Category: Kiwon Lafiya

Mun samar da wannan ɓangaren ne domin koyar da ilimin yadda ake kula da lafiya a cikin harshen Hausa a sauƙaƙe. Za ku iya kai wa gare su ta hanyar amfani da kwamfutoci ko wayoyin hanu.

wikiHausa ta kowa ce. Kowa zai iya taimakawa da ilimi ko gyara. Bugu da ƙari, kowa na iya amfani da wannan kafa domin koya ko koyarwa.

  • Ciwon Zuciya Tsantsa (Heart Failure)

    Ciwon Zuciya Tsantsa (Heart Failure)

    Matukar kana jin ire iren wadannan matsaloli ko alamomi a tare dakai yakamata ka dauki mataki dan kare kanka daga fadawa ciwon zuciya.Ciwon zuciya shine rashin aikin zuciya kacokan 

    Ga Alamomin Da Mutum Zai Fahimci Ko Yanada Alamun Ciwon Zuciya Heart Failure (Signs And Symptoms)

    • Karancin nunfashi, mutum yarikajin nunfashi na masa wahala musamman idan mutum ya kwanta.
    • Akwai kuma gajiya, rashin karfin jiki ko dibgewar jiki.
    • Kunburin kafafu wanda ake kira (edema) shine idan ka latsa wajen za aga yayi rami sai a hankali zai ciko wannan babbar alamace ta ciwon zuciya.
    • Saurin bugawar zuciya idan aka taba allon zuciya ko kirji aji tana bugawa da sauri
    • Rashin tabuka kome, ya zama mutum ya kasa aikin daya sabayi a baya, gashi yanaso amma baya iyawa.
    • Akwai yawan tari wanda bayada majina wani lokaci ko kuma majinar ta rika zuwa da kauri abunda ya banbanta ta data mura.

    Domin karanta bayani akan Hawan Jini (Hypertension) Danna nan

  • Hawan Jini (Hypertension)

    Hawan Jini (Hypertension)

    Menene Hawan Jini?: Hawan jini ciwo ne da yake samuwa sakamakon ƙaruwa ko hawa da jinin mutum ke yi fiye da kima (persistent rise in blood pressure).
    Yayin Kamuwa Da Cutar

    Jijiya, wato makwarara ko kuma hanyoyin da jini ke bi (blood vessels), sukan zama ƙanana ko kuma su toshe saboda wasu dalilai da su ma wasu cututtuka ke kawo su to da zarar jijiyoyin jinin sun matse sai yanayin ya haifar da haurawar jini, wato (increase in blood pressure), wannan haurawa na jini yakan ƙarawa zuciya ɗawainiya.

    Saboda da wannan ɗawainiya da zuciya ke yi sai jijiyoyin zuciyar su riƙa samun rauni a kai-a kai har a ƙarshe sai a samu matsalar ciwon zuciya, (wato cardiac falure )

    Alamominsa

    Alamomin hawan jini sun danganta ne daga mutum to amma akwai wasu manyan alamomi da ake samunsu ga kowa: 

    • Matsanancin ciwon kai
    • Ciwon ƙirji
    • Matsalar gani
    • Ciwon jiki
    • Numfashi da ƙyar
    • Faɗuwar gaba 
    Abubuwan Da Ke Haifar Da Ciwon

    Yanayin rayuwar mutane da ɗabi’un su na yau da kullum suna taka rawar gani sosai wajen haifar ko kawo masu wannan ciwo na hawan jini kamar su.

    • Shan taba 
    • Shan giya
    • Yawan cin abu mai gishiri

    masu wannan ɗabi’a suna cikin haɗarin kamuwa da cutar hawan jini.

    Hanyar Kariya
    • Rabuwa da shan giya: Shan giya na da matuƙar haɗari ga lafiyar mai ta’ammuli da ita ƙwarai ainun ciki har da ƙara ruruta wutar ciwon hawan jini.
    • Motsa jiki a kai-a kai (regula excersise): Motsa jiki na da muhimmanci ga rayuwa sosai haka nan ma yake da amfani wajen yaƙar ciwon hawan jini.
    • Cin abinci mara gishiri: Wannan irin abinci na taimakawa wajen daidaita electrolyte a jiki sannan zai yi controlling blood pressure.
    • Yawan cin ‘ya-‘yan itace da ganyayyaki (fruits and veggies): Yawan cin ‘ya-‘yan itace da ganyayyaki wato vegitables na rage cholesterol wadda ke taimakawa wajen rage hauhawan jini.
     Jan Hankali

    Mai hawan jini ya kamata ya kiyaye umarnin likita na shan magani, kiyaye amfani da gishiri kaɗan, haƙura da amfani da kanwa, sannan da zuwa asibiti domin ganin likita ba sai lokacin da matsala da faru ba.

    Rashin kula da ƙa’idar da likita ya shimfiɗa kan iya haddasa matsalar zuciya a ƙarshe.

