Tag: mata

  • Su Wanene Matasa?

    Su Wanene Matasa?

    Ya kamata kafin mu je ko’ina mu fara bayyana shin su wane ne matasa wato matashiya ko matashi. Akwai ra’ayoyi daga masana daban-daban game da batun matashi ko matashiya, kuma an karkasa su kashi-kashi mun kawo su kamar haka:

    Akwai matakin yarinta, wanda ya soma daga shekara uku zuwa goma sha biyu. Masana ilimin tarbiyya sun karkasa wadannan matakan shekaru zuwa shekara biyu zuwa biyar a matsayin lokacin fara girman yaro ko yarintar farko. Sai kuma shekara shida zuwa takwas a matsayin matsakaiciyar yarinta.

    Sannan kuma akwai shekara tara zuwa goma sha daya a matsayin lokacin yarinta na ƙarshe.Yara ba sa gushewa a cikin matakin yarinta har sai lokacin da suka zama baligai ta hanyar sha’awar jinsi wanda yake faruwa daga shekara goma sha ɗaya ga da namiji ko shekara goma sha uku ga ‘ya mace.

    Akwai shekarun yarinta wanda ya kama daga shekara bakwai zuwa goma sha biyu, lokacin da ake kula da mutum wajen yin ibada, musamman salla, kafin ya kai ga balaga.
    Sannan akwai kuma ayyamul murahaƙa, wato wanda bai balaga ba amma yana dab da balaga a tasakanin shekara goma sha huɗu zuwa goma sha bakwai (ya danganta da yanayin jikin mutumin ko saurin balaga ko kuma rashin balaga da wuri).

    Don haka ana ɗauka wannan ne lokacin da za a kira na tasawa (matasa). Ko kuma dab da balaga zuwa shekara ashirin da  biyar. Ana iya ɗaukar su a matsayin matasa wato muhariƙ d Larabci, wato matashi kenan.

    A addinance za mu iya ɗauka cewa, matasa su ne waɗanda suka balaga daga nan har zuwa shekara ashirin da biyar. Alwai kuma shekarar gwarzantaka wato lokacin da mutum ya kai shekara arba’in, sanda ya kai matsayin cikakken mutum.

    A binciken da aka gudanar wanda aka sanya a kundin ƙidayar al’umma na duniya za mu ga cewa waɗanda suka faɗo cikin wannana ƙwarya da ake cewa matasa su suka fi yawa a cikin al’ummar duniya baki ɗaya. Bayan haka kuma, hukumomi da masana sun yi ta bayyana su wanene matasa, kuma daga shekara nawa zuwa nawa ne za a iya ce wa mutum matashi, kamar yadda za mu gani a nan gaba, irin fassarori ko ma’anoni da aka bayar na zama matashi ko matashiya.

    Hukumar UNESCO ta bayyana matashi ko matshiya da cewa waɗanda shekarunsa suka tashi daga goma sha biyar zuwa ashirin da huɗu su ne matasa. A cikin ƙamus Oxford Dictionary, bugu na shida wanda aka buga a cikin shekara ta dubu biyu miladiyya (2000AD) kuwa, an bayyana matasa a matsayin lokacin yarinta zuwa girma.

    A kundintsarin mulkin Nijeriya na shekara ta 1999 kua, tsarin mulkin ya ce waɗanda suka kama daga shekara goma sha takwas zuwa talatin da biyar su ne matasa. Idan muka yi la’akari da waɗannan mabambantan bayanai za mu gane su wane ne matasa. Amma a ƙasar Hausa abin ba haka yake ba, domin akwai bambancin matashiya mace da matashi namiji wajen shekara, domin a ƙasar Hausaba za a taɓa kiran mace ‘yar shekara arba’in a matsayin matashiya ba, sai dai mu ce daga shekara goma sha biyar zuwa talatin za a iya kiran ta matashiya.

    Masana halayyar dan Adam da rayuwarsa kuwa sun nuna cewa masu shekara tsakanin sha biyar zuwa arba’in, ko ka ce daga balaga zuwa shekara arba’in, su ne jinsi na matasa. A tsakanin waɗannan shekaru ne mutum yake kammala gina jikinsa da hankalinsa. Kuma a tsakanin waɗannan shekaru ne, kamar yadda masu sanin yanayin jikin ɗan Adam suka tabbatar cewa, jiki zai ta bunƙasa,a inda gaßobi kan ƙara tohuwa, kuma tunani na ƙara yawa har ya zuwa lokacin da ɗan Adam ya kai shekara ashirin da uku ko da biyar.

    A wannan lokaci ne tsawo ko girman ƙasusuwan ya ƙare, sai dai wataƙila tsoka ta ci gaba da ƙaruwa ga wanda Allah ya sa yana motsa jiki da kuma yanayi da abincin da mutum yake ci. Idan mjka yi nazari za mu ga cewa, waɗannan su ne shekaru na yin tunani, na gina menene mutum zai yi a rayuwuwarsa. Su ne lokuta na neman ilimi, lokuta na sassaƙa burace-burace na zan yi kaza zan yi kaza, na zan haifar da kaza.

    Lokaci ne da ake tunanin yin aure domin fara samun ‘ya’ya da makamantansu, lokaci ne na sha’awace-sha’awacen rayuwar duniya, domin a tsakanin waɗannan shekaru ne ake samun matasa suna sha’awar su zama masu kuɗi, suna sha’awar zama masu ilimi, suna sha’awara zama shugabanni da kuma sha’awar zama manyan ‘yan kasuwa.

    Duk waɗannan tunane-tunane da sha’awace-sha’awace suna zuwa ne a cikin waɗannan shekaru. Lokaci ne na jin ƙarfin jiki da zafin kai da na zuciya saboda sannan ne ake jin ƙarfi da kuzari, sannan ne ake da lafiya isasshiya. Saboda haka wajibi ne mu fahimci cewa, waɗannan shekaru ne masu muhimmancia rayuwar kowace irin al’aumma, kuma idan aka yi watsida yi wa jinsi na wannan al’umma saiti, to, ba yadda za a sami al’umma ta gari.

