Category: Kiwon Lafiya

Mun samar da wannan ɓangaren ne domin koyar da ilimin yadda ake kula da lafiya a cikin harshen Hausa a sauƙaƙe. Za ku iya kai wa gare su ta hanyar amfani da kwamfutoci ko wayoyin hanu.

wikiHausa ta kowa ce. Kowa zai iya taimakawa da ilimi ko gyara. Bugu da ƙari, kowa na iya amfani da wannan kafa domin koya ko koyarwa.

  • Abubuwan Daya Dace A Sani Akan Allurar Artemether

    Abubuwan Daya Dace A Sani Akan Allurar Artemether

    1) Ba’a ba yarda allurar nan ga mace mai cikin da bai wuce wata 3 ba.

    (2) Ba’a ba yarda allurar nan hade da Erythromycin lokaci daya.

    (3) Duk wanda bai da isashshen jini ajiki ba zai yi anfani da Artemether ba.

    (4) Shin ko kasan ba’a ba yarda Allurar Artemether ga mata masu shayarwa da sunan magance uncomplicated malaria bincike ya nuna matukar ana so sai anyi anfani da ita to dole a tsayar da bayar da nono din.

    (5) Maganin daya kunshi Artemether an samoshi ne daga wani ganyen itaciya mai suna shrub artemesia annua.

    Domin karanta bayani a kan malaria in pregnancy ko zubar jinin haila sosai fiye da ƙima wato “Rushing” [heavy bleeding] ko dalilin da ina bada nono amma baya isar jaririna, ko kuwa ba maiƙo danna wannan koren rubutun 

    Domin karanta bayani akan Noristerat (Norist) Danna nan 

  • Noristerat (Norist)

    Noristerat (Norist)

    (Allurar tazarar haihuwa ce wacce take dauke da sinadarin progesterone kadai kuma tana zuwa da nauyin milligrams dari biyu (200mg))

    Wannan alurar ana yinta ko wacce bayan sati takwas (8weeks) domin tazarar haihuwa (ba hana haihuwa ba) musamman ga wadanda ke da kananan shekaru masu buƙatar allurar tazarar haihuwa kamar me haihuwa 2 ko 3 wadda acikin magungunan tazarar haihuwa norist tanada saukin sha’ani kuma bata bada matsala idan aka bi dakokinta.

    Da zarar ranar da aka daina amfani da allurar norist ana kyeutata zato mace zata iya samun juna biyu.

    Wannan allurar idan aka fara amfani da ita tana zuwa da wasu canji ga wasu matan ba dukka ba kamar yadda ko wacce magani tana da nata side effects din.

    Domin karanta bayani akan Vaginal Infection Danna nan 

    Daga cikin canji da ake samu akwai:
    • Rikicewar al’ada 
    • Rashin ganin al’ada
    • Ganin gudaje gudaje lokocin al’ada.
    • Ciwon Kai
    • Tashin zuciya
    • Kara jiki
    • Hajijiya
    Masu wannan matsalar baikamata sufara amfani da allurar norist ba
    • Ciwon daji na mama
    • Mace mai juna biyu
    • Masu hawan jini
    • Masu wankan jego
    • Masu matsalar zubar da jini.

    Kamar yadda mukai magana a baya idan aka ga wadannan alamomin lokocin amfani da maganin planning ayi gaggawar zuwa asibiti:

    •  Ciwon kai mai tsanani
    •  Gani dishi dishi 
    •  Rashin ji sosai
    •  Ido yazama yellow
    •  Kaikayin jiki
    •  Kumburin kafafuwa
    •  Daukewar numfashi
    Abinda ma’aurata yakamata su sani shine:

    Ga kadan daga cikin amfanin daukan matakin tazarar haihuwa da zaran an haihu:

    • Yana hana mata samun cikin da ba’a shirye shi ba har tsawon wata shida bayan haihuwa
    • Yana hana samun ciki idan har an sami wadan nan abubuwa uku da aka fada a sama
    • Bashi da illa
    • Hanya ce mai sauki bata buƙatar magani.
    • Yana samar da lokaci ga ma’aurata wajen zaben wata hanyar idan har wannan bata yi aiki ba.