    Domin karanta bayani a kan Kawar Da Fargaba Kan Dalilan Sanya Robar Hanci Ga Mara Lafiya Shiga nan

  • Kawar Da Fargaba Kan Dalilan Sanya Robar Hanci Ga Mara Lafiya

    Kawar Da Fargaba Kan Dalilan Sanya Robar Hanci Ga Mara Lafiya

    Wani lokacin indan a kace za a sanyawa mutum robar hanci a rinka bashi abinci tanan yan uwansa wasu basa yadda yau akan hakan xa muyi bayani 

    Robar hanci, wato (Nasogastric tube) a turance, wani siririn tiyo ne na roba wanda ake zira shi ta ƙofar hanci har zuwa cikin tunbi. Manufar ita ce domin a samu kaiwa ga cikin tunbi.

    Sanya robar hanci na iya zama cikin muhimman ayyukan taimakon gaggawa yayin da aka garzaya da mara lafiya zuwa asibiti. 

    Haka nan, sanya robar hanci na da muhimmancin gaske ga mara lafiya 

    Kamar haka:
    • Ana amfani da robar hanci domin ciyar da abinci ko shayar da abinsha ga mara lafiya, musamman a halin da mara lafiya ba zai iya cin abinci ta baki ba. Ko dai saboda mara lafiya ya ƙi ci ko sha, miki/rauni a baki, ko kuma bayan tiyata a baki ko maƙogaro.
    • Ana amfani da robar hanci domin bai wa mara lafiya magunguna kai tsaye zuwa cikin tunbi, musamman ga mara lafiya da ke fuskantar wahalar haɗiya ko kuma ba zai iya karɓar magani ta baki ba.
    • Ana amfani da robar hanci ga mara lafiyan da ya fita daga cikin hayyacinsa. Ko dai saboda wata larura ko kuma saboda da allurar kashe-ciwo da ake yi kafin tiyata.
    • Haka nan, robar hanci na amfani domin kiyaye wa mara lafiya shaƙar abinci, abinsha, majina ko yawu zuwa cikin huhu, musamman ga mara lafiyan da ke gaza haɗiya yadda ya kamata kamar masu shanyewar ɓarin jiki, bugu a kai, da dai sauransu. 
    • Domin shaƙar abinci/abinsha, majina ko yawu zuwa cikin huhu na da haɗarin gaske. Sau da yawa, ba larurar da ta kwantar da mara lafiya ce ke sababin mutuwarsa ba face illolin shaƙar waɗannan abubuwa zuwa cikin huhu. Domin hakan na nufin wahalar shaƙar oksijin.
    • Har wa yau, ana amfani da robar hanci domin zuƙe gurbataccen abinci/abinsha, iska, ɗiwa ko jini daga cikin tunbi. 
    • Bugu da ƙari, robar hanci na amfani wajen buɗe hanya bayan toshewar hanyar maƙoshi daga baki zuwa cikin tunbi.
    • Bayan nan, ana amfani da robar hanci kafin ko bayan tiyata a ciki, da dai sauran dalilai.

    Domin karanta Bayani Akan Tsarin Abinci Ga Masu Ciwon Suga (Diabetes Mellitus) Danna nan

    Sai dai, sanya robar hanci ga mara lafiya na daga cikin abubuwan da ke sanya tsoro da fargaba a zukatan ‘yan uwa da abokan mara lafiya. Saboda yadda ake zaton cewa ba a sanya robar hanci ga mara lafiya har sai ya kai gargara.

    Sau da yawa ma, wasu na canfi cewa matuƙar aka sanya wa mara lafiya robar hanci to ba ya dawowa gida, wato mutuwa zai yi.

    Amma kwata-kwata abin ba haka yake ba. Domin ana sanya robar hanci ne kaɗai idan buƙatar hakan ta zama dole. Kuma sanya ta ga mara lafiya gagarumin taimako ne da kuma ceton rai.

    Haka nan, ana sanya robar ne na wani ɗan lokaci kawai gwargwadon buƙata. Sannan a cire ta bayan buƙatar ta gushe.

    Daga ƙarshe dai, babu wani dalilin tsoro ko fargaba idan aka sanya wa mara lafiya robar hanci, domin yin hakan shi ne abin da zai fi amfanar lafiyarsa a lokacin.

    Domin karanta Tsarin Iyali { Family Planning) Rubutu Na (2) (Intrauterine Device Danna nan

  • Tsarin Iyali { Family Planning) Rubutu Na  (2) (Intrauterine Device

    Tsarin Iyali { Family Planning) Rubutu Na (2) (Intrauterine Device

    Aci gaba da kawo maku bayani kan tsarin iyali na zamani, yau za muyi bayani akan INTRAUTERINE DEVICE wato tsinke ko zaren mahaifa.

    Kamar yadda zaku iya ganin sa a hoto dake kasa, wannan abune na roba wanda kan iya zama mai nade da waya a jikin sa ko wanda babu, da ake sawa mace a cikin mahaifa domin hana ta daukar ciki.