    Kamar yadda muka sani, matasa su ne ƙashi bayan ci gaban kowace al’ummaba tun yanzu batun lokacin rayuwar annabi mai tsira da amonci da sahabbansa. Haka nan a wannan lokaci da muke ciki su ɗin ne kan gaba a kowace sabga ta ci gaba da kuma bunƙasar rayuwar al’umma.

    Misali mu dubi irin gudunmawar da matasa suka bayar kamar irin su Abdullahi ɗan Umaru da Abdullahi ɗan Abbas da Ammar ɗan Yasir da Zaidu ɗan Harisata da Sabit ɗan Ƙais da Hisham ɗan Urwa da Abdullahi ɗan Salim da Sa’ada ɗan Abi Waƙƙas da kuma Mua’ab ɗan Umair waɗanda aka yi yaƙi da su, kuma wasunsu har hadisai sukan rawaito. Kuma duk shekarunsu sun fara daga ashirin ne zuwa ashirin da biyar.

    Mus’ab ɗan Umair ɗan masu kuɗi ne amma ba musulmi ne ba, ya yarda ya dawo musulunci ya haƙura da dukiyar gidansu ya amshi musulunci ya zo ya kasance tare da Annabi mai tsira da aminci.

    Haka kuma akwai mata matasa a zamanin Annabi (S.A.W) waɗanda suka taimakawa addinin musulunci, irin su Nana A’isha ɗiyar sayyadina Abubakar wadda aka rawaito hadisai sama da dubu huɗu daga gare ta. Haka ma Nana Hafsa ‘yar Umar ɗan Khaɗɗab wadda ajiye Alƙur’ani a wajenta da Asma’u ‘yar Abubakar Saddiƙ da sauransu, duk sun ba da gudunmawa a addinin musulunci.

    Sannan in muka dawo Nijeriya, Nana Asma’u ‘yar Shehu Usman Ɗanfodiyo ta taka muhimmiyar rawa wajen bunkasa harkokin addinin musulunci don ta rubuta waƙoƙi masu yawan gaske da Hausa da Fillanci da kuma Larabci, sannan kuma ta fassara wasu waƙoƙin Shehu Usman Ɗanfodiyo, kuma ta koyar da mata a fannin addini da sana’o’i da zamantakewa.

    Danna nan do karanta Waye Bahaushe

    Wannan bayanin an ciro shi ne daga littafin Mata Da Shaye-shayen Kayan Maye: Ina Mafita? Domin ƙarin bayani, tuntuɓi gidandabino@yahoo.com

    Edita@rumasau-kallamu

     

  • Mutuwar Mata Masu Jego

    Mutuwar Mata Masu Jego

    Duk mai jegon da bayan haihuwa ko da da kwana 1 ne ballantana a ce an kwana uku da haihuwa ta ji alamun zazzaɓi, ko ciwon kai, ko ciwon ƙirji da sauransu. Toh lallai ta sanar a hanzarta kai ta asibiti kar a kuskura! ina maimaitawa kar a kuskura! a ce ai ba komi ta sha paracetamol ko a ce za a nemo Maganin ulcer kurum a ba ta babu komi. Hakan tamkar tallafawa me ƙoƙarin kashe kai ne.

    Sau tari a yanzu akan zo taron suna me jego ba lafiya sosai, amma tai ta juriyar banza saboda cutar da kai, alhalin ƙwayoyin cuta sun sami hanya ta dalilin jinin nifasi da ke fita sun shiga cikin jijiyoyin jininta suna haifar matan da puerperal fever da zai kai ta ga “Puerperal sepsis” yai ta cinta a jika tana zaton abu ne da zai zo ya shige ƙarshe sai gawa.

    Galibi wannan shi ke kashe masu jego in kika cire batun zubar jini bayan haihuwa, musamman bayan kwana 3 da haihuwa zazzaɓin ya fi somawa domin incubation period ɗin kenan na ƙwayoyin cutar, shi yasa wata sai bayan an yi taron suna ana murna kurum a ji an wayi gari wance ta mutu, mutuwa me duka.

    Kada a taɓa ɗaukar hakan da wasa, ko baka da kuɗi ranto ka kai ta asibiti, matuƙar me jego tace ba ta lafiya ƙasa da kwana 40 da haihuwa kar ai wasa.

    Ku kuma ƙananun jami’an lafiya da ke bibiyar rubutuna kodayaushe ku sa wannan cikin kanku, kar me jego tace:-

    – Tanajin kasala,
    – Kanta na ciwo
    – Zazzaɓi
    – Fitar farin ruwa ko jini me ɗoyi
    – Ciwon Mara
    – Zafin fitsari
    – Ko har yau girman cikinta yana nan da sauransa kamar ba ta haihu ba ko kamar da sauran jariri a ciki

    Ku ce za ku ba ta maganin rage zugi kurum ku sallame ta, ko kuwa ku ce za ku yi gwajin Malaria don haka in ya nuna Negative sai dai ku ba ta pain reliever, ko kuma in aka yi kiciɓis ga Malaria positive ku ce iya Malaria ke damunta.

    Kuke buɗe tunaninku sosai for differentials diagnosis, kada a ce komai in ya haɗu da ciwon kai kurum Malaria ko Bp, ko Typhoid ne, duk macen da kuka ji ta yi muku ƙorafin ɗaya ko biyu daga waɗancan alamun na sama kai tsaye ku yi treating ɗinta for puerperal infection muddin me jego ce, domin hakan na da alaƙa da haihuwarta. Mai jego ita ce wadda ba ta wuce kwana 42 da haihuwa ba. Don haka ko da ta yi wata da haihuwa duk da haka tana cikin hatsari har na zubar jini.

