Author: Khadija Yusha’u (Amira)

  • Tarihin Nijeriya Kashi Na Ɗaya(1)

    Tarihin Nijeriya Kashi Na Ɗaya(1)

    Tarayyar Nijeriya, ƙasa ce mai ‘yanci, wacce take a Yammacin Afirka dake iyaka da Nijar a arewa, Chadi a arewa maso gabas, Kamaru a gabas, da Benin a yamma. Bakin tekunta ta kudu suna kan tekun Guinea ne a tekun Atlantika. Nijeriya babbar jamhuriyya ce ta tarayya, wacce take da jihohi 36 da kuma Babban birnin tarayya, inda babban birnin tarayya a Abuja yake.
    Nijeriya ta kasance gida ga tsoffin gwamnatocin ƙasashe da suka yi mulkin mallaka da masarauta tun shekaru aru-aru. Harshen zamani ya samo asali ne daga mulkin mallakar Turawan Ingila tun daga karni na 19, sannan ya ɗauki yankinsa na yanzu tare da haɗewa da Kudancin Nijeriya na kariya da Arewacin Nijeriya kariya a shekara ta 1914(amalgamation) daga hannun FRED FREDRICK LUGARD.
    Birtaniya ta kafa tsarin gudanarwa da na doka, yayin aiwatar da mulkin kai tsaye ta hanyar manyan hanyoyin gargajiya; Nijeriya ta zama ƙungiya mai zaman kanta a ranar 1 ga Oktoba, 1960. Ta samu yaƙin basasa daga 1967 zuwa 1970.Bayan haka ta sauya tsakanin gwamnatocin farar hula da aka zaɓa da mulkin soja har sai ta samu ingantacciyar demokraɗiyya a shekarar 1999.
    Nijeriya tana da ƙabilu sama da 250 waɗanda ke da yarika sama da 500 waɗanda suke da al’adu iri-iri. Ƙabilu mafiya girma, mafi shahara guda uku ne a Nijeriya waɗanda suka haɗa da: HAUSA–FULANI a AREWA YARBAWA a YAMMA, da IGBO a GABAS; ya ƙunshi sama da 60% na yawan jama’a. Harshen hukuma shi ne Ingilishi. An zabi Ingilishi ne don sauƙaƙe haɗin harshe a matakin ƙasa. Nijeriya ta kasu kusan rabi tsakanin Kirista, wadanda galibi suke zaune a Kudancin kasar, da kuma Musulmai, galibi suna zaune a Arewa.
    Ƙasar ta Nijeriya tana da yawan musulmai, kuma tana cikin na biyar a duniya da suke da musulmi da kuma yawan mabiya addinin Kirista na shida a duniya, tare da tsarin mulki wanda ke tabbatar da ‘yancin addini. Tsiraru daga cikinsu na yawan gudanar da addinai na asalin Nijeriya, kamar waɗanda ke asalin ƙabilar Igbo da Yarbawa.
    Nijeriya ita ce ƙasa mafi yawan jama’a a Afirka, kuma na bakwai mafi yawan al’umma a duniya, wanda ke da kimanin 206 miliyan mazaunan har zuwa ƙarshen 2019.
    Jamhuriyar Njeriya tana da yawan matasa na uku a duniya, bayan India da China, tare da sama da miliyan 90 na yawan jama’arta ‘yan ƙasa da shekaru goma sha takwas.
    Tarayyar ta Nijeriya na da mafi ƙarfin tattalin arziki a Afirka, kuma ita ce ƙasa ta 24 mafi ƙarfin tattalin arziƙi a duniya bisa ga lissafin da Asusun Lamuni na Duniya (IMF) ta bayar a harsashenta na (kimanta 2020), da darajan sama da Dala biliyan 500 da $ 1 tiriliyan dangane da GDP na maras muhimmanci, a bi da bi. A Matsakaicin bashi zuwa GDP na 2013 ya kasance kashi 11 bisa ɗari yayin da na 2019 ya tashi zuwa kimanin kashi 16 cikin ɗari.
    Nijeriya wata ƙasa ce mai matsakaiciyar ƙasa, wacce ke da kudin shigar kowace kasa a tsakanin dala 1,026 zuwa $ 3,986. Ana kiran Nijeriya da suna “Giant of Africa”, saboda yawan jama’a da tattalin arziƙinta, Haka nan ana ganin kasuwa ce dake fitowa daga Bankin Duniya; an gano shi a matsayin ikon yanki a kan yankin Afirka, wani yanki na tsakiya a cikin harkokin ƙasa da ƙasa, kuma har ila, yau an gano shi a zaman mai ƙarfi na duniya. Asalin cigaban ɗan Adam ya zama na 158 a duniya.
    Nijeriya memba ce a cikin kungiyar MINT ta kasashe, wadanda ake ganinsu a matsayin kasashen dake gaba, na tattalin arziki “BRIC-like” na gaba. Haka nan an lissafa shi daga cikin “tattalin arziki na gaba” na gaba “wanda zai zama na daga cikin manya-manya a duniya. Nijeriya memba ce ta Ƙungiyar Tarayyar Afirka, kuma memba ce a wasu ƙungiyoyi daban-daban na duniya, waɗanda suka haɗa da Majalisar Ɗinkin Duniya, Tarayyar Afirka, ECOWAS, da OPEC
    Sunan Nijeriya ta samo asali ne daga Kogin Neja, wanda yake gudana a cikin ƙasar. Wannan sunan an sanya shi ne ranar 8 ga Janairu, 1897, daga marubuciyar jaridar Birtaniyar, Flora Shaw, wanda daga baya ta auri LORD LUGARD, wani shugaba mai mulkin mallaka na Burtaniya. Asalin sunan Nijar, wanda ya samo asalinsa da tsakiyar kogin Neja, ba shi da tabbas. Wataƙila kalmar tana iya canza sunan Tuareg egerew n-igerewen da mazaunan suke amfani da shi, a tsakiyar kogin da ke kusa da Timbuktu kafin fara mulkin mallaka na ƙarni na 19.