    Ya Ake Sa Shi?

    Ana sashi a asibiti cikin abinda bai wuce minti 10 ba, ana sashi ta cikin al’aura zuwa mahaifa, baya bukatar yanka jiki.

    Lokacin Aikin Sa

    Duk da yake shima kala kala ne, amma yana kaiwa har shekara 4 yana aiki, sai dai duk lokcin da mace tayi ra’ayi ko kuma saboda wata matsala to zata iya cirewa.

    Kamar ko wanne irin magani, shima yana da nasa side effect din .

    A rubutu na gaba za mu yi maku bayani akan Condom da kuma murfin bakin mahaifa.

    Domin karanta Bayani Akan Tsarin Abinci Ga Masu Ciwon Suga (Diabetes Mellitus) Danna nan

     

  • Bayani Akan Tsarin Abinci Ga Masu Ciwon Suga (Diabetes Mellitus)

    Bayani Akan Tsarin Abinci Ga Masu Ciwon Suga (Diabetes Mellitus)

    Tsarin abinci na da matuƙar muhimmanci ga masu ciwon suga domin kusan kimanin kaso 50 cikin 100 na masu ciwon suga tsarin abincine yake shawo kan matsalarsu fiye da amfani da magungunan rage suga a cikin jini da kuma amfani da allurar sinadarin insulin,abincin da muke magana anan ya hada da duka nau’ikan abinci masu ƙwaya, ganyayyaki, ‘ya’yan itatuwa da kuma dangin abinci masu maiko da kuma gina jiki

    Wadanan nau’ikan abincin ana amfani da sune daidai da buƙatar jikin dan-Adam, da yawa daga cikin wadannan nau’ikan abincin suna aiki kaitsaye ga masu ciwon suga nau’i na biyu idan har sun kasance bisa tsari kuma suna taimakawa wajen rage yawan sugan dake cikin jininsu da kuma hana afkuwar wasu jinyoyin da ciwon ke kaiwa zuwa garesu irinsu ciwon koda, gushewar tunani da kuma bugawar zuciya wanda ke haifar da yawan mace-macen da yakai kaso 70-80 cikin 100 na masu ciwon suga. 

    Muhimman Dankokin Abincin Da Ake Tsarawa Masu Ciwon Suga 

    Kabohaidret (Carbohydrates)

    Kusan kaso 80 cikin 100 na nau’inkan abincin da muka fiya ci a kasarnan karbohidrat ne shi kuma karbohidrat shine nau’in abincin da yake dauke da kaso mafi yawa na suga da jikinmu yake sarrafashi zuwa gulukos dan yai aiki dashi a matsayin makamashi, yawan wannan sinadarin acikin jini shike haifar da ciwon suga, akalla kaso 45-65 na karbohidrat a jikin mutum ne ke samar da karfi, mafi yawanci ana samun kabohaidret a nau’lkan abinci masu ‘kwaya, kayan marmari da kuma ‘ya’yan itatuwa. 

    Karanta cikekken bayani akan menene Nausea (Tashin Zuciya)

    Karbohidrat Nau’i Biyu Ne:
    • Wanda yake ƙunshe da sinadarin suga da yawa a cikinsa da aka sarrafa a inji da ake kira da (refined/simple carbohydrates), sarrafashi da a kayi yasa ya zama an samu raguwar wasu sinadarai masu amfani ga jiki irinsu fat, furotin da kuma faiba da suke taimakawa jiki wajen rage zu’kar suga hakan yasa ake samun taruwar suga sosai a cikin jikin mutum, masu ciwon suga nau’i na biyu ba’a yadda su na amfani da irin wannan nau’in na kabohaidret ba a abincisu.
    • Wanda yake da karancin sinadarin suga a cikinsa wato (complex carbohydrates), shi kuma yana kunshe da sinadaran fat, furotin da kuma faiba a cikin sa wanda suke taimakawa jiki wajen rage zu’kar suga, samuwar wadannan sinadaran zaisa sugan dake cikin jini yayi dadai da buƙatar jikin mutum, irin wannan nau’in na kabohaidret aka yadda masu ciwon suga nau’i na biyu su dinga amfani dashi a nau’ikan abincisu. Abin nufi anan shine masu ciwon suga zasu rage cin abincin da yake da karbohidrat sosai aciki sukoma amfani da wanda yake da ‘karancin karbohidrat a ciki.
    Fat da Furotin (Fat And Proteins)

    Wadanan sune dangin nau’ikan abinci masu mai’ko da kuma gina jiki, a’kalla kusan kaso 36-40 cikin 100 na abinci me mai’ko ke samar da ‘karfi ga jiki, bisa la’akari dashi mai’kon (fat) akwai wanda yake kasancewa daidai da buƙatar jiki dakuma wanda yake haifarwa da jikin mutum matsala wajen ƙara yawan sinadarin kwalesterol a jiki wanda yawansa ga mai ciwon suga ke haifar da ‘bullar cututtukan zuciya, sabo da haka yasa a keso masu ciwon suga dasu rage cin abinci me mai’ko sosai, su kuma dinga cin nau’inkan abincin da suke gina jiki wato furotin wanda yawansa yakai kimanin 0.6g/kg a kullum.