    Ya rage naku ku je ku yi biyayya ga manyanku da kuke aiki ƙarƙashinsu, su ilmantar da ku magungunan da alluran da ake amfani da su wajen addressing din matsalar, don ba kowanne antibiotics ake ba su ba, in su ma ba su sani ba toh ku je sahihan journals na obstetrics and gynecology ku yi binkice ku ilmantar da kanku ba wai google ba. Wannan lamari ne da kan zamo Medical Emergency.

    Wannan tasa ko ɓari mace ta yi sai an ba ta magungunan antibiotics, haka ma bayan haihuwa domin riga-kafi koda ƙwayoyin cutar sun maƙale to zai magance su kafin su yi ƙarfin da za su shiga jini tunda ido bai iya ganinsu. AMMA wasu marasa tunanin cikin mata ba sa sha, ko in sun fara sai su bar sha tun kafin ya ƙare, toh masu irin wannan ku kuka da kanku, Domin ba zubar jini ne kurum abin tsoro ba bayan haihuwa.

    In muka kiyaye wannan za mu taimaka wajen rage wasu mace-macen na masu haihuwa.

    Allah yasa mu dace.

    Danna nan don karanta Rashin Kogon Al’aura Ga Mata

    Edita@rumasau-kallamu

  • Nasiha A Kan Mata

    Nasiha A Kan Mata

    MATA 10 WAƊANDA  ALLAH YA TSINE MUSU: –

    ﺍﻟﻮﺍﺷﻤﺎﺕ ﻭﺍﻟﻤﺴﺘﻮﺷﻤﺎﺕ
    1. Mata masu tsaga fuskokinsu. –

    ﺍﻟﻨﺎﻣﺼﺎﺕ ﻭﺍﻟﻤﺘﻨﺼﻤﺎﺕ

    2. Mata masu aske gashin gira. –

    ﺍﻟﻤﺘﻔﻠﺠﺎﺕ
    3. Mata masu kankare hakori (wushirya). –

    ﺍﻟﻮﺍﺻﻠﺔ ﻭﺍﻟﻤﺴﺘﻮﺻﻠﺔ
    4. Mai ‘karin gashi da wadda ake ƙara mata gashi. –

    ﺍﻟﺘﻲ ﺳﺨﻂ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﺯﻭﺟﻬﺎ
    5.Matar da mijinta ya yi fushi da ita. –

    ﺍﻟﻤﺘﺸﺒﻬﺎﺕ ﺑﺎﻟﺮﺟﺎﻝ
    6. Mata masu shigar maza.

    ﺯﻭﺍﺭﺍﺕ ﺍﻟﻘﺒﻮﺭ
    7. Mata masu yawan ziyartar kabur-bura (maƙabarta).

    – ﺍﻟﻨﺎﺋﺤﺎﺕ
    8. Mata masu kururuwa akan mamaci. –

    ﺍﻟﻤﺤﻠﻞ ﻟﻪ
    9. Mata masu auren kashe wuta. –

    ﻛﺎﺳﻴﺎﺕ ﻋﺎﺭﻳﺎﺕ ﻣﺘﺒﺮﺟﺎﺕ
    10. Mata masu bayyana tsiraicinsu.

    Ka da ku manta TSINUWA ita ce nisanta daga rahamar Allah!
    ﻗﺎﻝ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ : ” ﻳﺎﻣﻌﺸﺮ ﺍﻟﻨﺴﺎﺀ ﺗﺼﺪﻗﻦﻭﺃﻛﺜﺮﻥ ﻣﻦ ﺍﻹﺳﺘﻐﻔﺎﺭﻓﺈﻧﻲﺭﺃﻳﺘﻜﻦ ﺃﻛﺜﺮ ﺃﻫﻞ ﺍﻟﻨﺎﺭ ” ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ
    Manzon Allah (SAW) ya ce: ‘Yaku taron mata! ku yi sadaƙa, kuma ku yawaita neman gafara (Istigifari) Allah ya gafarta Mana.

    Danna nan don karanta Abin Da Ya Kamata Mu Sani

    Edita; Rumasa’u M. Kallamu

  • Rashin Kogon Al’aura Ga Mata (GYNAETRESIA)

    Rashin Kogon Al’aura Ga Mata (GYNAETRESIA)

    Duk halittu sukan faro ne mataki bayan mataki har zuwa cikar halitta. Haka abin yake ko a mu mutane! Matakin farko shine bayan shigar ciki muna farawa da matakin “Ɗan tayi” wato ’embryo’ wanda a karshe wannan embryo din ne zai girma a sami dukkan sassan jiki dake nuna cikar halitta walau na jinsin Mace ko Namiji.

    Wasu muhimman sassa da ke rarrabe Namiji da Mace shi ne zubin al’aurarsu da bayyanar nonuwa a ƙirji in an cimma lokacin balaga.

    Sashin halittar al’aura, mazantaka da iya yi wa Mace juna biyu a namiji shi ake kira da “Mel rifurodoktib sistem” yayin da sashin zubin halittar mace, haila, da goyon ciki ake kiransa da “Fimel Rifurodoktib Sistem”

    Shi wannan sashi na FIMEL RIFURODOKTIB ya ƙunshi sassa irin su: Ƙwayayen haihuwa, mahaifa wato uterus, bakin mahaifa, bututun wucewar ƙwai da kuma can cikin farji…. Wannan sassa suke haɗuwa su samar da ɗa a gaba.

    Toh sai dai ina son mu sani wannan sashin yakan zamto an sami tangarɗar halitta tun sanda mace take jaririya a ciki amma sam ba a san da matsalar ba sai bayan da ta girma ko kuwa ta yi aure ma.

