Category: Kiwon Lafiya

Mun samar da wannan ɓangaren ne domin koyar da ilimin yadda ake kula da lafiya a cikin harshen Hausa a sauƙaƙe. Za ku iya kai wa gare su ta hanyar amfani da kwamfutoci ko wayoyin hanu.

wikiHausa ta kowa ce. Kowa zai iya taimakawa da ilimi ko gyara. Bugu da ƙari, kowa na iya amfani da wannan kafa domin koya ko koyarwa.

  • Menene Amfanin Folic Acid Ga Mata Masu Juna Biyu?

    Menene Amfanin Folic Acid Ga Mata Masu Juna Biyu?

    Folic acid Nau’i ne na vitamin B9, kuma yana ɗaya daga cikin vitamin da aka narkar da shi a cikin ruwa (Water-Soluble Vitamins) wanda ake samu a cikin abinci da yawa, mafi mahimmanci daga cikinsu shi ne abinci mai ganye, kuma ana ƙera shi a matsayin ƙwaya.

    ƙwayar Folic acid ( Folic acid tablets) wasu ƙwayoyi ne ƙanana yellow mafi yawa yana zuwa da nauyi 5 (5mg).

    Ana amfani da ita wajen magance ƙarancin jajayen ƙwayoyin jini wanda rashin sinadaran iron ya kawo.

    Waɗanda Ke Da Buƙatar Amfani Da Folic Acid:
    •  Mata masu juna biyu
    •  Mata masu shayarwa.
    •  Masu ciwon cutar hanta.
    •  Masu ciwon sikila.
    Menene Hikimar Ba Wa Mata Masu Juna Biyu Folic Acid Ko Da Ba Su Da Matsalar Ƙarancin Jini?

    Folic acid yana ɗaya daga cikin muhimman sinadaran Vitamin da mata masu juna biyu suke buƙata, saboda amfaninta a jikin su.

    Ga Kaɗan Daga Cikin Amfanin Sinadaran Folic Acid A Jikin Mata masu Juna Biyu:

    Sati ukun farko na ɗan tayi a ciki , shi ne lokacin da wasu a ƙwayoyin halittarsa suke haɗuwa don Samar da ginshiƙi a kan yadda wasu sassa da kuma tsare-tsaren jikinsa za su kasance,  saboda haka wannan lokaci ne mafi haɗari a yadda gobensa za ta kasance ta yadda matsala a haɗuwar wasu ƙwayoyin halittar, za su sa ko da ya yi tsawon rai to zai rayu ne da matsala ta har ya mutu. To folic acid yana taimakawa wajen haɗuwar waɗannan halittun dai dai.

    Domin karanta Ciwan Farfadiya (Epilepsy/Seizure) Danna nan

    Birth defects: Binciken masana ya nuna sinadaran folic acid yana ba da kariya daga haihuwar yaro mai nakasa.

    Folic acid deficiency: Yana kare mata masu juna biyu daga samun ƙarancin sinadaran folic acid.

    Ƙarancin Sa Zai Iya Kawo Matsalar:
    •    Zubewar ciki
    •     Naƙuda kafin lokaci
    •     Mutuwar yaro a ciki
    •     Mutuwar uwa.

    Heart and blood vessel disease: Binciken masana ya nuna sinadaran folic acid suna taimaka wajen daidaita sinadaran homocysteine wanda hakan zai iya ba da kariya ga cututtakan zuciya.

    Cancer: Binciken masana ya nuna sinadaran folic acid yana iya rage hatsarin kamuwa da ciwon cancer.

    Depression: Binciken masana ya nuna sinadaran folic acid yakan iya taimaka wajen magance matsalar damuwa.

    Dementia: Haka nan akwai ƙishin-ƙishin na yana taimakawa wajen ba da kariya daga cutar ƙwaƙwalwa wanda yake saka mantuwa

    Wassu Daga Cikin Amfanin Ta:

    •  Yana gyara fata
    •  Yana gyara gashi
    •  Yana saka cin Abinci
    •  Yana kare matsalolin jijiyoyi.
    • Yana taimakawa kula da kyakkyawan ƙwaƙwalwar ajiya.

    Idan kin yi amfani da ƙwayar folic acid yana kawo miki waɗannan alamomi maza ki dakatar da ita sannan ki je ki ga likitanki.

    •    Ƙaiƙayin jiki
    •    Ƙurajen Jiki
    •    Canza launin fata
    •    Riƙewar numfashi

    Idan kina amfani da waɗannan magunguna kada ki ki sha folic acid sai kin shawarci likitan ki.

    Anticonvulsants: Magungunan jijjiga kaman su  fosphenytoin (Cerebyx), phenytoin (Dilantin, Phenytek), primidone (Mysoline).

    Barbiturates: Magungunan da suke aiki a jijoyoyi wanda suke kai sako ga ƙwaƙwalwa.

    Antimalarial: Magungunan cutar cizon sauro.

    Methotrexate (Trexall): Magungunan da ake amfani da shi domin magance matsalar cancer.

    Abinci Mai ɗauke Da Sinadaran Folic Acid A ciki :
    • Koren ganye da kayan lambu
    • Nama da Kifi
    • Wake
    • Hatsi
    • Dawa
    • Brown Shinkafa

    Domin karanta bayani akan Ƙurajan Pimples Danna nan

  • Yadda ake Yiwa Jarirai Hudubar Haihuwa

    Yadda ake Yiwa Jarirai Hudubar Haihuwa

    Akwai hanyoyin biyu da za a iya yiwa jarirai huduba wanda suka tabbata a suna bisa tsarin addinin musulunci kamar haka:

    Hanya ta farko.