    Domin karanta bayani akan Bayayanar Nau’in Abinci Mai Gina Jiki A Cikin Fitsare (Proteinuria) Danna nan 

    Faiba (Fibre)

    Faiba bagarene na kabohaidret kuma daya daga cikin nau’ikan abincin da ba’a iya narkawa a ciki, ana samun faiba a ganyayyaki, ‘ya’yan itatuwa da kuma abubuwa masu Ƙwaya, wannan nau’in na abinci na taimakawa masu ciwon suga musamman masu nau’i na biyu na ciwon ta hanyar rage saurin tafiyar suga yayin da ake zukeshi zuwa sassan jikin dake bukatar suga, a kullum ana bukatar ayi amfani da a kalla giram 30-38 na faiba.

    Jerin sunayen ire-iren abincin da suka hada wadancan dangogin abincin da muka ambata da ya kamata masu ciwon suga su dinga ci

    • Naman kaza
    • Kwai
    • Kifi sadin
    • Soyayyiyar gyada
    • Goruba da aduwa
    • Rake
    • Lemo
    • Kankana da karas
    • Kayan ganye irinsu salak, kabeji dasuransu
    • Abinci mai ƙwaya irinsu wake, alkama da waken suya
    • Mai irinsu man zaitun
    • Albasa
    • Tafarnuwa
    • Tumatiri da kuma dankali
    • Biredi
    • Gurasa
    • Taliya da aka sarrafa da alkama
    • Sugan da aka yi shi don masu ciwon suga irinsu Aspartame
    • Kayan gwangwani da ba’asa suga a cikiba irinsu madarar waken suya, lemo ko ‘ya’yan itace da aka tace na roba, kwalba ko gwangwani
    Jerin Sunayen Abincin Da Masu Ciwon Suga Zasu Nisanta
    • Farin sugar
    • Farar shinkafa
    • Farar taliya da kuma biredin da aka yi shi bada alkama ba
    • Shan kankana da abarba mai yawa
    • Kayan ci da sha na kwalba, roba ko gwangwani da akasa suga aciki
    • Cin gishirin da yawansa ya wuce miligiram 2300 a rana
    • Shan giya
    • Fulawa wacca ba ta alkama ba
    Illar Yawan Cin Abinci Ga Masu Ciwon Suga Da Kuma Wanda Basu Dashi

    Cin abinci fiye da kima na bawa jikin dan-Adam wahala wajen sarrafa abinci da kuma daukar abubuwa masu amfani a cikin abincin zuwa inda yadace, sakamakon yawan hidama da ake ba saifa da kuma sinadarin insulin wanda hakan ke haifar da barna mai yawa cikin jikin dan-adam, amma idan mutum ya lazamci cin abinci dai-dai kima, to zai taimakawa kansa wajen daidai ta sinadarin suga a cikin jininsa sannan kuma zai taimakawa sinadarin insulin dinsa yayi aiki cikin sauki, shi yasa wash masana ganin cewa yana da kyau ace masu ciwon suga sudinga yin azumi na sa’oi 5-8 a’kalla sau biyu a mako domin daidai tuwar suga a cikin jini. 

    Dayawa masu ciwon suga na shan wuya a karon farko kafin su saba da tsarin canjin abinci, a har kullum abin da ake bukata a garesu shine juriya da mantawa da yanayin tsarin rayuwarsu ta baya, sannu a hankali abinda duk mutum ya sa a gabansa to zai cimma burinsa idan ya jure. 

    Karanta cikekken bayani akan menene Nausea (Tashin Zuciya)

  • Medical Check-Up

    Medical Check-Up

    Matasa a duƙufa medical check up, duk mutuwa tana da sababi, inkaji ance wane ya yanke jiki ya faɗi ya dace ka fara tunanin meke haddasa irin haka? Mutuwar fuju’a ba’a bar so bace,

    Saidai sau tari rashin sani kesa ai mata kallon fuju’a amma a zahiri jiki ya jima cikin jinya ƙin basa hakkinsa ake. Ina ƙara jan hankali don fa kana jinka lafiya hakan bai nuna lafiya kake har sai likita ya tabbatar ma.

    Domin karanta yadda ake Tsayar Da Zubar Jini (Agajin Gaggawa) Danna nan 

    Wanda ko yasan yana da wata larura da yake sake da sha mata magani,ya daure ya daina, ya rungumi magani tamkar abinci, sakaci da karamar cuta kesa ta girma tafi ƙarfin jiki tare da tattalin arziki…har sai an kai ga neman taimako.

