Tattalin Arziki A Nijeriya

0
641
An sanya Nijeriya a matsayin kasuwar haɗaɗɗiyar tattalin arziki mai tasowa. Ya kai matsayin  matsakaici a cewar Bankin Duniya, tare da wadataccen albarkatun ƙasa, ingantaccen tsarin kudi, shari’a, sadarwa, bangarorin sufuri da musayar hannayen jari (Kasuwar Hannun Jari ta Nijeriya), wacce ita ce ta biyu mafi girma a Afirka.
Nijeriya ce ta 21 a duniya a bangaren GDP (PPP) a shekarar 2015. Nijeriya ita ce babbar abokiyar kasuwancin Amurka a yankin Saharar Afirka, kuma tana bayar da kashi na biyar na mai (kashi 11% na shigo da mai). Tana da rarar kuɗi mafi girma na bakwai tare da Amurka, na kowace ƙasa a duniya. Najeriya ita ce kasa ta 50 mafi girman kasuwar fitar da kayayyaki zuwa Amurka, kuma ita ce ƙasa ta 14 mafi fitar da kaya zuwa Amurka. Amurka ce babbar ƙasar dake saka jari a ƙasashen waje.
Bayan faduwar farashin mai a cikin shekarar 2014-2016, haɗe da mummunan tasirin samarwa, yawan ci gaban cikin gida (GDP) ya karu zuwa kashi 2.7% a shekarar 2015. A shekarar 2016 yayin koma bayan tattalin arzikinta na farko cikin shekaru 25, tattalin arzikin ya ragu da kashi 1.6%.
Shekarar kasafin kudi na shekara ta 2016 ya kasance halin faduwar darajar kuɗin ne, kuma mai ƙarin farashin mai na kayan man fetur, wutar lantarki da kayan abinci da aka shigo da su, ya sanya hauhawar farashin zuwa 18.55% a watan Disambar 2016 daga 9.55% a cikin Disamba 2015.
Bunƙasar tattalin arziki ya gamu da cikas, saboda yawan shekarun mulkin soja, cin hanci da rashawa, da rashin kyakkyawan shugabanci. Maido da dimokiradiyya da sake fasalin tattalin arzikin da suka biyo baya, sun samu nasarar mayar da Nijeriya kan turbar cimma cikakkiyar damar tattalin arzikinta. Ya zuwa na 2014 shi ne mafi girman tattalin arziki a Afirka, bayan ya mamaye Afirka ta Kudu. Kusa da man petrolollars, babbar hanya ta biyu ta samun kuɗaɗen kasashen waje ga Nijeriya su ne kuɗaɗen da ‘yan Nijeriyar da ke zaune a ƙasashen waje suka aika gida.
A lokacin bunƙasar harkar mai a shekarun 1970, Nijeriya ta ciyo bashi mai yawa daga ƙasashen waje, don ɗaukar nauyin manyan saka hannun jari. Tare da faɗuwar farashin mai a lokacin 1980s mai arzikin mai a Nijeriya ta yi ta ƙoƙarin ci gaba da biyan bashinta, kuma a karshe ta kasa biyan manyan basussukanta, tana taƙaita biya zuwa kuɗin ruwa daga rancen. Bashin  da kuma hukuncin biyan tara da aka tara kan shugaban da ba a biya ba, wanda ya ƙara girman bashin.
Bayan tattaunawar da hukumomin Nijeriya suka yi, a cikin watan Oktoban 2005 Nijeriya da masu bin ta bashin na Paris Club sun cimma wata yarjejeniya wacce Nijeriya ta sake karɓar bashin a kan ragin kusan 60%. Nijeriya ta yi amfani da wani ɓangare na ribar mai, wajen biyan sauran kashi 40%, tare da sakin aƙalla dala biliyan 1.15 duk shekara domin shirye-shiryen rage talauci. Najeriya ta kafa tarihi a watan Afrilun 2006 inda ta zama kasar Afirka ta farko da ta biya bashin gaba ɗaya (kimanin dala biliyan 30) dake bin kungiyar Paris Club.
Nijeriya na ƙoƙarin cimma buri na farko mai dorewa, wanda shi ne kawo ƙarshen talauci ta kowane fanni, nan da shekarar 2030.
labarin da ya wuceAl’amuran Muhalli A Nijeriya
Labarin na GabaNoma A Najeriya
Khadija Yusha'u (Amira) Babbar ɗalibar Addini ce, wacce ta karanci abin ci da lafiyar sa (Food and Nutrition) da kuma ƙwararriyar mai haɗa abin ci da kuma koyar da aikin hannu.