    Domin ci gaba da karatu danna nan.

  • Jerin Gwamnonin Kano Daga (1967 zuwa yau)

    Jerin Gwamnonin Kano Daga (1967 zuwa yau)

    Jerin sunayen mutanen da suka taɓa rike muƙamin Gwamna a Jihar Kano.

    Jihar Kano gari ne da aka samar da shi a shekara ta 1967-05-27. A lokacin da ake raba yankin Arewa. Benue-Plateau, Kano Arewa ta tsakiya.

    Sunaye Matsayi Kama aiki Barin aiki Jam’iyya
    Kwamishinan ‘yan sanda, Audu Bako Gwamna Mayu 1967 Juli 1975 Soja
    Kanel Sani Bello Gwamnan soja Juli 1975 Satumba 1978 Soja
    Group Captain Ishaya Shekari Military Governor Satumba 1978 Oktoba 1979 soja
    Alhaji Muhammad Abubakar Rimi Gwamna Oktoba 1979 May 1983 PRP
    Alhaji Abdu Dawakin Tofa Gwamna May 1983 Oktoba 1983 PRP
    Alhaji Sabo Bakin Zuwo Gwamna Oct 1983 Disamba 1983 PRP
    Air Commodore Hamza Abdullahi Gwamna Janairu 1984 Agusta 1985 Gwamnan soji
    Kanel. Ahmad Muhammad Daku Gwamnan soji Agusta 1985 1987 Soji
    Group Captain Muhammad Ndatsu Umaru Gwamnan soji December 1987 27 Juli 1988 Soji
    Kanel Idris Garba Gwamnan soji Agusta 1988 Janairu 1992 Soji
    Architect Kabiru Ibrahim Gaya Governor Janairu 1992 Nuwanba 1993 NRC
    Kanel Muhammad Abdullahi Wase Kwamandan soji Desemba 1993 Juni 1996 Soji
    Kanel Dominic Oneya Kwamandan soji Agusta 1996 Satumba 1998 Soji
    Kanel Aminu Isa Kwantagora Kwamandan soji Satumba 1998 Mayu 1999 Soji
    Engineer (Dr.) Rabiu Musa Kwankwaso Gwamna Mayu 1999 Mayu 2003 PDP
    Malam Ibrahim Shekarau Gwamna Mayu 2003 Mayu 2011 ANPP
    Engineer (Dr.) Rabiu Musa Kwankwaso Gwamna Mayu 2011 Mayu 2015 PDP
    Abdullahi Umar Ganduje Gwamna Mayu 2015 Har izuwa yau APC

     

  • Mene Ne Ma’anar Diet?