    Har ga Allah mu bakaken fata bama baiwa kula da lafiya wani muhimmanci, ina amfanin ka ƙare kuruciya neman kudi karshe ka karar da kudin wajen neman lafiya kuma bata samu ba antafi lahira a wahalce. Check up dinnan sau daya a shekara inkayi ya wadatar, inkana da wadata kuma kai sau biyu a shekara wato duk bayan wata shida.

    Domin karanta bayani akan Nausea (Tashin Zuciya) Danna nan 

  • Bayyanar Nau’in Abinci Mai Gina Jiki A Cikin Fitsari (Proteinuria)

    Bayyanar Nau’in Abinci Mai Gina Jiki A Cikin Fitsari (Proteinuria)

    Protein nau’in abinci ne da ya kunshi su wake,nama,kwai,madara,kifi,gyada dadai sauransu.

    Presence of protein in urine a lamace dake nuni da kodar mutum na fuskantar kasawa wajen tacewa da fitar da gurbatattun products ajika, hakan na nuni da akwai matsalar kidney damage Ko kuma ta Urinary Tract infection wato (hanyoyin mafitsara).

    Ciwon suga da kuma hawan jini kan taka rawa wajan dagula ayyukan koda ta yadda bata iya saisaita protein din. 

    Sannan idan akasami irin wannan yanayin ajikin mace mai juna biyu (Pregnancy) toh alamace dake nuna zata iya fiskantar matsalar jijjiga yayin haihuwa wato (pre eclampsia) saboda cikin datake dauke dashi kansa matsi yadda tace fitsarin kan yi ma kodar wahala musamman yayin da ya fara girma shi yasa zakuga masu ciki na da yawan fitsari akai akai saboda jaririn ya fara danne mafitsararta ta yadda ya taru dole sai ta fitar bazai riku ba fitsarin, ballantana kuma Allah ya kare ace ga protein ga kuma hawan jini kai tsaye ya zamo eclampsia 

    Domin karanta bayani akan Family Planning Injection (Noristerat) (Norist) Danna nan

    Amma dai anfi alakanta hakan da kidney damage domin rashin aikinta yadda ya kamata kesa ta kasa tace protein din kodai ga mai ciwon suga, hawan jini, ko kuma wanda jikinsu ke over  production na proteins contents.

    Sannan Yawan Protein Din Ajika Ka Iya Haddasa:
    • Kidney damage. 
    • Karancin ruwa ajika.
    • Tara nauyi.
    • Rai a hannun Allah yake,  amma hakan na jawo saurin mutuwa abisa binkice
    • A rika jin zafin ciki.
    • Karancin sinadaran enzymes da jiki ke buƙata wanda hakan kansa mutum da kansa yake jin jikinsa ba haka ya kamata ya kasan ce ba. 
    Shawara
    • A takaita cin abinci nau’in protein, atsara yadda ya kamata ake cin abinci kamar yadda yake da rukunai 6.
    • A kuma kecin fruits da vegetables wadannan abubuwa basai masu yawa ba Yar kankanarka ta Naira 20 da lemon 6awon goma a kullum ya isa.
    • Sannan arika motsa jiki, akuma guji kwanciya da zarar an kammala cin abinci.
    • Kada ka maida cikinka bola ya zamto komi ka samu danna masa kurum kake. Yawan cin naman nan da kifi kullum kullum matsala ne bayin Allah wallahi ba gayu bane, hasali ma daurema cin naman gindi shi kadai ma ka iya ɓatama koda. 
    • Shi rika motsa jiki koda kuwa akwai juna biyu ga mata kada ai wasa wajen motsa jiki ayi daidai misali.

    Wannan shine! Allah subahanahuwata’ala yai mana albarka a rayuwar mu ya karemu daga cuttuka masu wahala Amin.

    Domin karanta yadda ake Tsayar Da Zubar Jini (Agajin Gaggawa) Danna nan 

  • Tsayar Da Zubar Jini  (Agajin Gaggawa)

    Tsayar Da Zubar Jini (Agajin Gaggawa)

    A duk lokacin da aka samu wani hatsari har ta kai da rauni dake  zubar jini, mutanen dake kusa da wurin akwai abinda ya kamata suyi kafin ko a hanyar kai su asibiti, idan mai karatu ka/ki na wurin da hadari ya faru ga abinda ya kamata ka/ki yi.

    Ka Kare Kanka.

    Idan a tsakiyar titi ne, sai a matsar da mara lafiyar gefen titi sannan asa ganye a matsayin alamar  hatsari, don kare kai daga wasu motocin dake wucewa.

    • Ayi amfani da tsumma/kyalle  mai tsafta a ninka shi sannan a sa a danne akan inda jini ke zuba (kamar yadda na nuna a hoton dake sama) 
    • A daga bagaren dake zubar jinin sama 
    •  Idan jini yaci gaba da fita da karfi, a wannan yanayin ne ake daure wurin saboda gudun kar a rasa ran mutum ta hanyar zubewar jinin jikin sa.
    • Na karshe, sai a miki mara lafiya zuwa asibiti mafi kusa.
    Jan Hankali 

    A matakin farko na tsayar da jini ba a daure wurin, saboda hakan na dakatar da jini zuwa kasa da inda aka daure, wanda idan ya dauki lokaci yakan iya kawo mutuwar wannan bangaren sai dai a yanke daga baya.