    Domin karanta bayani akan Ƙurjin Farji Danna nan 

  • Vaginal Infection

    Vaginal Infection

    VAGINAL INFECTION: Wata cuta ce da mafiya yawan jama’a suna kiranta da vaginal Infection,masana kiwon lafiya suna kiranta (Vaginitis) sabida wannan matsalar tana addabar gaban mace, hmma a hausance ana kiranta da ciwon sanyin mata.

    Wannan cutar wasu ƙwayoyin cutane Irinsu bakteriya,fungus,virus masu illartarwa su suke kawo shi babban mutum sai iya kamuwa da shi haka yara ma zasu iya kamuwa da wannan cutar.

    Ba wai kawai ta hanyar jima’i ake daukan wannan Infection ba

     Ga Kadan Daga Hanyoyin 
    • Amfani da kayan aiki ba tare da an tsaftace shi ba lokocin haihuwa ko wanke ciki.
    • Tsaftace gaba ta hanyar amfani da sabulu mai kashe kwayoyin cuta
    • Tusa hannu ko yatsa a gaba
    • Amfani da wandon wata musamman pant
    • Barin wadon yadauki datti (pant)
    • Rashin canza pad akai akai lokocin al’ada 

    Yana dakyau ku karanta Babban Dalinlan Dake Kawo Rashin Haihuwa [Infertility]

    Kadan Daga Cikin Ƙwayoyin Cutar Da Suke Kawo Wannan Matsalar:

    Bacteria Vaginosis: Wannan wata ƙwayar cuta ce dake rayuwa  cikin farji yakan haddasa matsalar sanyin mata .

    Candidiasis: Wannan wata ƙwayar cutace wanda yake haddasa sanyin gaba,wadannan ƙwayoyin cutar suna zama cikin farji kuma basu cika cutarwa ba,wadannan kwayoyin cutar suna son waje mai gumi domin su girma dan yaduwa.

    Trichomonas Vaginalis: Wannan itace wacce take yaɗuwa ta hanyar jima’i,ita wannan ƙwayar cutar parasite ce take kawoshi

    Irritation Vaginitis: Ita wannan ana kiranta da allergic,wasu abubuwan da jikin mutum bai dauke su ba,anasamunsa wajen amfanida kamar su condom, sabulu,ko maganin shafawa.

    Alamomin Ta:

    • Kuburin gaba
    • Canza Launin gaba zuwa Ja
    • Ƙaiƙayin gaba
    • Warin gabs
    • Ƙurajen gaba
    • Zubar da farin ruwa a gaba
    • Zafin lokacin Jima’i
    • Zafin fitsari.
    Yadda Mace Za Takare Kanta Daga Vaginal Infection:

    Kada  a Tsaftace daba da sabulai masu kashe ƙwayar cuta: A cikin farji akwai wasu ƙwayoyin bakteriya waɗanda basa cutarwa kuma sunada amfani,amfaninsu shine suna taimakawa wajen bada kariya ga farji,sai kaga wasu matan sukan wanke farji da sabulu ko dettol haka,wadannan abubuwanda ake amfani wajen wanke farji yakan kashe bakteriya masu amfani na farji,sai masu cutarwa su samu daman shiga,abkiyaye wanke farji da sabulu dakuma wadansu abubuwa wanda bamusan kansu ba.

    Domin sanin menene Zazzabin Typhoid Danna nan

    A Tsaftace waduna: Amfani da wandon pants,wasu matan sukan bar wandonsu yayi datti,barin datti ko amfani pant masu datti yakan bawa ƙwayoyin cuta daman shiga farji,atsaftace wanduna.