    Mene Ne Ma’anar Diet?

    DIET :

    Na nufin abincin da ɗan Adam ke ci ko sha a kullum, wanda ya haɗar da komai da komai da yake ba wa ɗan Adam kuzari da kuma ƙarfi.

    Cin abinci mai lafiya na ɗaya daga cikin manyan dalilan dake samarwa ɗan Adam lafiya. Jikin mutum a kullum akwai sinadarai masu mahimmanci da kariya, da yake buƙata wanda suke inganta lafiya da garkuwar jiki.

    Misalan sinadaran dake ƙara ƙarfin ƙashi wato CALCIUM daban da waɗanda suke gina garkuwar jiki wato BODY BUILDING FOOD a Turance. A kowacce rana jikin mutum na buƙatar dukkanin abin da zai inganta lafiyarsa.

    Cin abinci lafiyayye da shan tsabtataccen ruwa na cikin abin da yake ƙara wa mutum lafiya da ƙarfi a jiki.

    Domin sanin mene ne abinci a lafiyance danna koren ruutun nan

  • Mene Ne Abinci A Lafiyance?

    Mene Ne Abinci A Lafiyance?

    Abinci na nufin duk wani abu da za a iya ci ko sha, ba tare da ya yi illa ba a jikin ɗan Adam, wanda ke haifar da ƙarfi, lafiya, kuzari, gina jiki da ƙara ƙarfin ƙasusuwa, dama wasu abubuwan da dama.

    Za mu iya cewa abinci shi ne jigon rayuwar ɗan Adam, wanda ɗan Adam ba zai iya rayuwa ba tare da shi ba.

    Misalan abinci sun haɗar da shinkafa, doya, makani, alkama, dankali, gero, dawa, lemo, ayaba, kabeji, da dai sauransu.

    Kamar yadda muka san abinci nau’ika daban-daban ne, haka ma amfaninsu yake daban-daban.

    Wani abincin na ɗauke da sinadaran dake ƙara wa jiki kuzari, wani ƙarfi, wasu ƙarfin ƙasusuwa dama wasu amfaninnikan da dama.

    Yana da kyau a ilmin kiwon lafiyar ɗan Adam a kowacce rana ya kasance ya ci dukkanin nau’ikan abincin da za su gina jiki,

    Kuma su ba wa kowane ɓangare na jikin mutum, abinda yake buƙata wanda a Turance ake kiran sa da BALANCE DIET

    Amfanin abinci a jikin ɗan Adam yana yawa, kuma muna samun dukkanin ƙarfinmu ne da kuzari daga jikin abincin wanda ake kiransa da NUTRITION.

    Gaba ɗaya abinci da muke ci a rayuwarmu, wanda ke ba mu lafiya da kuzari wanda a Turance ake kiran sa da DIET.

    Abinci a iya kuzari yake da lafiya yake ƙara wa ɗan Adam, ba har kariya daga cututtuka da dama

    misali: cin shinkafa na taimaka mutum wajen rage cikon gabobi, rage yiyuwar kamuwa da ciwon zuciya dama abubuwa da dama.

    Kamar yadda abinci ya kasu kashi-kashi, haka ma ya karkasu a kan mutane wato NUTRITION wanda muke samu a jikin abinci. Misali yara, mai ciki, mai shayarwa, marasa lafiya da ma tsofaffi.

  • Dabarun Yadda Ake Girki Mai Ɗanɗano

    Dabarun Yadda Ake Girki Mai Ɗanɗano

    Shin ko an san mene ne dalilan da suke sa girke-girken iyayenmu na da ya fi namu daɗi da lafiya?