    A gajin gaggawa ana yin sa ne don cetar rai ko takaita nakasar da mara lafiya zai iya samu, yana da matukar amfani kowa ya iya.

     Sai lokaci na gaba, zan kara zuwa muku da wasu agajin gaggawa akan wani abun.

    Domin karanta bayani akan Family Planning Injection (Noristerat) (Norist) Danna nan

  • Family Planning Injection (Noristerat) (Norist)

    Family Planning Injection (Noristerat) (Norist)

    Noristerat (Norist) allurar tazarar haihuwa ce wacce take ɗauke da sinadarin progesterone kaɗai kuma tana zuwa da nauyin milligrams dari biyu (200mg).

    Wannan alurar ana yin ta kowacce bayan sati takwas (8weeks) domin tazarar haihuwa (ba hana haihuwa ba) musamman ga waɗanda  ke da ƙananan shekaru masu buƙatar allurar tazarar haihuwa kamar me haihuwa 2 ko 3 wadda a cikin magungunan tazarar haihuwa norist tana da sauƙin sha’ani kuma ba ta ba da matsala idan aka bi dakokinta. Da zarar ranar da aka daina amfani da allurar norist ana kyautata zato mace za ta iya samun juna biyu.

    Wannan allurar idan aka fara amfani da ita tana zuwa da wasu canji ga wasu matan ba duka ba, kamar yadda kowane magani tana da nata side effects din.

    Domin karanta bayani akan Ciwon Suga.(Diabetes) Danna nan

    Daga Cikin Canjin Da Ake Samu Akwai:
    •    Rikicewar al’ada 
    •    Rashin ganin al’ada
    •    Ganin gudaji-gudaji lokocin al’ada.
    •    Ciwon Kai
    •    Tashin zuciya
    •    Ƙara jiki
    •    Hajijiya

    Masu wannan matsalar bai kamata su fara amfani da Allurar Norist ba :

    • Ciwon daji na mama
    • Mace mai juna biyu
    • Masu hawan jini
    • Masu wankan jego.
    • Masu matsalar zubar da jini.

    Kamar yadda muka yi magana a baya idan aka ga waɗannan alamomin lokacin amfani da maganin planning a yi gaggawar zuwa asibiti:

    •  Ciwon kai mai tsanani
    •  Gani dishi-dishi 
    •  Rashin ji sosai
    •  Ido ya zama yellow
    •  Ƙaiƙayin jiki
    • Kumburin ƙafafuwa
    •  Ɗaukewar Numfashi

    Abinda ma’aurata ya kamata su sani shi ne, ga kaɗan daga cikin amfanin ɗaukan matakin tazarar haihuwa da zaran an haihu:

    • Yana hana mata samun cikin da ba a shirye shi ba har tsawon wata shida bayan haihuwa.
    •  Yana hana samun ciki idan har an sami waɗannan abubuwa uku da aka faɗa a sama..
    • Za a iya farawa da zarar an haihu.
    • Bashi da illa.
    • Hanya ce mai sauƙi ba ta buƙatar magani.
    • Yana samar da lokaci ga ma’aurata wajen zaɓen wata hanyar idan har wannan ba ta yi aiki ba.
    Microgynon

    Microgynon: ƙwayoyin tazarar haihu ce, wacce take ɗauke da sinadarin estrogen da progestogen a cikin ƙwaya ɗaya, za ka ganta tana ɗauke da brown colour layi daya, ana amfani da ita don dakatar da haihuwa har zuwa wani lokaci.

    Kusan da cewa Haihuwa A Gida Ba Jarumta Bane Kuskure Ne Danna nan domin karanta dalilai

    Akan sha shi  kullum ƙwaya ɗaya, idan kika sha idan kin sadu da minjinki insha Allah babu maganar juna biyu, wannan maganin hukumar lafiya ta duniya ta amince a yi amfani da ita kuma ba ta ba da matsala idan aka yi amfani da ita yadda ya dace, idan ko kika samu matsala ya kamata ki ziyarci asibiti domin ganin masana.

    Wannan maganin bayan tazarar haihuwa ana amfani da shi domin magance wasu matsalolin  na mata, kamar rikicewar sinadaran hormones.

    Wannan maganin idan aka fara amfani da shi yana zuwa da wasu canje-canje ga wasu matan ba dukka ba, kamar kowanne magani tana da side effects.

    Daga Cikin Canji Da Ake Samu Akwai:
    • Ciwon kai 
    •    Kumburin nono
    •    Ciwon ciki
    •    Tashin zuciya
    •    Ƙara jiki
    •    Hajijiya
    •    Rikicewar Al’ada zuwa ɗan lokaci
    •    Rashin ganin al’ada.