    A kula wajen wanke bahaya: Mafi yawa mata sukan dauki ƙwayar cutar da take dubura zuwa farji,wanda basa yiwa dubura illa amma sukan yiwa farji illah,shawara shine a fara wanke farji kafin a wanke dubura.

    Amfani da pants na wassu: ta yiwu wacce kuke amfani da pants daya tanada cutar sanyi idan kinyi amfani da nata kema zaki iya dauka,sai a kiyaye.

    Mutum yakan iya daukar wannan cutar lokocin saduwa da namiji idan namijin yana dauke dashi,hanayar mariya itace amfanida condom lokocin saduwa.

    A kiyaye amfani da magungunan gargajiya musamman wanda ake cusa su a gaba,suna taimakawa wajen samun ƙwayoyin cuta.

    Mesa Korafin Rashin Warkewa Yayi Yawa 
    • Idan namiji da matar sa suna dauke da wannan cutar,abinda ya dace dukkansu biyu za sufara shan magani,bawai matar kadai ba,muddin shi kadai ne a cikinsu ne yake shan magani akwai matsala.
    • Duk matar da aka ɗaurata akan magani duk sanda ta cire wandonta yakamata ta wanke da antiseptic kafin ta maida wannan wando hakan yana taimakawa wajen warkewa .
    • Idan akaci gaba shan magani kuma ba’a kiyaye wasu hanyoyin da suke kawo wannan cutar ba shima akwai matsala sosai.

    Domin karanta bayani akan Pelvic Inflammatory Disease (PID) Danna nan

  • Pelvic Inflammatory Disease (PID)

    Pelvic Inflammatory Disease (PID)

    PID: wata cuta ce wacce take addabar bangaren da ta shafi mahaifar mace, da dama a nahiyan africa suna fama da wannan ciwon.

    Wasu ƙwayoyin cututtuka ne idan sun samu sunshiga mahaifan mace (uterus, fallopian tubs, ovaries) sai ta haifar da cutan PID. 

    Daga Cikin Alomaminta Akwai:
    • Ciwon ƙasan cibi (ciwon mara).
    • Fitar da ruwa mai wari a gaban mace
    • Ganin jini a gaban mace musamman lokacin jima’i da bayan jima’i.
    • Zafi lokacin jima’i.
    • Zazzabi da jin sanyi.
    • Zafi lokacin fitsari ko wahalar fitsari.
    • Kaikayin gaba.
    • Rashin daidaitawar jinin haila. 
    • Tashin zuciya 
    • Ciwo lokacin jima’i
    • Ciwon baya 
    Hanyoyin da ake daukar wannan ciwon sun hada da:
    • Jima’i da namiji mai dauke da cutar gonorrhea ko clymadia 
    • Amfani da kayan karban haihuwa wanda tsafta bai ishe su ba
    • Yawan kai dan yatsa cikin farji
    • Amfani ni da wando (fant) wanda mai dauke da wannan cutar tayi amfani dashi
    • Rashin amfani da condom lokocin jima’i
    • Yawan tsaftace gaba da sabulu musamman masu dauke da sinadaran kashe ƙwayoyin cuta.
    • Yawan amfani da maganin kashe ƙwayoyin cuta irin su ampiclox da muka dabi’untu da shan su kullum.

    Yana dakyau kusan Babban Dalinlan Dake Kawo Rashin Haihuwa [Infertility]

    PID idan ba’a magance shi da wuri ba tana kawo wadannan matsalolin

    • Rashin haihuwa 
    • Zaman ciki wajen mahaifan (entopic pregnancy) 
    • Yakan kawa bari (Abotion ko Miscarriage)
    • Ciwon mara da baya mara jin magani
    Hanyoyin Kariya Daga Wannan Ciwon Sun Hada Da:
    • Amfani da condom lokocin jima’i yana rage yaɗuwar PID kashi 95%
    • Mace tasaya akan namiji guda daya kuma a tabbatar anyi gwaji kafin saduwa ko suyi aure. 
    • A kiyaye yawan saka hannu a farji
    • A tsaftace wandon sakawa musamman pant,kuma a kiyaye amfani da pant na wata. 
    • A dinga tsaftace kayan karbar haihuwa da kuma wanke ciki.