    KU SANI:

    1. Akwai macen da ke zamtowa tana da mahaifa wato uterus amma sam ba ta da ovaries. Sashin da ke samar da su bai tsiro ba, ta waje za ka ga kyakkyawar mace da nonuwa da komai to amma fa ta ciki tana da wannan naƙasun, don haka wannan macen ba za ta taɓa iya haihuwa ba. Shi yasa galibi sai bayan aure an ji ba labari an zo gwaji ake ganowa.

    2. Akwai macen da ke kasancewa maimakon kwanson ƙwayayen haihuwa guda biyu na hagu da dama…ita ɗaya gareta, Amma ba ta da mahaifa, ko kuwa mahaifar wani yanki ne ba complete ba ce… Wannan ma komi kyanta ta waje ba za ta taɓa iya haihuwa ba sai haƙuri.

    3. Akwai macen da akan haife ta da mahaifa ƙwaya biyu wato Biconuate. Wanda hakan ke nuna ko an sami ciki to aljihu ɗaya zai shiga kuma akwai hatsarin cewa cikin ba lallai ya zauna zuwa haihuwa ba, akwai hatsarurrukan da ka iya sa a rasa shi.

    4. Akwai macen da akan haife ta da rabin mahaifa, ita ma wannan sai can gaba ta gane ba za ta iya ciki ba ballantana ta haihu.

    5. Akwai me ƙofar farji biyu.

    6. Akwai macen da ba ta da farji, Eh ga shape da komi amma gajere ne, babu zurfi, ba hanya. Irin wannan in miji ya matsa mace ta hau kuka saboda azaba ya zaci ko a matse take tunda mutanen mu akwai wawan tunani wani lokacin. Bai san “Blind ended” vagina gareta ba.

    Mace ga nonuwa ga komi amma babu hanyar farji, musamman wannan na daga abinda ke janyo ciwo ko azaba yayin saduwa a mace me sabon aure. Sai daga baya a gane ba hanya ne kuma ba ta da cikakkiyar mahaifa don haka ba za ta iya ɗaukar ciki a haihu da ita ba, wanda galibi wasu Mace ba ta iya faɗawa miji wannan don ba lallai auren ya ɗore ba. Sai dai irin wannan mukan yi aiki Vaginoplasty mu ƙirƙiri hanyar farjin da za a ji daɗi da ita, amma dai ba batun haihuwa.

    Wannan matsalolin duk ta waje ba za ka iya sanin akwai su ba. Domin ta waje za ka sami mace cikakkiya a tsaye, a dire, nonuwa, hips, da kuma farjin in ka kalla da ido. Abin ta can ciki ne. Illa iyaka sai dai wasu da akan samu duk da ga Nonuwa ga cikar sura ta mace amma sam za su zo nema akan ba su taɓa ganin haila ba.

    Sun kai shekaru 17, 18, ko 20 amma mace tace har yau ba ta fara haila ba, ko kuwa ga alamu tana ji duk wata a keɓantattun kwanaki kamar haila amma babu jinin. Galibi wannan daga nan ne sai mun bincike sai mu gano ba ta da uterus. Infact wasu a nan muke tantance ta waje mata ne amma ta ciki maza ne.

    Wannan matsalar na ga ana ɗan samunta kwanan nan, gwanin ban tausayi, mutum yana ganin ya auri kyakkyawar matarsa amma ƙarshe farjin ne kurum ta ciki bayan scan za ka samu ba ta da mahaifa, ko ga mahaifa amma ba ovaries, ko kuma ga farji ta waje ras amma ba zai shigu ba. Duk ba abubuwa ba ne masu daɗi domin ba yadda za kai su haihu. Mai dama-dama ita ce me ovaries. Don akan iya cirar ƙwan a dasa a mahaifar wata macen ta haife mata. Duk da mu Musulmai hakan ya haramta garemu.

    Don haka kafin ka cewa babyn nan Yes akwai tarin abubuwan nazarta, ba iya Genotype ba ne, kasancewa mace na haila wannan ka kore wasu abubuwan da dama. Amma hakan bai kore matsalar. Haka abin yake ga wanda kan zo da ƙorafin rashin haihuwa sai bayan gwaji a gano mace ba ta cika ba a halitta ta ciki. Irin wannan yanayi na mace shi muke kira da GYNAETRESIA ko MÜLLERIAN AGENESIS.

    SHI YASA NAKE JAN HANKALINMU

    Lallai Yan-uwa mata ku dena watsi da magungunan FOLIC ACID da ake bai wa mata a watanni ciki na farko komi rashin daɗin warin su a daure a sha, daga cikin aikinsa shi ne ba da kariya daga irin wannan matsalolin dama sauran larurori da kan shafi jarirai.

    Domin karanta Mata Ku Ba Ni Kunnenku danna nan

    Edita; Rumasa’u M. Kallamu

  • Mata Ku Ba Ni Kunnenku

    Mata Ku Ba Ni Kunnenku

    A yayin da aka yunwatar da jiki wato ‘Starvation’ jikin a karan kansa yakan fara nemo hanyar da zai cigaba da bai wa mutum kuzari domin kar ya ya shiga mawuyacin hali, wanda daga cikin hanyar da yake bi shi ne narka kitsen da ke jikin mu wanda asalin sa sugar ne da aka samar daga rarar abinci me ba da kuzari wato carbohydrate.

    Don haka jiki zai ta zaizayo wannan kitsen yana narka shi zuwa sinadarin sugar don ba mu kuzari…. Wanda shi ne sai a fara gani ƙarara mutum na ramewa domin ɗan kitsen da ke ƙasan fatar duk ya zaizaye… 

    Idan aka cigaba da samun rashin cin abinci akai-akai ƙarshe in rarar kitsen ta ƙare sai jiki ya fara ƙone sinadaran da suka gina shi wato protein, kamar irin lakar simintin da ake sa wa tsakanin bulo da bulo yayin gini don ya haɗe to kamar haka sai wannan simintin ya zaizaye ya zamto sai bulo kurum wato tsoka ba tare da inganci ba.