    Akwai wasu wanda ba a amince da su yi amfani da maganin tazarar haihuwa mai suna microgynon, daga cikin su akwai:

    • Masu ciwon kai ɓangare ɗaya (migraine headache)
    • Masu hawan jini.
    • Masu ciwon zuciya 
    • Masu shanyewar ɓangaren jiki (stroke)
    • Masu ciwon hanta
    • Masu Ciwon nono (Breast cancer)
    • Masu Shayarwa (da haihuwa zuwa sati shidda)
    • Waɗanda shekarun su ya haura 35 zuwa sama.

    Binciken masana ya nuna cewa amfani da microgynon tare da waɗannan magunguna yakan iya kawo matsala, ga su kamar haka:

    • Rifampicin
    • Primidone
    • Griseofulvin (Fulcil)
    • Nevirapine

    Waɗannan magunguna suna rage ƙarfin maganin ne. Haka wani binciken ya nuna ampicilin ma yakan iya rage ƙarfin maganin.

    Akwai wasu alamomin da idan aka gani lokocin amfani microgynon a dakatar da amfani da maganin, ga su kamar haka:

    •  Ciwon kai mai tsanani
    •  Gani dishi-dishi 
    •  Rashin ji sosai
    •  Ido ya zama yellow
    •  Ƙaiƙayin jiki
    •  Kumburin ƙafafuwa
    •  Ɗaukewar Numfashi.
    Gargaɗi:

    Kada a yarda a karɓi maganin a chemist saboda sai an yi gwaje-gwaje da bincike kafin a ba da maganin.

    Contraceptive Implants: ana kiranta ashanar fata da Hausa, wannan wata hanya ce da ake dasa wata roba ƙarama a hannun mace. 

    Domin karanta bayani akan Warin Baki (Mouth Odour) Danna nan

    Ita wannan roba za ta riƙa fidda wani hormone da ake kira da suna progestin a cikin jini ne da zai hana mace ɗaukan ciki.

    Yana iya zama a jikin mace har na tsawon shekara 3. Amma ana iya cire shi duk lokacin da ake buƙata a asibiti. 

    Ashanar fatan yana sakin sinadarin Progestin a hankali. Sinadarin zai sa ƙofar mahaifa (cervix) ta yi kauri da majinan gamsai domin hana maniyin namiji haɗuwa da ƙwan mace, wannan sinadarin kuma na hana fitowar ƙwan mace.

    Waɗanda Bai Kamata Su yi Amfani Da Implant Ba:
    • Idan mace tana fuskantar ko fama da zubar da Jini daga farji ba tare da sanin dalilin sa ba.
    •  Idan mace tana da alamar cutar dajin nono ko kuma akwai tarihin masu cutar dajin nono a cikin zuriyar su.
    •  Idan mace tana shan maganin farfaɗiya ko maganin TB kaman rifampicin. Saboda maganin zai iya rage ingancin aikin implant.
    •  Idan mace tana ɗauke da ciwon daskarewar jini.
    •  Mata masu ciwon hanta mai tsanani.
    Wasu daga cikin matan bayan an saka musu implant suna fuskantar waɗannan matsalolin:
    • Tashin zuciya
    • Ciwon Kai
    • Hajijiya
    • Ciwon ciki
    • Pimples 
    • Kumburin Mama
    • Fitar da ruwa a farji.

    Idan aka ga waɗannan alamomi a yi gaggawa a koma asibiti:

    • Rashin warkewar ko  kumburi a gurin da aka saka implant din.
    • Alamar fitowar implant  daga hannu.
    • Idan ana son a cire ashanan fatar yayin da mace ta kara ƙiba, kada a yi gangancin cirewa a gida.
    • Fuskantar rashin kuzari da ƙoshin lafiya
    • Tunani kamar kina ɗauke da ciki.

    Note:

    Ingancin implant yana raguwa a jikin mata masu ƙiba da nauyin jiki. Mata waɗanda nauyinsu ya wuce 80 zuwa sama, Irin waɗannan mata ya dace su sake wani bayan shekaru 3 (kada a bari zuwa shekaru 5) implanon bayan shekaru 2 kada a bari zuwa shekaru 3.

    Yana dakyau ka karanta bayani akan Fitsarin Jini (BLOOD IN UTRINE) 

    Edita; Rumasa’u Muhammad Kallamu

  • Fitsarin Jini (BLOOD IN UTRINE)

    Fitsarin Jini (BLOOD IN UTRINE)

    Fitsarin jini alama ce da ke nuni da cututtuka na mafitsara abu ne wanda mutum ya kamata ya damu sosai matuƙa

    Menene Yake Kawo Fitsarin Jini?
    • Sanyin mafitsara
    • Sanyin Ƙoda
    • Duwatsun Ƙoda
    • Rauni a Ƙoda
    • Ciwon BPH
    • Kansar mafitsara ko Ƙoda
    • Cututtukan jini
    • Magunguna kamar magungunan kansa ko penicillin 
    • Tsargiya
    Sanyin Mafitsara:

    Sanyin mafitsara sanyi ne da ke shafar mafitsararka, idan kana da shi, toh za ka rinƙa yawan fita fitsari a kodayaushe musamman da daddare (sau biyu zuwa uku).