    Wannan ciwo ta PID tana da magani idan akabi hanyoyi mekyeu

    • Da zaran mace taga alamun da muka lissafa a sama ta gaggauta zuwa asibiti,daganan likita zaiyi gwaje gwaje da yakamata a ayi an tabbata menene matsalar sannan subada magani.
    • Idan kina da miji shima yakamata yaje a gwada shi abaku magani tare
    • Daga nan sai a Kaurecewa Jima’i sai likita ya tabbata muku kun warke. 
    GARGADI 

    Idan mace tana tareda wannan cutar kuma tayi shiru ta zauna sabida kunya ko makamancin haka yakan jawo mata matsala a mahaifarta daga nan zatafara gamuwa da matsalar zubar da ciki (miscarriage) zaman ciki wajen mahaifa (Ectopic pregnancy) ko kuma rashin daukan ciki gabaki daya.

    Domin karanta bayani akan vaginal infection ko Noristerat (Norist) ko abubuwan daya dace a sani akan allurar artemether danna wannan Koren rubutun

    Domin sanin menene Zazzabin Typhoid Danna nan

  • Babban Dalilin Da Ke Kawo Rashin Haihuwa [Infertility]

    Babban Dalilin Da Ke Kawo Rashin Haihuwa [Infertility]

    Rashin haihuwa shi ne rashin samun ciki (juna biyu) bayan shafe watanni goma sha biyu “wato shekara guda” ana samun jima’i tsakani ba tare da amfani da wata kariya ba ko maganin hana ɗaukar ciki.

    Sai dai Abin Lura Shi ne

    Rashin haihuwa ba matsalar mace ba ne ita kaɗai, namiji ma matsalar na iya kasancewa daga gare shi, wanda kuma da yawa mazan Kan zargi matan, sai dai akan zargi matsalar daga mace idan matan mutum suka kasance biyu ne kuma ɗayar a ciki ya zamto tana haihuwa to shi ne sai a yi tunanin matsalar daga macen ne.

    Sai dai ba za a iya cewa mutum ba ya haihuwa ba ko da an shafe watanni 12 ,har sai bayan shekara 5 tukun.

    Yana da kyau ku karanta menene Ƙurjin Farji da kuma maganin sa

    Me Ke Jawo Infertility

    A dangane da namiji duk waɗannan abubuwan na iya hana shi haihuwa

    • Ƙarancin ƙwayayen halitta, ko sakamakon haka mutum ya tsinci kansa, ko a sakamakon yawan masturbation, hatsari, da sauransu.
    • Rashin ƙwarin ƙwayayen halitta
    • Cuta me karya garkuwar jiki, ko ciwon asthma.
    • Ciwon sanyi wato fitar farin ruwa daga gaba, musamman masu saduwa da mata barkatai
    • Idan golon mutum suka zamto ƙananu ko ɗaya ya fi ɗaya musamman in suna ciwo
    • Ko wata matsala da ta shafi mazantakarsa wacce ta zamto ta gado ce,kamar ƙanƙantar azzakari ya zamto ba tsayi
    • Cuttuka irinsu ciwon suga.
    A Mata Kuma
    • Ciwon sanyi da ke sa fitar ruwa daga gabansu musamman in an yi sakaci ba tare da neman magani ba, zuwa PID, UTI da cervical cancer.
    • Kumburi a wani sashi na cikin mahaifa wato (polyp)
    • Ƙarin cikin mahaifa (fibroids), mace na iya kaucewa wannan ta hanyar yin aure da wuri, ‘yan mata musamman a yanzu da yawa na haɗuwa da wannan larurar tare da ovarian cyst.
    • Fara sha ko yin allurar magungunan hana ɗaukar ciki kafin haihuwar farko ko kafin fara samun ciki
    • Idan mace ta taɗa samun ciki a wajen mahaifarta (uterus) memakon cikin mahaifa kamar yadda yake.
    • Idan mahaifar mace ta samu matsala ƙila ko sakamakon operation da aka taɓa yi mata a baya.
    • Cuttuka masu wuyar sha’ani kamar asthma ko ciwon suga ga mace.
    • Haihuwarta da wata nakasa wacce ba za ta iya bari ta sami ciki ba (birth defects).