    Toh kamar haka ga macen da ta dage wajen gyaran nono ita dole sai ya ciko tai ta shaye-shayen abubuwa da shafe-shafe…. Alhalin ba ta wani cin ingantaccen abinci’ ta ya nono zai girma? Hala kun mance nono kusan 95% duk kitse ne, shi ke ba shi shape da laushi… Don haka yadda kike ba kya son cin abinci wannan kitsen na jikinsa jikinki zai ta ƙonawa yana ba ki kuzari, shi yasa duk sanda mace ta rame nonuwan ma kwanciya suke.

    Haka duk yadda kika dage da gyaran su idan babu abinci me kyau ba za ki ga yadda kike so ba, ƙarshe ki ta shaye-shayen abubuwa ana wance ai iri kaza ta sha kuma ya yi mata… Amma ni ga shi na yi babu wani canji? Sai ki kalli yanayin cin abinci ki.

    Wanda kuma suka matsa suka haikewa abubuwa masu estrogen to su kuma ko nonon ya yi girma ƙarshe in an haihu sai ka ga mace ga nono da girmansu amma babu ruwan nono saboda ta hura ba ta shiga ba ne, tudu ne amma babu isassun glandular tissues.

    Don haka abinci FIRST!!!

    Domin karanta sakaran nono danna nan

    Edita; Rumasa’u Muhammad Kallamu

     

  • Nau’in Jinkiri Guda Uku Da Suke Sabbaba Mace-macen Mata Masu Naƙuda a Nigeria

    Nau’in Jinkiri Guda Uku Da Suke Sabbaba Mace-macen Mata Masu Naƙuda a Nigeria

    Ko kun san adadin mata nawa ke rasa rayukan su duk shekara yayin naƙuda a nigeria da kuma dalilan faruwar hakan?

    Jinkiri na farko:

    Da ake samu shine zaka ga mutane suna ƙoƙarin neman taimako a gida, kamar neman maganin gargajiya a yi ta bawa mai naƙudar,ko a ce a saurara mu gani,da sauransu,wanda hakan ba komai yake kawo ba face matsala ga mai naƙudan yayin haifar da ita da kuma ɗan dake cikinta,rashin neman taimakon likitoci a kan lokaci ko rashin kai mai naƙuda asibiti a kan lokaci,haye-shayen rubutu ko maganin gargajiya suna ƙara cikawa mai naƙuda mara da fitsari ne kawai,har yakai ga janyo mata yoyon fisari a wasu lokutan.

    Jinkiri na biyu shine: 

    Rashin samun abun hawa kamar mota ko adaidaita sahu ko wani abu na hawa a kan lokaci,ko rashin hanya mai kyau na ababen hawan ta yadda za su sami isa da mai naƙudan asibiti a kan lokaci,wannan ya fi faruwa ne ga mutane mazauna ƙauyuka da unguwannin dake fama da munin hanyar sufuri.

    Domin karanta bayani akan Kansar Bakin Mahaifa Danna nan

    Jinkiri na uku shine:

    Jinkiri wajen tunanin wani ingantaccen asibiti ne ya kamata a kai ta, wasu lokutan mace na samun damar tsallake jinkiri na farko da na biyun amma sai ta afkawa wani sashin jinkiri na uku sakamakon rashin ƙwararrun ma’aikata ko rashin isassun kayan aiki a asibitin. 

    Yan’uwa masu daraja ku sani,rashin kai mace mai juna biyu asibiti don duba lafiyar ta da abunda ke cikinta na janyo mata matsala babba da kuma jefa rayuwar ta cikin barazana.

    Domin karanta bayani akan Larurar  Gaggartowar Saurin  Balaga (Precocious Puberty) Danna nan

    Rashin mayar da hankali ko rashin gaggauta kai mata masu naƙuda asibiti a yayin da suke naƙuda zalunci ne dake sabbaba yawan mace-macen matan a nigeria,wannan mummunar ta’asar dai tafi faruwa ne Arewacin ƙasar nan, Jikirin, akwai buƙatar wayar da kan wadanda basu fahimta ba da kuma hukunci ga masu ganganci.

    Daga ƙarshe muna miƙa shawarar mu ga mata da su mayar da hankali wajen kulawa da  ziyartar asibiti a kan ƙa’idar da likita ya basu,sannan suke bada haɗin kai yayin da likita ke duba su. Su kuma Mazaje su zama masu tausayawa iyalansu a irin wannan yanayi da suke cikin mafi wahalar yanayi,suke gaggauta kai iyalansu asibiti lokacin naƙuda,suke tallafa musu gun ziyartar Asibiti lokacin da suka ɗauki ciki don duba lafiyar su da abunda ke cikin su,haka nan,muna riƙon hukumomi da masu hannu da shuni suke taimakawa ƙananan asibitocinmu domin hakan shine hanyar farko na inganta lafiya.

    Domin karanta Ciwon Yatsan Hannu Na Gaga Cikin Ciwukan Hannu Mafi Raɗaɗin Ciwo Danna nan

  • Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Ɗaukar Ciki

    Dalilan Da Suke Sanya Mace Rashin Ɗaukar Ciki

    Akwai abubuwa da yawa da za su iya haifar da rashin ɗaukar ciki ga  mace, wanda aka sani da rashin haihuwa, yana da mahimmanci a tuna cewa rashin haihuwa na iya shafar maza da mata, kuma ba koyaushe ba ne kawai saboda lafiyar haihuwa ta mace.

    Wasu Dalilai Na Rashin Haihuwa Na Mace Sun Haɗa Da:

    Cutar Ovulation: Matsalolin Ovulation na iya faruwa saboda rashin daidaituwar yanayin hormonal ko kuma al’amurran da suka shafi ovaries, polycystic ovary syndrome (PCOS) wani yanayi ne na kowa wanda ke shafar ƙwai.