    Yana daga cikin abin da yatabbata a sunna idan aka haifi jariri sai mahaifinsa ko wani wanda mahaifin sa ya wakilta,ya dauki jaririn ya kara bakin sa adaidai kunnen sa na dama,ya kira sallah, yadda ake kiran sallah da kalmomi guda (19) kamar haka:

    Idan da maimaici kenan,ko guda (17) idan babu maimaici kenan,ga misali na guda (19)

    “Allahu Akbar Allahu Akbar, Allahu Akbar Allahu Akbar,

    Ashhadu an Laa iLaaha illal Laah, ashhadu an Laa iLaaha illal Laah

    Ashhadu anna muhammudur rasulul Laah ashhadu anna muhammadan rasulul Laah,

    Hayya alal Salah hayya alal Salah

    Hayya alal falah, Hayya alal falah

    Allahu Akbar Allahu Akbar,

    Laa iLaaha illal Laah.”

    Sannan ya kara bakin sa a daidai kunnen sa na hagu,nanma sai ya tayar da iqama kamar haka

    “Allahu Akbar Allahu Akbar

    Ashhadu an Laa iLaaha illal Laah,

    Ashhadu anna muhammadan rasulul Laah

    Hayya alal salaati, Hayya alal Salah,

    Qad qaamatus salaatu, qad qaamatus salah,

    Allahu Akbar Allahu Akbar

    Laa iLaaha illal Laah.”

    Sannan sai yace sunan ka wane,kamar misali sunan ka/ki (Ahamad ko Zainab).
    Toh kuma daga nan Idan mahaifin yana so sai yayiwa yaron (tahaniki) abin nufi da (tahaniki)shine kasa dabino a bakin ka idan ka gatsa shi sai a sakawa jariri a bakin sa kafin a bashi wani abinci, amma ba hakan yana nufin uwa baza tabashi ruwan nono mai kauri kalar rawaya da ake kira daKushi da harshen hausa ba.

    Zata bashi idan jariri na bukata sannan sai a bashi dabinon da aka gatsa ya tsotsi ruwan wannan shima yana cikin abinda akewa jariri da zaran an haife shi.

    Hanya ta biyu:

    Za ayiwa jariri (tahaniki) idan mahaifin sa naso sannan yace sunan wane, misali yacewa jaririn sunan ko sunan ki(Ahamad ko Zainab) ba tare da yin kiran sallah a kunnen dama da tayar da iqama a kunnen hagu ba.

    Domin karanta yadda zakai tarbiyar yaro danna nan 

  • Nau’in Jinkiri Guda Uku Da Suke Sabbaba Mace-macen Mata Masu Naƙuda a Nigeria

    Nau’in Jinkiri Guda Uku Da Suke Sabbaba Mace-macen Mata Masu Naƙuda a Nigeria

    Ko kun san adadin mata nawa ke rasa rayukan su duk shekara yayin naƙuda a nigeria da kuma dalilan faruwar hakan?

    Jinkiri na farko:

    Da ake samu shine zaka ga mutane suna ƙoƙarin neman taimako a gida, kamar neman maganin gargajiya a yi ta bawa mai naƙudar,ko a ce a saurara mu gani,da sauransu,wanda hakan ba komai yake kawo ba face matsala ga mai naƙudan yayin haifar da ita da kuma ɗan dake cikinta,rashin neman taimakon likitoci a kan lokaci ko rashin kai mai naƙuda asibiti a kan lokaci,haye-shayen rubutu ko maganin gargajiya suna ƙara cikawa mai naƙuda mara da fitsari ne kawai,har yakai ga janyo mata yoyon fisari a wasu lokutan.

    Jinkiri na biyu shine: 

    Rashin samun abun hawa kamar mota ko adaidaita sahu ko wani abu na hawa a kan lokaci,ko rashin hanya mai kyau na ababen hawan ta yadda za su sami isa da mai naƙudan asibiti a kan lokaci,wannan ya fi faruwa ne ga mutane mazauna ƙauyuka da unguwannin dake fama da munin hanyar sufuri.

    Domin karanta bayani akan Kansar Bakin Mahaifa Danna nan

    Jinkiri na uku shine:

    Jinkiri wajen tunanin wani ingantaccen asibiti ne ya kamata a kai ta, wasu lokutan mace na samun damar tsallake jinkiri na farko da na biyun amma sai ta afkawa wani sashin jinkiri na uku sakamakon rashin ƙwararrun ma’aikata ko rashin isassun kayan aiki a asibitin. 

    Yan’uwa masu daraja ku sani,rashin kai mace mai juna biyu asibiti don duba lafiyar ta da abunda ke cikinta na janyo mata matsala babba da kuma jefa rayuwar ta cikin barazana.

    Domin karanta bayani akan Larurar  Gaggartowar Saurin  Balaga (Precocious Puberty) Danna nan

    Rashin mayar da hankali ko rashin gaggauta kai mata masu naƙuda asibiti a yayin da suke naƙuda zalunci ne dake sabbaba yawan mace-macen matan a nigeria,wannan mummunar ta’asar dai tafi faruwa ne Arewacin ƙasar nan, Jikirin, akwai buƙatar wayar da kan wadanda basu fahimta ba da kuma hukunci ga masu ganganci.

    Daga ƙarshe muna miƙa shawarar mu ga mata da su mayar da hankali wajen kulawa da  ziyartar asibiti a kan ƙa’idar da likita ya basu,sannan suke bada haɗin kai yayin da likita ke duba su. Su kuma Mazaje su zama masu tausayawa iyalansu a irin wannan yanayi da suke cikin mafi wahalar yanayi,suke gaggauta kai iyalansu asibiti lokacin naƙuda,suke tallafa musu gun ziyartar Asibiti lokacin da suka ɗauki ciki don duba lafiyar su da abunda ke cikin su,haka nan,muna riƙon hukumomi da masu hannu da shuni suke taimakawa ƙananan asibitocinmu domin hakan shine hanyar farko na inganta lafiya.

    Domin karanta Ciwon Yatsan Hannu Na Gaga Cikin Ciwukan Hannu Mafi Raɗaɗin Ciwo Danna nan

  • Ciwon Yatsan Hannu Na Gaga Cikin Ciwukan Hannu Mafi Raɗaɗin Ciwo

    Ciwon Yatsan Hannu Na Gaga Cikin Ciwukan Hannu Mafi Raɗaɗin Ciwo

    Ciwo ne sakamakon harbin ƙwayar cuta musamman bairos da bakteriya,harbin ƙwayar cutar na faruwa ne idan ƙwayar cutar ta samu kafar shiga yatsa bayan fatar yatsa ko farce sun samu rauni,miki,yanka,tsaga ko kurjewa.