    Wadannan su ne mahimman abubuwan da ka iya hana shigar ciki, sai dai kamar yadda nace ba za a ce gaba ɗaya mace ko namiji ba ya haihuwa ba sai an sami kamar shekara 5 to sannan ne lallai za a fara tunanin haka, sannan a tashi tsaye wajen neman mafita idan matsalar wacce za a iya gyarawa ce.

    Domin karanta bayani akan Fibroid (Karin Mahaifa) Danna nan 

    Alamomin Da ke Nuna Mace Na Iya Fuskantar Wannan Matsala Ta Rashin Haihuwa

    • Rashin ganin jinin al’ada akai-akai kowanne wata sama da kwana 28.
    • Jin zafi tare da ganin jinin al’ada na fita me yawa (heavy bleeding)
    • Rashin al’ada ɗin ma baki ɗaya.
    • Jin zafi yayin saduwa ko yaushe
    • Canzawar sha’awa ta ji ba ma ta so a kusanceta wani lokacin

    Da dai sauransu, don haka wannan matsala ce da sai an dangana ga ƙwararrun likitocin mata, daukar ciki da raino wato (Obstetrics and Gynaecologist) aikinsu ne ba kowanne irin likita ne ke handling wannan case ɗin ba.

    Domin sanin menene Zazzabin Typhoid Danna nan

  • Yadda Ƙurjin Farji Yake

    Yadda Ƙurjin Farji Yake

    Ƙurjin Farji wanda a turancin likita ake kira da “Bartholin cyst” wani abune kamar kurji wanda yake fitowa ta ciki kadan a farjin mace sakamakon komawar ruwa baya zuwa gaɓar da take fidda ruwa (Bartholin gland)

    Wanda yake samarda damshi a farjin mace domin kashe kwayoyin cututtuka dake iya haifar da matsala,yawanci wannan kurjin baya zafi ko ƙaiƙayi saidai idan wata matsala tashafeshi zai iya fidda kuraje agefensa,wannar matsalar tafi shafan mata waɗanda basu tabayin aureba da wadanda sukayi haihuwa ɗaya.

    Abubuwan Da Suke Jawoshi
    • Ƙaiƙayi ko tsiron nama a farji
    • Jin ciwo a farji
    • Cutan Gonorrhea
    • Cututtukan da ake kamuwa dasu ta hanyar Jima’i
    • Cutan sanyi na infection
    Alamimin sa
    • Jin zafi lokacin saduwa, tafiya ko zama
    • kumburi awajen da yake fitowa
    • Fitan ruwa daga wajen
    • Ƙurjin ya girma yanda za’a ganshi

    Domin karanta bayani akan Fibroid (Karin Mahaifa) Danna nan 

  • Ciwon Ciki Da Ciwon Mara Lokacin Al’ada

    Ciwon Ciki Da Ciwon Mara Lokacin Al’ada

    Budurwa ko matar aure me fama da wannan matsalar kisamu wadannan magungunan

    • Garin hulba
    • Garin habbatussauda
    • Garin kiswatul hindi

    Saiki hadasu waje daya ki zuba ruwa da zuma aciki sannan ki dafasu idan ya dafu saiki ajiye wannan ruwan da safe ki debi karamin kofi kisha kafin kici komai anaso ki dafa wanda zai miki sati daya kafin ya kare kin huta da wannan matsalar insha allahu