    Ko an san dalilan da yasa girke-girkenmu ke da ƙamshi, amman ba ɗanɗano?

    Ko mun yi namu ba ya yin garɗi, kamar na iyayenmu mata da suka manyanta?

    Bari a ji sirrin nasu:

    1. Yayin da ake girki a yanzu, muna amfani da tukwanen ƙarfe, muna rufe su da murfayensu na ƙarfe, maimakon mu yi amfani da FAIFAI na kaba.
    2. Muna amfani da gas ko risho a maimakon MURHU na gargajiya.
    3. Muna amfani da dukkan abubuwan da suke da alaƙa da Turawa; mun guji na gargajiya kwata-kwata, muna amfani da colender maimakon MADAMBACI (GITTERE)
    4. Wajen niƙa kayan girki; blender maimakon DUTSEN NIƘA, mixer maimakon TURMI
    5. Yanzu za ku ga gidaje da yawa ba sa amfani da turmi, wai ya yi ƙauyanci kuma da jijjiga jiki; gaskiya yana da kyau mu gyara.

    Domin sanin Yadda Ake Ɗan Sululu danna nan

  • Yadda Ake Ɗan Sululu

    Yadda Ake Ɗan Sululu

    A yau za mu koyi yadda ake ɗan sululu, ɗan sululu abincin gargajiya ne na  Bahaushe wanda ya kasance ana samar da shi daga garin rogo, wannan abincin akasari na yara ne ko masu kwaɗayi.

    Abubuwan da ake buƙata

    Garin rogo
    Ruwa
    Manja
    Yaji
    Maggi
    Gishiri
    Albasa

    Yadda ake haɗawa

    1. A kwaɓa garin rogo da ruwa. Sai a mulmula kamar yadda ake mulmula gullisuwa.
    2. Sai a ɗora ruwa a tukunya, idan ya tafasa sai a zuba, bayan ya dahu sai a tsame ana zubawa a ruwan sanyi. A Wanke Shi tas.
    3. Sai a zuba a plate a zuba manja, yaji, Maggi. sai a yayyanka albasa.

    Domin sanin Yadda Ake Faten Dankali danna nan

  • Yadda Ake Cookies

    Yadda Ake Cookies

    A yau za mu koyi yadda cookies. Cookies wani nau’i ne daga cikin nau’ika na biskit. yana da sauƙin sarrafawa. yana da matuƙar daɗi musamman ma a wajen yara.

    Abubuwan da ake buƙata

    1. Butter 250 gram
    2. 31/2 cups Flour
    3. Vanilla flavor 1 tspn
    4. 1 cup Sugar
    5. Tbspn Baking powder 1
    6. 1 Egg
    7. Tbspn Coacoa powder

    Yadda ake haɗawa

    1. Da farko za a zuba butter a bowl da sugar a yi mixing sosai, har ya haɗe sai a zuba ƙwai

    2. A sa vanilla flavour

    3. Sannan a haɗa flour da baking powder a juya, sannan sai a zuba a cikin haɗin butter a juya har ya haɗe.

    4. Bayan nan, sai a gutsira dough ɗin kaɗan sai a ɗakko wannan cocoa powder a zuba a ciki a juya ya haɗe jikinsa sosai, a dinga mulmulawa ƙanana.

    5. Sannan sai a ɗauko farin a dinga faɗaɗa shi, ana sa brown din a ciki ana mulmulawa sai a ɗan taɓa shi, sannan a sa cokali a dinga tsagawa kaɗan-kaɗan.

    6. Bayan nan sai a ɗakko ɗaya mulmulallan a ɗora a tsakiya sai a sa a oven a gasa tsawon minti goma sha biyar an gama.

    Domin sanin Yadda Ake Faten Dankali danna nan

  • Yadda Ake Faten Dankali

    Yadda Ake Faten Dankali

    A yau za mu koyi yadda ake faten dankali; Faten dankali abinci ne mai daɗi da sauƙin sarrafawa.