    Toshewar Tube ko Lalacewa: Cututtuka irin su pelvic inflammatory disease (PID) ko endometriosis na iya haifar da toshewa ko tabon bututun fallopian,wanda ke hana ƙwai isa mahaifa. 

    Karanta amsar wannan tambayar Nakan Ji Tamkar Wani Abu Ya Tsayamun A Maƙoshi [Lump Sensation In Throat ] a nan 

    Al’amarin Uterine: Rashin al’ada a cikin mahaifa, kamar fibroids ko polyps na mahaifa na iya shafar dasa embrayo da girma. 

    Shekaru: 

    Yayin da mata suka tsufa, yawan haihuwa ya ragu, kuma adadin ƙwayayen da za su iya samu ya ragu, hakan ya sa ya zama ƙalubale wajen samun ciki musamman bayan shekara 35. 

    Cutar Endocrine:

    Matsalolin thyroid ko wasu matsalolin hormonal na iya yin tasiri ga haihuwar mace. 

    Ayyukan da suka gabata: misali surgeries:

    Tiyatar da ta gabata a yankin pelvic na iya haifar da mannewa ko lalata gabobin haihuwa, yana shafar haihuwa. 

    Domin karanta bayani akan Samiha-Borin Jini {Hives,Urticaria,Neetle Rash} Danna nan

    Rashin lafiya ta autoimmune: 

    Wasu yanayi na autoimmune na iya kai hari ga gaɓoɓin haihuwa da kuma tasiri ga haihuwa. 

    Cutar Halittar Halitta wato genetic: 

    Halin da ba kasafai ake samu ba yana iya haifar da rashin haihuwa a wasu lokuta.

     Lifestyle factors:

    Abubuwan da suka haɗa da shan taba, yawan shan barasa, shan muggan ƙwayoyi, da ƙiba duk suna iya shafar haihuwa. 

    Damuwa:

    Damuwa na yau da kullum na iya kawo cikas ga daidaiton hormonal, yana shafar yanayin al’ada da haihuwa. 

    Yana da mahimmanci ga ma’aurata masu fama da rashin haihuwa su je su ga likita domin neman shawarai, ƙimar ƙima na iya taimakawa wajen gano ainihin dalilin da kuma jagorantar jiyya masu dacewa, wanda zai iya haɗawa da canje-canje salon rayuwa, magunguna, aikin tiyata, ko taimakon fasahar haihuwa kamar in vitro haɗi (IVF) ko intrauterine insemination (IUI), ka tuna cewa al’amuran haihuwa na iya zama haɗaɗɗun kuma suna iya haɗawa da abokan tarayya biyu, don haka ana ba da shawara sosai ga namiji da mace. Fatan Allah ya ba mu lafiya baki ɗayanmu.

    Domin karanta Alamomin Cancer Danna nan

  • Abubuwa Da Ya Kamata Mace Ta Kiyaye Lokacin Al’ada

    Abubuwa Da Ya Kamata Mace Ta Kiyaye Lokacin Al’ada

    • A kiyaye barin audiga (pad) ta dade a jiki,koda ba jinin  ta kiyaye amfani da da ruwan kankara ko ruwan sanyi lokacin al’ada sabida amfani da ruwan kankara yakan sa jini ya daskare a mahaifa bazai fita gabaki daya ba,bayan shekaru 5 zuwa 10 sai yakawo ciwon daji na mahaifa
    • Ta kiyaye saka shampoo a kanta lokacin al’ada sabida a wannan lokacin kofar gashi a bude take kuma shigan shampoo kofar gashi yana kawo ciwon kai mai tsanani.
    • Ba’aso mace tayi amfani da gurji (cucumber) lokocin al’ada sabida akwai sinadarai a jikinta wanda zai iya hana jinin yafita gabaki daya,wanda daga karshe zai kawo ciwon daji na mahaifa.
    • Koda wasa kada kiyarda a daki cikin ki,kuma ki kiyaye duk abinda zai daki cikinki sabida dukan ciki a wannan lokocin zaijiwa mahaifa rauni wanda daga karshe zai zama ciwon daji, kuma yana kawo aman jini lokoci guda.
    • A kiyaye amfani da  gishiri mai yawa amfani da gishiri (manda) dayawa yana kawo yawan zubar da jini kuma yakan sa ruwa ya taru a mahaifa.
    • A kiyaye amfani da ƙwaƙwa (coconut) lokacin al’ada sabida tana tsananta alamomin al’ada kamar ciwon ciki da sauran su.
    • A kiyaye amfani da barasa (giya) lokacin al’ada duk da bincike ya nuna tana rage radadi lokacin al’ada,to akwai matsaloli dayawa da zai iya kamuwa da su sosai kada ayarda abar pad a jikinki samada awa 3-4 lokacin al’ada.
    • A kiyaye amfani da tabar sigari,dukkan mu munsani tabar sigari tana da illa ga lafiyar jikinmu bayan haka bincike ya nuna amfani da tai lokacin al’ada tana saka alamomin suyi tsanani.

    Abubuwa Wanda Ake Tunanin Za Su Iya Kawo Jinkirin Al’ada:

    •  Juna Biyu
    • Shayarwa
    • Shigan ƙwayar cuta
    • Magungunan tazarar haihuwa
    • kunburin kwan mace (ovarian cyst)
    • Rashin kwanciyar hankali (Stress)
    • Motsa jiki mai ta da hanakali.
    • Rashin samun lafiyaiyan abinci da isheshshen
    • Cututtuka kamar zazzabin typhoid.
    • Matsalar sinadaran hormones.
    • Magunguna irinsu maganin cancer.