     Bayani Dangane Da Haila 

    Ana haihuwar yara mata da wasu ƙwayaye biyu (ovaries) waɗanda ke ƙunshe da dubban ƙwayayen da ba su nuna ba,bayan yarinya ta balaga,a kowane wata tana sakin kwai daya da ya nuna,ana kiran wannan ‘saukar kwai’ (ovulation),kuma wannan na faruwa wajejen kwana goma sha hudu kamin soma al’ada. Idan ƙwan bai hadu da maniyyi ba sai ya mutu,a kowane wata mahaifa na shirya wa yiwuwar daukar ciki,kuma fata ta cikin mahaifa na zama da kauri da kuma taushi,idan jikin macce ya gane cewa ba maganar daukar ciki,sai fatar da ke cikin mahaifa,tare da kwan su zama haila su fice ta farji.

    Karanta cikekken bayani akan Fibroid (Karin Mahaifa)

    Ba za a iya ganin ƙwan ba saboda ya cika ƙanƙanta,ana fara kirga lokacin haila daga ranar da aka fara,zuwa jajibirin ranar da za a fara wata al’adar,zagayowar al’ada na canzawa,don zai iya kasancewa kwana ashirin da daya ko kuma ma zai iya kai wa ƙwana arba’in,idan macce na al’ada,tana iya amfani da tawalin al’ada ko kuma fad,ko audugar al’ada don ta tare jinin da ke zuba,kina iya yin amfani da littafin tsarin lokaci watau diary domin sanin lokacin da za ki fara al’ada,ba dukan mata ne ke yin al’ada a kan lokaci ba,kuma lokacin fara al’ada ya bambanta,wasu ‘yan matan na farawa tun da wuri (alal misali tun suna da shekara takwas),yayin da wasun ke dadewa basu fara ba,haka ma,tsawon lokacin da ake dauka ana hailar ya bambanta daga mace zuwa macce.

    Yawanci suna yin ƙwana biyar zuwa baƙwai,amma kuma wannan na iya sauyawa,don a wasu lokutan ba a kaiwa kwana biyar,da zarar yarinya ta fara al’ada, zai dau lokaci kamin jikin ta ya saba. a shekarar farko mai yiwuwa ta ketare wata daya ko fiye da haka bata ga haila ba,amma yau da gobe jikin nata zai saba.

    Domin karanta bayani akan Ƙurajan Pimples Danna nan

    Irin canjin da ake samu na yawan sinadarin (hormone) da jikin mace ke samarwa kamin lokacin yin al’ada,ko kuma a lokacin al’adar,mai yiwuwa ya shafi halin da macce zata nuna, ko kuma abinda zata ji a ran ta,mai yiwuwa ta ji karin kuzari,ko kuma ta ji tana sha’awar namiji,ko kuma ran ta ya baci,ta ji kamar ta yi kuka,ko kuma ta rika yawan fushi a lokacin saukar ƙwai ko kuma jim kadan kamin ta fara haila,mai yiwuwa nonuwan ta su rika ciwo ko su kara girma;kuma a wasu lokutan wasu kananan kuraje kan fito a fuska.,wasu matan sun dara saura jin bambam a jikinsu a lokacin da suke haila,kuma wannan na iya sauyawa a rayuwar mace,ta haka ne mata ke sakin ƙwayaye har zuwa lokacin da suka daina haila,a yawancin lokuta hakan na faruwa idan macce ta kai karshen shekaru arba’in zuwa hamsin,bayan wannan lokacin,ba zata kara yin al’ada ba,kuma ba zata dauki ciki ba,idan kina matukar jin ciwo a lokacin al’ada, ko kuwa kina da wata damuwa,sai ki nemi shawara daga likitan da ki ka yarda da shi,ko kuma ki tuntubi kungiyar tsara iyali.