    Alamun Ciwon Sun Haɗa Da:
    • Ciwo,zogi,raɗaɗi da ƙaiƙayi.
    • Kumburi,kumewa tare da bayyanar ja a fatar yatsan.
    • Ɗurar ruwa ko jan ruwa.
    • Fitar ruwa ko fitar ɗiwa.

    Da zarar an ji waɗannan alamu a garzaya domin ganin likita,sai dai wani abin lura shi ne bayan ciwon ya warke sai kuma gaɓoɓin yatsan su ƙale ko su ƙage ko kuma su riƙe,saboda haka,idan aka yi buris da yatsan sai ya nakasa.

    Da zarar ciwon yatsan ya warke likitan fisiyo zai taimaka wajen dawo da aikin gaɓoɓin yatsan domin kada ya nakasa,idan aka yi buris da yatsan har aka bari jijiyoyin tantanin yatsan suka gama riƙewa hakan na iya tilasta yin tiyata domin sakin jijiyoyin tantanin,domin kauce wa nakasar yatsa  bayan wannan ciwo,tuntuɓi likitan fisiyo da wuri.

    Domin karanta Alamomi Masu Hatsari Lokocin Juna Biyu Danna nan

  • Alamomi Masu Hatsari Lokocin Juna Biyu

    Alamomi Masu Hatsari Lokocin Juna Biyu

    • Zubar jini daga mara.
    •  Cizon harshe da yawan mika.
    •  Ciwon kai da rashin gani ko gani dishi dishi.
    •  Zazzabi da ciwon jiki.
    •  Ciwon ciki
    •  Karanci ko yawan numfashi.
    •  Yawan ciwo.
    • Kumburin kafa,yatsu,da kuma fuska.

    Idan mace taga alamomin tsorota (alamomi masu hatsari  to tayi gaggawar zuwa asibiti koda lokocin awun ta baiyi ba.

    Wadan Su Abubuwa Da Mai Juna Biyu Za Ta Kiyaye

    {1} Ya kamata mai juna biyu ta guji aikata duk wani abu da zai rika sanya mata gajiya,ana so mai juna biyu ta rika aikata aikin da ba zai bukaci karfi da yawa ba.

    {2} Ya kamata mai juna biyu ta rika hira da mutane domin cire mata gajiyar ƙwaƙwalwa, wanda gajiyar ƙwaƙwalwa na haifar da gajiyar jiki,yakan kuma sanya mai juna biyu ta rika jin kamar ba ta da lafiya (queasy ko nausea).

    {3} Ya kamata mai juna biyu ta rika hutawa,sannan ta rika motsa jiki a hankali.

    {4} A lokacin da ciki ya fara girma kamar daga wata biyar ko shida.,yakamata mai juna biyu ta guji:

    • Kusantar sinadarai masu cutarwa.
    • Daukar lokaci wajen aiki.
    • Dadewa a tsaye.
    • Daga abu mai nauyi.
    • Zama a wajen da ake yawaita hayaniya ko surutu mai karfi.
    • Zama a wurin da akwai injina masu kara.
    • Zama a muhallin da ke da sanyi da yawa,ya kamata mai juna biyu ta guji shan ruwa mai sanyi,ko yawaita zama a karkashin na’urar AC na tsawon lokaci.
    • Zama a muhallin da ke da tsananin zafi.

    Domin karanta Cewa Uwa Zata Iya Samun Juna Biyu Bayan Sati Shida Da Haihuwa Danna nan

  • Ko Kun San Cewa Uwa Za Ta Iya Samun Juna Biyu Bayan Sati Shida Da Haihuwa?

    Ko Kun San Cewa Uwa Za Ta Iya Samun Juna Biyu Bayan Sati Shida Da Haihuwa?

    Na san tambayar da zai zo muku shi ne ta yaya za ku kare kanku daga samun cikin da baku shirya ba bayan haihuwa.

    Ga Hanyar:

    Da zarar an haihu ma’urata ku yi amfani da hanyar shayar da nonon uwa zalla ba tare da an haɗa da abinci ko ruwa ba, sannna kuma ma’aurata su fara amfani da wata hanyar ba da tazarar haihuwa bayan shayar da nonon uwa zalla, zai ƙara taimakawa wajen tabbatar da ba da tazarar haihuwa cikin ƙoshin lafiya, a ƙalla idan mace ta haihu ana buƙatar tazarar shekara guda zuwa biyu kafin ɗaukar wani cikin.

    Ga kaɗan daga cikin amfanin tazarar haihuwa ga iyaye mata da yaransu:
    • Yana ƙarawa yaro/yara annashuwa, sakamakon kulawar da suke samu daga wajen iyayensu.
    • Yana sa yara su samu kulawa ta ɓangaren lafiyarsu da kuma samun ingantaccen ilmi.
    • Mace za ta samu isasshiyar dama wajen cigaba da rayuwarta, sannan ta taimaka wajen bunƙasa cigaban iyalinta.
    • Mace za ta samu isasshen lokacin kula da mijinta da kuma samun ƙarin danƙon soyayya.
    • Yana rage damuwa da kasala ga mata a gidajensu.
    • Za ta ba wa mace damar shayar da jaririnta na tsawon lokaci, inda yin hakan kan ba da kariya daga cututtuka da dama.
    • Tazarar haihuwa kan bai wa maigida damar kulawa da iyalansa yadda ya kamata.
    • Maigida yakan samu ƙarancin damuwa da kasala a rayuwarsa ta yau da gobe.
    • Haka nan zai samu isasshen lokacin zama da iyalinsa a gida da kuma ba su tarbiyyar da ta dace.
    • Zai ba wa maigida damar sauke nauyin da ke kansa na tarbiyya da sauran haƙƙoƙin da ke wuyansa na rayuwar ‘ya’yansa.