    Domin karanta Yadda Za Ki San Kanki Kafin Ki Yi Aure Danna nan

  • Lalurar  Gaggautowar Saurin  Balaga (Precocious Puberty)

    Lalurar  Gaggautowar Saurin  Balaga (Precocious Puberty)

    Firikoshiyos Fubati: Wani yanayi ne na tangarɗar halitta da ke haddasa gaggawar bayyanar balaga tsakanin ƙananun yara mata kafin su cika shekara 8 a duniya, da kuma ƙananun yara maza tun kafin su kai shekaru 9 da haihuwa.

    Toh sai dai an fi gani kuma a shaida matsalar nan da nan a yara mata duba da halittunsu su ne suke kusan bayyane ƙarara (nono) saɓanin rukunin Maza.

    Waɗannan Suffofin Balagar Da Ake Gani A Yara Mata Su ne:
    • Bayyanar girman nonuwa a kirji
    • Bayyana ƙurajen pimples
    • Bayyanar gashin hammata
    • Bayyanar gashin gaba, da kuma
    • Fara jinin haila

    Duk ana ganinsu ne tun kafin yarinya ta cika shekara 8 a duniya kamar yadda na faɗa. Domin karanta Bayani Mai Mahimmanci Zuwa Ga Mata Akan {Ovulation} Shiga nan

    Yayin Da A Ɓangaren Yara Maza Alamun Da Iyaye Kan Fara Gani Su ne:
    • Girman jakar ƴaƴan maraina yaro (scrotum)
    • Gashin gaba cunkus (Pubic hair)
    • Girman azzakari kamar na babba
    • Gashin hammata dana fuska
    • Karyewar murya zuwa ta manya

    Duk waɗannan na faruwa ne ga yaro tun kafin ya cika shekaru 6 a duniya.

    Me Ke Haddasa Irin Wannan Saurin Balaga

    Hakan na faruwa ne sakamakon tangarɗar aikin wata halitta a ƙwaƙwalwa da ake kira FITUITARI GILAN (pituitary glands) wanda shike kunshe da rassa  kimanin shida.

    Wanda rassan shida kowannensu da abunda yake samarwa, Kama daga samar da sinadaran dake taimakawa wajen jima’i, narkar da abinci, tace jini, girman jiki, ƙwarin ƙashi, daukar ciki, girman nonuwa, tsatstsafowar ruwan nono, fitsari, naƙuda, jinin haila, samuwar maniyyi da sauransu.  

    Toh guda 1 cikin rassa 6 dinne na fituitary sai reshen dake samar da sinadaran haihuwa, sha’awa, jima’i maniyyi, wankin mahaifa da jinin haila ke samun matsalar dake sashi fara sakin duk wadancan sinadarai na (istrojin, furojesteron,) wanda zasu bayyanar da wadancan alamomin cikar halittar mace ko namiji tun kafin lokacin da ya dace su fara bayyana wato tsakanin shekaru 12 zuwa 16 na rayuwa.

    Wannan shine gaggawar balaga, wanda ya bambanta da saurin balaga.

    Shi Kuma Saurin Balaga [Early Puberty]

    Kamar yadda nace a hannu guda kuma baya ga FIRIKOSHUYOS Akwai kuma wata makamanciyar matsalar da akewa laƙabi da Early puberty wato saurin balaga. Shi kuma precocious kamar gaggautowar balaga.

    Anan shi ELI-FUBATI shi ma duk ana ganin wadancan suffofin na bayyanar nonuwa tsir-tsir a kirjin yarinya, koma kila inta matsa kan taga hadda ruwa, fara haila, canzawar warin jiki, pimples da bayyanar gashin jiki ga mace. 

    Haka ma girman ƴayan maraina, karyewar murya, fitar maniyyi, girman azzakari da duhun matse-matsi, gami da canzawar warin jiki ga yaro namiji.

    Sai dai  anan za’a samu yarinyar ta baiwa shekaru 8 baya, wato tana tsakanin shekaru 9 zuwa 11, yayin da ashi kuma namiji zai zamto bayan yaba shekaru 9 baya amma bai kai 14 ba. In kun lura kenan shekaru ne suka bambanta amma duk alamun daya ne.

    Shi ma wannan waccan matsalar ta tangardar halittar da nace itace de kan taka rawa wajen faruwarta anan ma. 

    Toh Saidai Anan Sauran Abubuwa Da Dama Da Akan Alaƙanta Faruwar Hakan Dasu Sune: 
    • Hutun rayuwa da samarwa yaro abunda duk ya nema ko bai nema ba naci ko sha, batare da ana sashi yana motsa jiki ba
    • Ciye-ciyen abinci marasa kyawu ga jiki wato junks foods; irinsu pizza,samosa,burger, dognut da sauran abubuwan zaƙi da maiƙo batare da ana  motsa jiki ba yadda za’a konasu ba, da kuma yaran da ke yawan basu abincin waken suya suna ciki kullum-kullum saboda tasirin pyoestrogen dake kunshe ciki.
    • Da kuma samuwar sabbin hanyoyin girki da dumama abinci na zamani irinsu: ovun, teflone cookwares, nonstick wrappers, chemicals da ake amfani dasu wajen gine-ginen zamani da fenti, rashin kwanciya bacci da wuri ga yaro abarsa yaita kalle-kallen tv ko video game dade sauran abubuwa wanda mukan iya ci, shaƙa ta iska ko sawa afatar jikinsu cikin kayayyakin kwalliyar da ake shafawa yara,
    • Da kuma karikitai da iyaye mata suka duƙufa amfani dasu da sunan karin ni’ima ajika da sassake-sassake na herbal concussion wanda mata basa fasawa koda suna dauke da juna biyu… wanda wani abun na rashin kan gado sai ciki ya samu ma ake farwa… wanda yawanci wannan abubuwan suna da abunda ake kira TERATOGENIC EFFCTS domin suna iya kutsawa shiga mahaifarki inda jariri ke kwance su barshi da illah. 