    Abubuwan da ake buƙata:

    Dankali
    Attaruhu
    Albasa
    Maggi
    Citta
    Kifi (ice fish)
    Alayyahu
    Kori
    Man gyaɗa

    Yadda ake haɗawa

    1. A fere dankali, a yanka daidai misali.
    2. Sai a wanke kifi, a cire dattin, a yanka gunduwa-gunduwa; a zuba albasa da maggi da citta a kai, sannan a ɗora a wuta.
    3. Bayan haka, sai a jajjaga attaruhu da albasa da citta a ajiye.
    4. Idan ya tafasa a sauke a bar shi ya ɗan huce, in ya huce, sai a ɓare shi a ajiye.
    5. A nan sai a ɗauko tukunya, a zuba man a yanka albasa a ciki, a bar shi ya soyu kaɗan.
    6. A sa jajjagaggen attaruhu da aka jajjaga, sai a zuba ruwa daidai misali, a rufe ya yi mintina ya tafasa.
    7. Idan ya yi, sai a zuba dankalin, a sa maggi da gishiri kaɗan da kori da citta, a rufe ya dahu.
    8. In ya yi sai a zuba kifi da alayyahu da albasa, a juya, sai ki rufe, a bar shi ya yi minti biyar.

    Domin sanin yadda ake kifi mai fulawa danna nan

  • Yadda Ake Kifi Mai Fulawa

    Yadda Ake Kifi Mai Fulawa

    Kifi yana ɗauke da wasu sinadirrai masu matuƙar amfani ga lafiyar jikin ɗan Adam, kama daga ƙananan yara, manya da kuma tsofaffi. Ana kiran Sinadiran dake ciki da suna Omega Three Fatty Acids. Sinadaran da ake samu ga kifi nan take fiye da wanda ake samu ga wasu nau’ikan abinci.

    Abubuwan da ake buƙata:

    Kifi
    Tafarnuwa
    Flour
    Maggi
    Gishiri
    Curry
    Mangyaɗa

    Yadda ake haɗawa

    1. A wanke kifi da venigar ko lemon tsami, a tsame shi a ɗora a plat ya sha iska sosai.

    2. Sai a jajjaga attaruhu da albasa da tafarnuwa, a juye a bowl, a dan sa ruwa kaɗan tare da maggi da spices, sai a sa flour kaɗan ba da yawa ba.

    3. Sai a gauraya su, su haɗe jikinsu, sai a ɗaura man gyaɗa a kan wuta, in ya yi zafim sai a rinƙa ɗaukar kifin ana sawa a ruwan fulawa ana soyawa a mai,

    4. Idan gefe ɗaya ya soyu, sai a juya ɗayan gefen ma.

    Domin sanin Yadda Ake Peppered Chicken danna nan

  • Yadda Ake Peppered Chicken

    Yadda Ake Peppered Chicken

    A yau, za mu koyi yadda ake peppered chicken; Peppered chicken abinci ne da ake yin sa daga kaza, yana da matuƙar daɗi a wajen ci, musamman ma idan aka kula da tsaftar abubuwan haɗawar.

    Abubuwan da ake buƙata

    ▪Chicken/Kaza
    ▪Onions
    ▪Red pepper
    ▪Green pepper
    ▪2 Chilli pepper
    ▪Soy sauce
    ▪pinch of Tumeric
    ▪Curry
    ▪Coriander powder
    ▪Garam masala
    ▪parsley
    ▪Maggie
    ▪Salt
    ▪Dried ginger
    ▪Oil

    Yadda ake haɗawa

    1. A dafa nama tare da attarugu, Maggi, albasa, gishiri, citta, curry idan ya dahu sai a sauke a soya ta a mai.
    2. A zuba mai a cikin kasko sai a zuba yankakkiyar albasa a ciki.
    3. Sai a ɗan motsa kaɗan a sa Maggi, coriander powder, garam masala, red pepper, chilli pepper, turmeric, curry, soy sauce.
    4. A ɗan motsa kaɗan, sai a zuba kazar a ciki, a ci gaba da juyawa har jajjagen ya shiga ko’ina na jikin nama.
    5. Bayan sauce in ta kama nama, ko’ina ya ji sai a zuba green pepper da parsley a ɗan juya.

    Domin sanin Yadda Ake Miyar Kuka danna nan