    Domin karanta Halayen Da ke Haddasa Lalacewar Ƙoda [Kinney Dx] Danna nan

  • Halayen Dake Haddasa Lalacewar Ƙoda [Kinney Dx]

    Halayen Dake Haddasa Lalacewar Ƙoda [Kinney Dx]

    Ƙoda abace mahimmiya kamar yadda nasha fada,infa ta sami matsala toh babu sauran labari,lokaci kankani cikin wata 3 kana iya zamowa tarihi,domin galibi tana da kokarin gyara kanta inta sami matsala,amma zarar matsalar takai ga bayyana to fa lokacin an makaro. ƙoda da kake gani tana kuka tai hawaye kamar yadda kake hawaye in andokeka kaji zafi itama.

    Don haka kai tsaye aikata wadannan ɗabi’un ga mutum ba abune mai kyau ba ga ƙodarsa,inkaji ko kinji wani abu da kunsan halinku ne to ku daina kurum.

    RIKON FITSARI

    Jinkiri wajen yin fitsari,akwai cutar da kai ace mutum duk sanda fitsari ya kamasa yanaji amma bazaije yayi ba,saidai yaita rikonsa yana takurewa,hakan ganganci ne babba,kusani duk sanda ƙoda ta tace fitsari ta turo shi zuwa ga mafitsara ba abunda da akeso irin afitar dashi domin inkana rikeshi to ahankali wani zai fara komawa ga ƙodar (reflux) wanda daga nan kuma matsala zata fara afkuwa kuma kwayoyin cuta su sami hanayar zuwa su baibayeta.

    Karanta amsar wannan tambayar anan Nakan Ji Tamkar Wani Abu Ya Tsayamun A Maƙoshi [Lump Sensation In Throat ]

    YAWAN TA’AMMALI DA GISHIRI

    Yawan shan gishiri akwai matsala ga ƙoda basai ga mai hawan jini ba,musamman a mutanen dake da irin dabi’ar nan ta karama abinci ko miya danyen gishiri saboda kurum su bai musu daidai ba,komai so suke sujisa zau a baka! in gishiri yai yawa ƙoda bata iya tsotse daga circulation baki daya,hakan ke nuna yai mata yawa kuma zai mata illa ta yadda bayan ya illata ta dole ta sakesa yaci gaba da yawo ajika wanda hakan matsala ne agareka.

    Matsala ne tunda zaisa pressure wato matsi cikin jijiyoyin jininka ta ƙaru abunda ake kira hypertension shiyasa hatta masu hawan jini abu na farko zakuji da ake fadamusu su kiyayi gishiri da dangoginsa irinsu maggi saboda ba jinin ba kadai hatta kodarsu don karta sami matsala,domin duk mai hawan jini ko ciwon suga shi akaran kansa yana cikin hatsarin ciwon k’oda akoda yaushe inbai kiyaye ba. 

    Domin karanta bayani akan Larurar  Gaggartowar Saurin  Balaga (Precocious Puberty) Danna nan

    Don haka a kiyaye tunma ba in mutum cikin mahaifansa uwa ko uba dama akwai mai hawan jini ko ciwon suga ba,saboda kaima kana iya wayar gari dashi akoda yaushe.

    Shan Magunguna Dake Tare Da Rashin Daukar Ciwon Da Mahimmanci

    Rashin daukar kananun cututtuka da mahimmanci wanda mutum ke ganin ko ba’a je ga likita ba xa’a warke kamar jin ciwon kuiɓin,zafin fitsari,ko fitar farin ruwa daga gaba,ko mura wacce daga karshe aka kaiga jin kaikayin makogoro duk mutum yai watsi dasu… har suci suci su bari. 

    Ko ya zamto mutum ya zama shine likitan kansa saidai yaita dannawa jikinsa magunguna antibiotics ko NSAIDS daka ba tare da shi kansa yasan menene taka maiman matsalarsa ba shidai shan magungunan kurum yake ba bisa kaida ko umarnin likita ba,musamman mata masu ciwon mara yayin haila,ko kaji wata har recommeding ma wata magani take akan aini magani kaza nake sha kema ki nema kisha… ko kuma mutum yaje yaga likitan ma amma yazo yana shan maganin ba yadda likita ya tsara ba….

    Wadannan halayen na cutar da ƙoda kwarai da gaske don haka duk mai irin wannan shima ya kwan da sanin yana mikawa ciwon koda katin gayyata duk randa akace an fara samun angwada jininka creatinine yai sama,ko angwada fitsarinka ansami proteins,glucose ko jini aciki to karkai mamaki kuma alamace ta ƙoda ba lafiya.

    (1) Sannan kananun jami’an lfy wani lokacin kuna taimakawa wannan barnar mutum baisan pharmacotherapeutic dynamic da kinetic effect na magani ba kurum symptoms din da yake kawarwa ya sani amma sai yaita rubutawa marasa lfy batare da binkitar ko da taya ciwo ko matsala ta faro ba,hakan na ƙara cutar da mara lafiyar batare da saninsa ba 

    Kananun jami’an lafiya  bisa aiki da lura da amana in baka da training ko kwarewa akan bada magani toh kabar aikin ga masu shi ko ka tura mutum ga babban asibiti yafi,domin akwai wanda already kodarsu ta fara failing zasu zo amma abunda tazo korafi akai kila shine ciwon mara… kai kuma ka dau maganin rukunin masu rage zogi ko zafi ka bata wato irin ibuprofen,feldin,diclofenac ko aspirin ka bata… ta tafi taje tasha taji sauki,amma azahiri wadannan magungunan da take cigaba da amfani dasu kara lalata mata koda suke amma saboda ciwon koda bai bayyna lokaci guda sanda ciwo zai zo ya kwantar da mutum sannan an makaro.

    Wani zaizo yace ma ciwon hannu ne ko kafa kai tsaye ka bashi maganin ciwon jiki amma ainishin matsalar ba anan take ba,referred pain ne,matsalar ciwon zuciya ce ke alarming a hannunsa amma baka sani ba,wano kirjin ne zai zo yana ciwo…. ka zaci ulcersa ce ainishi shima kila already heart attack yake fuskanta sai ya tafi kwana daya biyu ace ya mutu arika ciwon ulcer yai.

