari, masoro, gyaɗar Yarbawa mai ƙamshi da tafurnuwa ta dake abinta, ta zuba a roba idan za ki yi jar miya ko jallop sai ki saka.

    To bayan kin zuba sai ki juya sosai, idan miyar ta soyu, sai ki rufe ki rage wutar ki bar shi zuwa minti ɗaya, da kin bude za ki ga miyar ta kwanta, kayan miyan sun haɗe jikinsu. Sai ki sauke ki ɗora ruwa, ki dafa ƙwai idan ya huce, sai ki ɓare shi, ki kwashe shinkafarki, sai ki zuba a plet; sai ki sa miyar a gefe ki zuba plantain ɗinma a gefe, sannan ki sa ƙwanki a gefe; ki ɗanyi musu decoration mai kyau. Shi kenan girkinki ya kammala sai ci.

    Domin karanta yadda ake Yadda Ake Shinkafa ‘Yar Senegal ko Yadda Ake Yin Alalan Shinkafa danna nan.

  • Yadda Ake Turaren Wuta Na Musamman

    Yadda Ake Turaren Wuta Na Musamman

    Turaren wuta ana yin sa ne da itace, domin turara ɗaki, da dukkanin jiki da na tsugunno, da kuma na sutura . Ana zuba shi cikin gaushi (garwashi) ne a kasko. Nan da nan kuwa ka ji ƙamshi ya gauraye ko’ina a cikin gida. Daga cikin Itatuwa da ake turare da su kuwa Sun haɗa da:
    Icen Sandal
    Ice, Hawi
    Icen Gab-Gab
    Icen Durot
    Da dai Sauransu.

    Ana yin turare na soyawa kuma ana yin na jiƙawa. Ya danganta da buƙatar mutum.

    Larabawa da kuma mutanen Maiduguri ne suka fi shahara wajen amfani da turaren wuta. Mazansu na taimakawa sosai, su siya wa matansu turare akai-akai. A wajensu tamkar dole ne amfani da turare . Mace ba ta da daraja sai da kasancewa cikin ƙamshi a kodayaushe .

    KAYAN TURAREN WUTA
    Icen Hawi
    Matan Arewa
    Farce
    Misik
    Alhaji Abdullahi
    Salamalekum
    Sasorabia
    20 fragrances
    Madara turare ( 8)

    YADDA AKE HAƊAWA
    Za a sa icen Hawi a turmi a daddaka shi sama-sama. A sa icen gab-gab shima haka. Sai a juye su cikin mazubi. A dauko ruwan turare Matan Arewa a zuba a kan itatuwa. A juye Soyayyen farce. A zuba Misik. Sai a ɗauko turaruka: Alhaji Abdullahi, da salamalekum, da Sasorabia, da 20 fragrances. Kowanne a buɗe a juye. Sai kuma a dauko madarar turare masu matukar ƙamshi a zuba su. A juya da kyau ko’ina ya samu ya haɗe . A samu mazubi a juye a ciki. Kuma a rufe shi sosai.

    Littattafai da aka duba:

    Taron karawa juna ilmi.

    Hikimomin Kulawa da Mai gida.

    Mu Koyi Sana’a.

    7th Nuwanba, 2015,
    Gidan Mumbayya, kano.

  • Yadda Ake Dashishi

    Yadda Ake Dashishi

    Dashishi abincin ne da ake yin sa daga alkama. Dashishi abincin gargajiya ne a Arewacin Nijeriya, yana da matuƙar lafiya a jiki, musamman ma a wajen masu ciwon siga kasancewar alkama na ɗaya daga cikin abincin masu ciwon siga.

    Abubuwan da ake buƙata:

    • Alkama
    • Gishiri
    • Mai
    • Albasa

    Yadda ake haɗawa

    1. A wanke alkama sosai, a fitar da dukkan harkakinta.
    2. Sai a surfa ta, watau a cire dusar alkamar, sai a bakace a wanke a sake shanyawa.
    3. Idan ta bushe sai a ɓarza ta, sai a ɗaura tukunya da madambaci sai a shimfiɗa buhu mai kyau, wanda aka wanke shi, amma fa buhun mai shara-shara.
    4. Wanke alkamar a tsane ta sosai, a zuba a cikin wannan buhun da aka shimfiɗa a cikin tukunyar.
    5. Sai a rufe da faifai a bar shi ya yi kamar 20mnts.
    6. Sai a sauke a wanke shi bayan an wanke, sai a yi mashi hadi a sa gishiri da albasa da mai idan dashishi da miya ce, sai a maida a tukunya ya ƙarasa dahuwa, za  a iya ƙara masa 15-20mnts za a ji ma yana ƙamshi, sai a sauke ya yi, sai ci.

    Domin karanta Yadda Ake Shinkafa ‘Yar Senegal danna nan.

  • Yadda Ake Koko

    Yadda Ake Koko

    Koko abinsha ne na karin kumallo na hausawa, wanda ake yin sa daga gero. Koko na da daɗin sha, ga matuƙar amfani a jiki.

    Abubuwan Da Ake Buƙata

    Gero
    Citta
    Barkono
    Kanunfari

    Yadda Ake Haɗawa:

    1. A jiƙa gero ya jiƙu sosai, sai a zuba citta, kanunfari da ɗan barkona kaɗan, sai a niƙa.

    2. Sai a tace shi da abin tata, a fitar da dusar da gasarar, sai a bar shi ya kwanta.

    3. A tafasa ruwa a kwano daban, kuma sai a ɗebi kwantacciyar gasarar nan, sai a ƙara mata ruwa a juya ta ɗan yi kauri kaɗan.

    4. Sai a sheƙa mata wannan tafashasshen ruwan zafin da sauri sai a motsa kaɗan.

    Domin sanin yadda ake burabusko danna koren rubutun nan.