     

  • Fibroid (Karin Mahaifa)

    Fibroid (Karin Mahaifa)

    Mai Ya Kamata Ku Sani Akan Fibroid: Cuta ce dake da alaka da mata,idan tsiro ke fitowa a mahaifa,wannan tsiro ka yi iya fitowa a 

    • Cinkin mahaifar
    • Tsakiyar naman mahaifa
    • Bangon wajen mahaifa

    Karanta cikekken bayani akan Zazzabin Typhoid

    Mene Ke Kawo Fibroid

    Babu takamaiman abinda ke kawo wannan ciwo,sai dai masu hatsarin kamuwa da shi sune:

    • Fara jinin al’ada da wuri.
    • Rashin aure da wuri.
    • Bakar fata (African)
    • Mace mai kiba.
    • Rashin haihuwa.
    • Idan dangin ki da masu shi.
    Mene Alamun Fibroid 
    • Ƙaruwar wayan jinin al’ada.
    • Matsanancin ciwon mara lokacin al’ada
    • Zuwan wani jinin kafin lokacin al’ada.
    • Karuwar kwanakin al’ada
    • Barin ciki(miscarriage)
    • Rashin haihuwa.
    • Girman ciki( da juna biyu ko babu)
    • Ciwon baya.
    • Zafin saduwar aure.
    • Cushewar ciki.
    • Yawan fitsari.

    Note: samun wasu daga cikin wannan alamu baya nufi  dole Fibroid ne,bincike ne kawai zai tabbatar da haka a asibiti.

    Domin karanta bayani akan Ƙurajan Pimples Danna nan

  • Zazzabin Typhoid

    Zazzabin Typhoid

    Wannan cuta ce da wasu rukunin kwayoyin halitta da ake kira salmonella typhi ke haddasata,salmonella typi ido baya iya ganinta.

    Ta Wacce Hanya Ake  Kamuwa Da Ita

    Wanda ya kamu da wannan cuta ya warke,kwayoyin cutar kan iya zama a jikin sa na gomannin shekaru ba tare da yana nuna alamun ta ba,amma sukan hayayyafa suna fita ta bayan-gari  da kuma fitsarin sa,don haka duk wani abinci ko na sha da ya baci da bayan gari ko fitsarin mai dauke da wannan cuta,idan aka ci ana iya kamuwa.

    Danna nan domin karanta cikekken bayani akan Peptic Ulcer Diseases

    Hanya Mafi Saukin Kamuwa Da Wannan Cuta Sune:
    • Ruwan sha mara tsafta
    • Abinci mara tsafta
    • Kayan marmarin da ba wanke ba,kamar karas,kabeji da sauran su.
    Alamomin Wannan Cuta
    • Zazzabi wanda zafinsa ka karuwa kullum.
    • Rashin kwarin jiki.
    • Ziffa
    • Ciwon kai (daga goshi) wani lokacin mai tsanani.
    • Tari
    • Cushewar ciki ko gudawa (mai launin Kore da yalo)
    • Kashin jini.
    • Yellon ido.

    Domin karanta Menene Amfanin Folic Acid Ga Mata Masu Juna Biyu Danna nan 

  • Peptic Ulcer Diseases

    Peptic Ulcer Diseases

    Ciwon olsa  ta zama daya daga cikin manyan cutuka da suke damun al’ummah a kasar mu ta Najeriya.