    (2) Wani kuma zaizo ciwon daga tsakiyar cibiya yake… zaice ma ciwon ciki ne kurum,kila kai ko tambayar daga daidai inda ciwon yake ma bakai ba,shidai yace ciwon ciki,sai kuma amai ko tashin zuciya kai kuma ka dau maganin ciwon ciki ko ulcer ka bashi babu binkice ya tafi yaje gida ya kwanta karshe ya mutu….. alhalin appendicitis ne yake damunsa sakaci da rashin sani aikinka yasa appendicitis din yai distention yakai ga fashewa infection ya watsu acikinsa yabi jini kafin aje ko ina ya mutu.

    Wani ciwon kafa ne zaizo da ita amma azahiri ciwon sugar ne dashi wanda shi kansa bai sani ba,ciwon kafar already complications na diabetes kaga ko ka bashi magani yaita dawowa kenan domin maganin ciwon kafa kake bashi bawai maganin matsalar ba,wani kuma zai fadama yana da ciwon suga amma kila tunda ba abune da aka koyar dakai ba bakasan kome game da abunda sugar zata iyayi ba don haka zakace bari zan baka magani, ka gabza masa nsaids ya tafi karshe ashe babu ma blood supply kafin a farga wani sashi ya fashe kafar ta fara rubewa ta ciki tana bushewa ta waje karshe sanda za akai ga manyan likitoci saide ai zancen yanketa.

    Don haka likitanci yana da fadi,a wannan gaɓar kananun ma’akatan lafiya dole sai kun lura, ya dace gwamnati tai tsari da za ake karamuku sani,domin musamman a yankunan karkara gaskiya kymune kukafi kusa da mutane saidai gashi kuna missing din medical cases da yawa wanda wasu mace macen ana iya kauce musu.

    Kada kuke sake wajen tura mutum ga manyan likitoci in abu yafi karfin fahimtarku,sannan kada ko yaushe kake kankanta ciwo matsayinka na karamin jami’in lafiya ba haka abun yake ba,inakyi sau 1 aka dawo toh na biyu kurum fadamusu abun ya wuce tunaninka amma ga shawara suje asibiti iri kaza da kaza suga babban likita kurum.

    YAWAN CIN  JAN NAMA

    Yawan cin nama fiye da kima kullum kullum,ko akai-akai ba birgewa bane indai don ka damu da lafiyarka ne,masu wannan dabi’ar su sani cewa ba burgewa bane ace kunmai da cin nama kullum kullum ko kuwa kwana 1 ko 2 kurum kake daga kafa musamman naman shanu,raguna kai har na kajin ma,hasali ma ƙila baka ko baki da kokarin motsa jiki,mutum inya samu abu sai yaji yaci-yaci yai hani’an toh hakan ba abune mai kyau ba mutum ya kiyayi kansa.

    ƘWAURON CIN ABINCI

    Rashin cin wadataccen abinci matsala ne,haka kurum bawai babu ba,amma mutum ya rika ma kansa kwauro da gangan Saboda tsurfa ko kuwa tunanin kar yai kiba, bazai saki jiki yaci abinci ba ko kuwa yaci yadda ya dace har sai ya fara ganin jiri to masu irin wannan suma su kuka da kansu kodarku na iya lalacewa akoda yaushe,ina nan da rubutu kan masu wannan halayyar takin cin abinci wai don tsoron karsui kiba.

    KIN SHAN ISASHSHEN RUWA

    Rashin shan ruwa wadatacce yadda ya kamata babbar matsala ce ga jiki,lamba 1 ma kuwa. ya zamto mutum yana jin kishi sai yasha kadan ko kuwa ma mutum ya gama cin abinci amma yaki shan ruwan kwata-kwata haka kurum don wani dalili na kansa na shirme da cutar kai. 

    Masu irin wannan hali su kuka da kansu shi ruwa anso kake shan sa basai in kana jin kishi bama,kuma irin wadannan ne insukaje kashi da zaka matsa kusa da bandakin saika rantse mace ce ke nakuda,nishi hadda wayyo,ko mutum ya rika ciccije baki yana yunkuri,kai wani lokacin sai sun sa hannu sun kamo kashin sun jawo da kansu galibi saboda they are constipated.. akan me irin wannan shirmen. 

    Don haka kake shan ruwa kuma.da kaji toilet ko fitsari to babu jira maza ka tafi kayi,sai kaji kayi tsugunonka cikin sauki,amma daga lokacin da kake jin kashi ka matse kaki zuwa kayi toh inkaje yi agaba dole kasha wuya.

    A karkashin wannan rashin shan ruwan ga kuma karin wasu alamomin da zaka gane lallai baka shan ruwan isashshen ruwa:

    Alamomi 5 Dake Nuna Baka shan Isashshen Ruwa

    RAGUWAR FITSARI

    Lafiyayyen mutum akalla kanyi fitsari sau 6 zuwa 7 arana (akalla yawan da yakai kofi 3 zuwa 8 kenan) arana,don haka daga lokacin da kaga ko kikaga kin koma fitsari sau 1 zuwa 3 arana wannan alamace dake nuna ba’a shan isashshen ruwa kuma kodar mutum na cikin mawuyacin hali.

    BUSHEWAR FATA

    Karancin ruwa ne kan gaba cikin abinda kan jawo bushewar fata aga har furfuri take,mutum zaiga komi man da zai shafa jimawa kadan zaiga ta daďa bushewa,ko kuma yaga inya jawota ya tale irin yadda likitoci ke dubawan nan… zata dau fiye dai sekonds 10 bata gama komawa daidai ba… don haka sai akula. 

    CIWON KAI

    Rashin shan isashshen ruwa na jawo ciwon kai,irin ciwon kan da akan jisa haka kurum batare da zazzabi ko jin tempreture jiki tai zafi ba, kuma babu wasu sauran alamu kawai suddenly akaji ciwon yazo kai yahau harbawa toh karancin ruwa na janyo hakan… musamman in mutum ya zamo busy so stressful hakan bai rasa nasaba da karancin ruwa ajika. 