    Domin sanin menene Ciwon Suga (Diabetes) Shiga nan

    Alamominsa Sun Haɗa Da:
    • Yawan fitsari
    • Tashi da daddare yin fitsari (tashi cikin dare sama da sau biyu)
    • Jin zafi lokacin yin fitsari
    • Ganin jini a cikin fitsari
    • Ciwon gefen ciki bayan ciwon mara

    Mutum na kamuwa da sanyin mafitsara a lokacin da aka samu kumburi ko ƙwayar cuta ta shiga cikin mafitsara, mata sun fi saurin kamuwa da wannan ciwo akan maza.

    Haka zalika masu ciki da wanda al’adar su ta ɗauke suna da saurin yiwuwar kamuwa da wannan ciwo.

    Sanyin Ƙoda:

    Sanyi ne na ƙoda (infection) yana faruwa ne a lokacin da ƙwayar cutar bacteria ta shiga cikin ƙoda yakan zo da waɗannan alamomi bayan ciwon ciki daga gefe:

    • Ciwon baya
    • Rashin son cin abinci (anorexia),
    • Amai ko tashin zuciya
    • Zazzaɓi.
    • Yawan fitsari ko zafin fitsari 
    Duwatsun Ƙoda:

    Duwatsun ƙoda na daga cikin cututtukan da ke kawo fitsarin jini, waɗannan duwatsu dai waɗansu duwatsu ne da ke fitowa a ƙoda daga daskarewar datti da gishiri da ke cikin ƙodar.

    Alamomin Sa Sun Ƙunshi:
    • Yawan fitsari
    • Azababban ciwon mara
    • Ciwo a gefen mara wanda yake zuwa har cinya
    • Rashin iya yin fitsari
    Rauni A Ƙoda:

    A lokacin da mutun ya yi rauni a ƙoda ta hanyar faɗuwa, buguwa, hatsari, yakan fuskanci wannan matsala ta fitsarin jini har sai wannan rauni ya warke. 

    Ciwon BPH 

    Wannan ciwo ne da mutum ke samunsa a lokacin da ‘prostrate ɗinsa’ (prostrate shi ke samar wa sperm cells sinadaran da suke buƙata wajen gudanar da aikinsu a jiki) ya kumbura, mutun kan iya kamuwa da shi a lokacin da ya haura shekaru 50.

    Alamomin Sa Sun Ƙunshi:
    • Yawan fita fitsari da rana da dare
    • Jin azababban matsin fitsari
    • Rashin iya riƙe fitsari
    • Jin wahala idan aka zo yin fitsari
    • Fitowar fitsari da ƙyar
    • Jin raguwar fitsari a cikin mara

    Kansar Mafitsara Ko Ƙoda

    Kansar mafitsara ko ƙoda kan sa mutum ya yi ta fitsarin jini.

    Alamomin Ta Sun Ƙunshi:

    • Zafin fitsari
    • Yawan fita fitsari
    • Kumburin mara ko gefen ciki
    • Rama
    • Rashin son cin abinci
    • Ƙonewar jini
    • Haki
    • Ciwon baya da sauransu.

    Tsargiya.

    Tsargiya na daga cikin abubuwan da ke kawo fitsarin jini, ana kamuwa da ita ne a lokacin da mutum yake yawan wanka a cikin kududdufi ko kogi. Bayan fitsarin jini takan zo da alamomi irin na sanyin mafitsara.

    Yana da kyau ku karanta wannan Yan Mata Masu Shirin Yin Aure Da Amare Da Kuma Masu Sabon Ciki Kar ku ga Kamar Na Takura Muku Da Maganar Folic Acid

    Maganin Fitsarin Jini

    Abu mafi muhimmanci shi ne a je asibiti domin samun kulawa ta musamman daga ƙwararru, magani ya danganta da abubuwan da ke kawo fitsarin jinin binciken da za a yi maka a asibiti don gano asalin me ke saka fitsarin jini.

    •  Gwajin fitsari
    • Hoton mafitsara da ƙoda
    • Gwajin jini 

    A mafi lokuta abubuwan da ke kawo fitsarin jini suna buƙatar a kwantar a asibiti domin yin cikakken magani.

    Fitsarin jini ba abu ba ne wanda za ka yi wasa da shi ko ka tsaya karɓe karɓen magungunan gargajiya, abin da ya fi dacewa shi ne a je asibiti a ga likita.

    Domin karanta bayani akan Cutar Mafitsara (UTI) Danna nan