    Peptic Ulcer Disease: 

    (Gyembon Ciki) general name na na ulcer ciki gabaki daya,ita Peptic ulcer ( gyembon ciki ko ciwon ulcer ) 

    Ya Kasu Kashi Uku Kamar :
    • Gastric Ulcer (Gyenbo wadda take kama Fatar ciki ciki)
    • Duedenal Ulcer ( Gyenbo wanda take kama hanji)
    • Esophagus Ulcer  (Gyenbon maqogwaro)
    Ciwon Olsa tana zuwa da alamomi diyawa gasu kamar haka: 
    • Konawar zuciya
    • Ciwon Cikin
    • Rashin cin abinci
    • Tashin Zuciya 
    • Amai
    • Ciwo har a gadon baya
    • Kashi da jini  ko bakkin kashi
    • kumburin ciki
    • ciwon cikin
    • Daukewar numfashi.
    Me Yake Kawo Ciwon Olsa ?

    Kwayar cutar bakteriya mai suna H- pylori shi yake kawo ciwon Olsa,haka kuma yawan shan maganin dauke ciwo kamar su  aspirin,Shan taba (sigari) da kuma shan giya suna taimaka sosai wajen kawo ciwon olsa.

    Yana dakyau ka karanta Ciwon Yatsan Hannu Na Gaga Cikin Ciwukan Hannu Mafi Raɗaɗin Ciwo

    Ta Wacce Hanya Ake Daukan Ƙwayar Cutar Olsa 
    • Mutum yakan iya daukan wannan koyar cutar ta hanyar musyar yawu (saliva) ko lokocin kiss.
    • Mutum yakan iya daukan wannan kwayar bakteriyan  ta hanyar ruwan sha da kuma abinci.
    • Idan ruwan sha ko abinci ya gurbanta da bayan gida ko fitsarin mai ciwon,wanda hakan yana faruwa ne ta hanyoyi da yawa.
    Mesa Ita Ciwon Olsa Ba’a Warkewa Da Wuri 

    Ba ba’a warkewa bane,ana warkewa daga cutar olsa ko wacce iri amma abinda yake faruwa shine :

    • Rashin shan magani yadda yakamata,yau anwayi gari shan magani barkatai yazama ruwa dare a najeriya,mafi yawa kwayoyin cutar ansaba musu da wannan maganin har yazama suna jurewa .
    • Za kaga mutum ana bashi maganin wata daya ko sati biyu a ranan da yafara shan maganin idan yaji sauki shikenan ya rabu da maganin dai lokocin da alamomin cutar yasake zuwa zaici gaba da shan magani. 
    • Misali ace kwayar cutar ana samunshi daga gurbaceccen ruwa,to ana shan magani kuma ana cigaba da shanceccen ruwan kaga babu maganar warkewa .
    • Rashin bin ka’idojin likita yana gaba gaba wajen hana warkewan wannan ciwo na Olsa.
    • Shan magunguna barkatai ba tareda Izinin likita ba musamman magungunan olsa da sunan zai warkar maka da olsa,da kuma amfani da magunguna na gargajiya wanda ba’asan kanta ba.
    Shawara Ga Masu Ciwon Olsa:

    (1)   A kauracewa wadannan Abinci :

    • Abinci mai yaji
    • Abinci mai daci
    • Abinci mai sami
    • Abinci masu Gas
    • Abinci masu dauke da acid kakar tumaturi.

    (2)   A daina amfani da hayaki ko wacce iri ko tabar sigari,wiwi ko shisha sabida suna daga cikin abubuwan da suke haddasa olsa kuma suna sananta olsa.

    (3)   Adaina amfani magungunan dauke ciwo irinsu aspirin,ibuprofen,cataflam, naproxen, feldene, da sauransu.

    (4)   A rage shan giya domin yawan shan giya yana  daga  cikin abubuwan  da suke kawo olsa kuma suke sananta olsa.

    (5)   A tabbatar an tace sannan a tafasa ruwan da ake da kwawato akai kafin amfani.

    (6)   A yawaita amfani da kayan lambu musamman cavage (kabeji) yana taimaka wajen dakile ciwon olsa.

    (7)    Sai Kuma zuwa ga likita domin Tabbatar da cutar da kuma bada magani.

    Domin karanta Alamomi Masu Hatsari Lokocin Juna Biyu Danna nan