    BUSHEWAR BAKI

    Bayan bushewar fata a wasu lokutan akanji miyau ya dauke abaki gaba daya,ko bakin mutum har yaji ya rika ďaci ko jin kamar wani lump ya tsaya masa awuya wannan ma na daga alamun rashin isashshen ruwa ajika. 

    CANZAWAR LAUNIN FITSARI

    Wato inma dai kana iya yin akalla mai yawan da yakai kofi 3 zuwa 5 ayini toh amma sai ya zamto kalarsa ta canza kamar yadda zan bayani akasa toh hakan na nuna jikinka ya raina ruwan da kake sha don haka ba yawan fitsarinka ne ma’auninka ba… A’ah da kalarsa za kake tantance kanka,saboda wasu suna da kibar da suna buƙatar shan ruwa sosai… wasu kuma metabolism dinsu ne mai zafi.

    Fitsarin lafiyaye mai isashshen ruwa ajika ya kamata ya zamo clear wato kaga fitsarinka kamar kalar ruwan da kasha ko kuwa ya zamto launin ya canza kadan zuwa amber color amma ba sosai ba. 

    Kamar yadda hoton kasa ya nuna launi hawa-hawa har uku “3” na yadda fitsarin mai shan isahshen ruwa (Hydrated), mai karancin ruwa (Dehydrated) da kuma mai tsananin karancin ruwa (extremely dehydrated) suke. 

    Kasani kamar yadda in andakkeka kaji zafi kake kuka haka fa kodarka ke kuka inka ƙi shan ruwa ko inta shiga mawuyacin hali,tana yin duk yadda zatai ta kwaceka amma in abun ya zamo halinka kullum-kullum tohfa karfinta na tafiya daga lokacin ta rasa lafiya kuma da wuya likitoci su iya cetoka sai anyi da gaske umba sa’a ba tafiyarka tazo. 

    Domin karanta bayani akan Sanƙaran Nono Wato {Breast Cancer} Danna nan 

    Domin kamar yadda nace koda tana lalacewa to ko inafa ajikinka sai ya lalace… bar ganin amfanin zuciya… in koda ta lalace tafita hatsari,domin zuciya zata iya dan aiki na wasu ƙwanaki kafin ta tsaya cak… koda kuwa kai tsaye zata kasa tace komi daga nan gubace “uremia” zata fara zagayawa cikin jininka tunda koda ta gaza taceta tana shiga ƙwaƙwalwa shikenan ka gama yawo kwanaki kadan inba ai komi ba mutuwa zakai kuma saika rika abubuwa tamkar mai taɓin hankali kafin ma ka mutu abunda muke cewa uremic encephalopathy… mutum yai hankali da kanshi. 

    Yanzu jikkunan mu bafa irin na iyaye da kakannin mu bane,bamu da inganci irin nasu dam, saboda su sunyi ciye-ciye daidai da jikinsu irinsu (kwadon rama zogale,dinkin,dawa-da kulli, burabusko,kunun tsamiya,tubani, atural fura da nono,zuma mai inganci,nama mai inganci, suna tafiyar kasa me nisan gaske,man kadanya,man zaitun da sauransu) shiyasa suka zauna lafiya.

    Amma mu yau in ma munce zamuci irin nasun toh sai mun kashe abun yadda bazai wani aiki ajikin mu ba sannan mutane ke ci wai su wannan shine daďin (kaga zogale duk an gabza masa yajin magi da mangyada,da tarin tarkace na banza taya zaka sami amfanin zogale da akace? haka ma dan wake za’a gabza masa hade-hade da duk amfanin nasa da za’a samu angama lalatashi shiyasa da mutum ya gama ci sai kashi da gudu zuwa ban daki.

    Ciye ciyen mu duk tarkacen banza yafi yawa kadan ne masu cin abunda zai fishesu,su pizza,chocolates,wainar fulawa, hinkafa ma sai antoyeta ko an mata dahuwar da baza asami wani fa’ida ba saide mutum yaci glucose kurum,taliya sai an lalatata,su indomie din nan, toyayyen kwai wani yamai dashi kullum.

    Kuma kunsan wani abu wani nashan kayan maiko rukunin protein amma zakaga yana shan tea,kaga anyi ba aiba,domin sinadarin dake jikin lipton bazai bari ka amfanu da protein din ba,shiyasa karshe saide ka tara kitse,in namiji kaga yana tumbi,mace kuma kaga tana aje duwawu duk su dauka lafiya ce bayan jikin ku ne ke muku warning cewa abubuwa basa tafiya daidai ku dau matakin gyara kafin jijiyoyin jininku su fara dodewa ku shadu da mugun hawan jini da atherosclerosis da zai shutdown din kodarku.

    Domin karanta bayani akan Sanƙaran Bakin Mahaifa (Cervical cancer) Danna nan

    Shifa jikin dan adam yanason service da kulawa kafin ya zauna da lafiya kamar yadda mota in ana mata juye tafi lafiya,don haka jiki ma na buƙatar hutu,wanka,sanya tsaftataccen tufafi, ruwa da kuma abinci mai kyau ba mai tsada ba.

    • A daure ake shan isashshen ruwa musamman lokacin da aka fitar da zufa sosai ko lokacin zafi,haka har lokacin sanyi koda kuwa ba’a jin kishi saboda jiki nason haka, kuma adaure da asuba in antashi ake fara shan ruwa a emptyn stomach kafin cin komi akalla kofi 2.
    • Sai wani abu mahimmi dana sha fada; musamman wajen motsa jiki,mata aikin gida ba motsa jiki bane musamman ga mata,akoyi yin tafiyar ƙasa wacce zuwa da dawowa batafi minti 30 zuwa 40 kar ace kullum saidai a hau abun hawa,arika motsa jiki,a kuma ke cin abinci mai tsafta,a daina yiwa girki ko vegetable hade-hade
    • Cin ingantaccen abinci mai kyau bame tsada ko hade-hade ba,jikinmu mu bakar fata bafa daya bane dana turawa,karku rudu da cimar wasu ku saki taku baza kuga da kyau ba,suma turawan yanzu babbar masifar dake damunsu bakamar cutar teɓa wato obesity,akalla duk mutum 2 cikin 3 nauyinsu ya wuce ƙima
    • Muma yanzu haka akwai tarin overweight kuma inbakuyi hankali ba toh duk hakace zata faru daku,ba zakakewa cikinka zube-zube ba kace kuma kanaso ka zauna lafiya kamar yadda kaso… 
    • A tarihin likitanci bamu taɓa ganin wani mai kiba ko overweight da ya rayu kusa da shekara 100 ba aduniya,don haka idan kanason rayuwa mai tsayi cikin inganci to kayi cima me kyau.
    • Ake cin fruits da vegetables,da koyar canza abinci,yana da kyau karka maida cikin ka koda yaushe abinci iri guda kake zuba masa wato kaita cin abinci maisa kuzari kullum ko mai gina jiki kurum  jiki bayason haka shiyasa masu yawan cin abinci maisa kuzari batare da aikin komi ba kanyi fama da teɓa ajika domin abunda kakeci baka iya aiki ko matsa jikin da zaka konesa.
    • Abinci maisa kuzari shi ake kira (carbohydrates) wato inkana cin wadannan abincin; Masara,tuwo, dankali, shinkafa, doya, macaroni, spaghetti, roogo, garin kwaki, wainar fulawa,cin-cin da duk wani abincin flour ko hatsi,abu daya fa kaketa ci kullum domin duk carbohydrate ne sunane kurum ya bambanta amma a ciki duk abu daya zai zamo, wato glucose ya baka kuzari akarshe wanda baka iya konewa ba ya zamo kitse a turosa kasan fatarka aga kafara kumbura kana kiba,don haka ake gaurayawa da vitamins na fruits,vegetables,protein su kifi,wake,awara,dafaffen kwai da sauransu jefi jefi duk sanda aka sami iko basai kullum ba.
    • Ake fita fitsari akan kari da zarar anji alamunsa.
    • Da anji ko anga alamun cuttukan sanyi wato kaikayin gaba,ko fitar farin ruwa agaba ga mace ko namiji anemi magani,haka ciwon makogoro bayan mura.
    • Yawan ciwon baya ta kuɓin ciki daga kasa sama da ƙugu kadan ko sama zuwa kafada
    • Canzawar dandano abaki zuwa kalar kanwa ko kamar ansa karfen da yai tsatsa ko lamba abaki
    • Canzawar fitsari zuwa duhu kuma aga yana fita kadan-kadan in anje yi
    • Yawan jinin jiri da kasa sukuni
    • Yawan kasala
    • Ganin kuraje ajika wanda da anshafa magani zasu ɓace amma su kuma dawowa.

    To a hanzarta zuwa aga likita domin wadannan na daga alamun ciwon koda,fata anji za kuma akiyaye umba haka ba,toh gadajen mu dai na asibiti ko yaushe suna maraba da mutum,kazo ka kwanta in abunda ka tara ya ƙare a neman lafiya daga nan likitoci suka kasa cetoka kaga sai ka wuce lahira ka huta.

    Domin karanta Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Daukar Ciki Danna nan

  • Menene Yake Jawo Fitar Farin Ruwa Daga Gaban Mace,Wannene Na Cuta Wannene  Na Lafiya

    Menene Yake Jawo Fitar Farin Ruwa Daga Gaban Mace,Wannene Na Cuta Wannene Na Lafiya

    Farin ruwa(white discharge) wanda ke fitowa daga farji ko azzakari,a lokacin sha’awa ko da lokacin jima’i ko bayan jima’i,akwai farin ruwan da yake fita daga farji domin taimakawa mace wajen jima’i.

    Misali akwai wani nauyin farin ruwa da ake kira da (cervical mucus)shi idan ya fita yana wanke farji tare da ƙara masa santsi,ya zama kamar an shafa masa wani mai me yauki

    sannan akwai wani ruwa wanda ake kira da (Penile fluid) wanda ke fita ta cikin bututu ɗaya da fitsari yana fita hanya daya da fitsari.

    Wadannan ruwaye idan aka ga sun fita ba komai bane lafiya ce,a wasu lokuta,fitar ruwan yana nuni da cewa mutum ya kamu da cutar infection ne

    Domin bayani akan Gyambon Ƙoda [Pyelonephritis] Danna nan

    Fitar Farin Ruwa Lokacin Da Mace Taji Sha’awa

    Sha’awar jima’i shine sanadin farin ruwa da farjin mace mafi yawanci lokaci,kuma wannan ruwa yana fita fari mai haske,wannan ruwan yana tsaftace da bata kariya ga farji.

    Lokacin da mace daji sha’awar jima’i,wannan ruwan yana karuwa tare da fitowa daga gaban mace,kuma indai mace ba zafi take ji wajen jima’i ba wannan ruwan fitar sa ba komai bane face lafiya 

    Fitar Farin Ruwa Lokacin Da Al’ada (haila) Tazo (Menstrual Cycle}

    Ba matsala bane mace taga farin ruwa a lokacin da al’ada  tazo ko kuma a karshen al’adar tata,a lokacin ovulation lokacin da ƙwan haihuwar mace ke fita,farin ruwa na fita daga gaban mace kalar sa kuma kamar farin dake cikin danyen ƙwai sannan idan akai jima’i a wannan lokacin na ovulation za’a iya ganin wannan farin ruwan hatta akan azzakari.

    Ganin Farin Ruwa Bayan An Gama Jima’i

    Idan mace tana ganin farin ruwa bayan an gama jima’i da ita,to wannan lallai ba ta da infection a tare da ita,a takaice wadan nan suna wasu daga cikin lokotan da mace zata iya ganin farin ruwa yana fita daga gaban ta,ina fatan kuma yan uwa sun karu da wannan dan takaitaccen bayani nawa

    Domin karanta Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Daukar Ciki Danna nan

  • Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Ɗaukar Ciki

    Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Ɗaukar Ciki

    Akwai abubuwa da yawa da za su iya haifar da rashin ɗaukar ciki ga  mace, wanda aka sani da rashin haihuwa, yana da mahimmanci a tuna cewa rashin haihuwa na iya shafar maza da mata, kuma ba koyaushe ba ne kawai saboda lafiyar haihuwa ta mace.

    Wasu Dalilai Na Rashin Haihuwa Na Mace Sun Haɗa Da:

    Cutar Ovulation: Matsalolin Ovulation na iya faruwa saboda rashin daidaituwar yanayin hormonal ko kuma al’amurran da suka shafi ovaries, polycystic ovary syndrome (PCOS) wani yanayi ne na kowa wanda ke shafar ƙwai.

    Toshewar Tube ko Lalacewa: Cututtuka irin su pelvic inflammatory disease (PID) ko endometriosis na iya haifar da toshewa ko tabon bututun fallopian,wanda ke hana ƙwai isa mahaifa. 

    Karanta amsar wannan tambayar Nakan Ji Tamkar Wani Abu Ya Tsayamun A Maƙoshi [Lump Sensation In Throat ] a nan 

    Al’amarin Uterine: Rashin al’ada a cikin mahaifa, kamar fibroids ko polyps na mahaifa na iya shafar dasa embrayo da girma. 

    Shekaru: 

    Yayin da mata suka tsufa, yawan haihuwa ya ragu, kuma adadin ƙwayayen da za su iya samu ya ragu, hakan ya sa ya zama ƙalubale wajen samun ciki musamman bayan shekara 35. 

    Cutar Endocrine:

    Matsalolin thyroid ko wasu matsalolin hormonal na iya yin tasiri ga haihuwar mace. 

    Ayyukan da suka gabata: misali surgeries:

    Tiyatar da ta gabata a yankin pelvic na iya haifar da mannewa ko lalata gabobin haihuwa, yana shafar haihuwa. 

    Domin karanta bayani akan Samiha-Borin Jini {Hives,Urticaria,Neetle Rash} Danna nan

    Rashin lafiya ta autoimmune: 

    Wasu yanayi na autoimmune na iya kai hari ga gaɓoɓin haihuwa da kuma tasiri ga haihuwa. 

    Cutar Halittar Halitta wato genetic: 

    Halin da ba kasafai ake samu ba yana iya haifar da rashin haihuwa a wasu lokuta.

     Lifestyle factors:

    Abubuwan da suka haɗa da shan taba, yawan shan barasa, shan muggan ƙwayoyi, da ƙiba duk suna iya shafar haihuwa. 

    Damuwa:

    Damuwa na yau da kullum na iya kawo cikas ga daidaiton hormonal, yana shafar yanayin al’ada da haihuwa. 

    Yana da mahimmanci ga ma’aurata masu fama da rashin haihuwa su je su ga likita domin neman shawarai, ƙimar ƙima na iya taimakawa wajen gano ainihin dalilin da kuma jagorantar jiyya masu dacewa, wanda zai iya haɗawa da canje-canje salon rayuwa, magunguna, aikin tiyata, ko taimakon fasahar haihuwa kamar in vitro haɗi (IVF) ko intrauterine insemination (IUI), ka tuna cewa al’amuran haihuwa na iya zama haɗaɗɗun kuma suna iya haɗawa da abokan tarayya biyu, don haka ana ba da shawara sosai ga namiji da mace. Fatan Allah ya ba mu lafiya baki ɗayanmu.

    Domin karanta Alamomin Cancer Danna nan

  • Alamomin Cancer

    Alamomin Cancer

    Cikakken bayani akan kansa wanda ya haɗa da hatsarin ta, alamomin kamuwa da ita 

    Mecece Cancer? 

    Cancer tana iya kama ko wane ɓangare na jikin ɗan Adam hakan yana faruwa idan jinin wurin ya gaza aikin sa, hakan yakan janyowa jiki ya kasa aikin da ya kamata, ita cancer akan iya maganin ta, domin kuwa an yi wa mutane da yawa sannan sun cigaba da rayuwar su kamar sauran jama’a. 

    Za mu ba ku cikakken bayani akan cancer da kuma yanda ake maganin ta. za ku samu cikakken bayani akan cancer da kuma ma’anar ta a ƙarshen wannan rahoto. 

    Yana da kyau ku san Ba Kowane Ciwon Ƙirji Ba ne Ulcer

    Asalin Cancer

    Cancer bawai cuta ce guda ɗaya ba ta rabu kala kala, cancer takan iya farawa daga huhu, nono, ciwo ko kuma ta jini, cancer takan iya kamuwa ta gurare da dama amma kuma hanyoyin yaɗuwarta sun bambanta. 

     Ta Yaya Cancer Ke Farawa?

    Kowace ƙwayar halitta ta jikin mu akwai aikin da take yi ita asalin ƙwayar halittar takan kasu kashi kashi suna mutuwa idan aka fitar da su ko kuma suka lalace sai wata ƙwayar ta maye gurbinsu a irin wannan lokaci ne cancer ke samun gurin zama ta zuba tata ƙwayar halittar ta kori asalin ƙwayar halitta, hakan yana janyo matsaloli a sassan jikin da cancer ta kama, ƙwayar cutar kansa takan watsu a sauran sassan jiki.

     Misali

    Kansar hunhu takan tafi cikin ƙasusuwa ta girma, a yayin da ƙwayar cancer ta yaɗu ana kiranta (meh-tas-tuh-sis) ita kuma cancer huhu idan ta tafi cikin kasusuwa ana kiranta (Lung Cancer) a turance, a ɓangaren likitoci ƙwayar cancer da ta shiga cikin ƙashi daidai take da ta huhu sai dai idan ta yaɗu a cikin ƙashin. 

    Domin karanta bayani akan Samiha-Borin Jini {Hives,Urticaria,Neetle Rash} Danna nan