    Shyasa zakuga ko maganin asibiti in mace nada ciki bakowanne aka yadda tasha ba.  

    Shi yasa ko yaushe nakance mutane susan abu kafin kasa shi jikinka ko cikinka, bawai kurum don kaga kowa nayi ba. Wani zaiji asama na ambaci hadda madarar waken suya ko irinsu awara yai mamaki…. 

    Kya iya kita bawa yarki kuma Allah yasa hakan bai faru ba wannan kuma ya danganta da yadda jikin kowa ke maida martanin abu, domin akwai wanda jikinsa ko ya yaji bakon abu zai canza. 

    Babban misali allurar Kulorokuin ai ba kowa take sawa kaikayi ajika yaita susa ba, wani ko nawa akai lfy zai zauna, wani ko babu lafiya in akai masa, 

    Haka wani zai iya cin gyaɗa ya kwana lafiya wani ko inyaci sai makabarta inbai sami tallafi ba saboda Allergic reaction ko borin jini, wani zaisha ruwan sanyi lafiya, wani inyasha ba lafiya sai tari da mura… zaman lafiya ya kiyayesu, toh haka abun yake.

    Toh duk wadancan canje-canjen bai dace ace sun faru ba kafin kaiwa shekarun da aka saba ganinsu. 

    Domin Mu A Lafiyance Kuma Kimiyance

    Abunda aka saba gani shine; fara bayyanar tasowar nonuwa tsakanin shekaru 11 da haihuwa, da kuma soma haila tsakanin shekara 12 zuwa 14 yawanci a ýaýa mata. kadan ke kaiwa 15 zuwa 16 kafin fara haila.

    Yayin da duk macen da takai shekaru 16 bayan bayyanar nonuwa batare da ta fara ganin haila ba hakan na nuna akwai matsala, ko kuma akaga takai har 15 babu bayyanar nono babu kuma haila… nan ma kwai matsala, kwai buƙatar atuntubi likita.

    Amma ganin yarinya da nonuwa tundaga shekaru 11 wannan duk normal ne saide ace ya dan yi wuri. Wasu ma nonuwan na jinkirin tasawa har sai sun rufe shekara 20 alhalin suna haila, suna da gashi a lokunan jikinsu normal amma kirjin ne kamar anjera kwai wannan ma babu abun damuwa galibi.

    Menene Illar Hakan

    Idan alamun firikoshuyos ya bayyana toh babban mahimmin abun sani shine; Irinn wadannan yaran (Mace ko Namiji) kasusuwansu zasuyi saurin kammala ƙwarinsu tun kafin lokaci yayi wanda hakan ke nuna bazasuyi tsayi ba kamar sauran,mafi yawan mutane matukar ba’a kai musu dauki ba, basa wuce tsayin kafa hudu da ďan wani abu.

    Haka zalik irin wadannan yaran ka iya fuskantar ciwo na rushi saboda damuwa, musamman wasu inba iyaye sun tsaya tsaye ba yan uwansu yara ka iya  tsokanarsu ko yi musu wasan banza

    Matakin Dauka
    • Da farko dai in anga haka ya dace dukkan iyaye da manya agida su fahimci cewa wannan tangarda ce, a taimaka asami lokaci akaisu suga likitan yara wato PEDIATRICIAN a babban asibiti, yayin da likitan yara zai aiki hannu da hannu da likitan sinadaran jiki ENDOCRINOLOGIST wanda dukkansu ana iya samunsu ne a manyan asibitoci wato SPECIALIST, FMC, ko TEACHING HOSPITAL ko kuma asibitocin yaran ma kai tsaye wato PEDIATRIC HOSPITAL
    • Kada iyaye su jahilci wannan al’amari akai ga ganganci cewa za’a cirewa yarinya nonuwa… ko za’a nemo wani mai maganin hausa ko wanzami ya tsagasu a zare… kul don ya rasulillahi musamman iyayen mu na karkara kar ai haka, karma afara irin wannan mugun tunanin,shyasa nake sadaukar da lokacina domin wayar dakai,kusani wajibi ne kanku basai ma’aikacin lafiya ba in kunji ana shirin yiwa irin wadannan yara aika-aika ku tsawatar inkunga da gaske iyayen sunƙi daukar shawara don Allah kaje ka sanar da wani babba agari, ko kuwa jami’an tsaro don tsawatarwa…
    • Kada atsaya baiwa yaran wasu jike-jike ko magungunan shafawa a nonon… Sam babu bukatar haka.
    • Azo ga likitoci kurum, inma a asibitocin karkara ka sami irin wannan case din ka sanar dasu cewa in wannan abune da kunsan yana faruwa amma suyi kokari ga irin asibitin da zasuje kuma za’ai abunda ya dace. Aita wayarma da mutanen mu, saboda yanzu matsalar ta fara yawaita…. kuma hakan bai rasa nasaba da duniyar shaye-shayen tarkacen komi da komi da mata suka dorawa kansu… Domin hatta irin su hulba din nan da kuke rainawa a likitance munsan kwai estrogen cikinta… bai kamata mace me ciki ta rika ta’ammali dasu ba. 
    • In anzo asibiti likitoci zasu bada maganin da zai dakile cigaban saurin alamun balagar… tare da bata maganin da zai hana kasusuwan saurin kwari domin su samu su cimma tsayinsu kamar sauran mutane.
    • A sanya ido akan abokan wasa tare da  mutane daga irin wadannan yaran don tseratar dasu daga tsokana ko cin zarafin mutanen banza cikin al’umma, domin da za’a sadu dasu zasu dau ciki kai tsaye, koda jaririya ce kuwa ta sami wannan yanayin inda za saka mata ruwan halittar namiji ciki zai iya shiga bare wanda suka tasa.

    Dmin karanta Amfani da Kuma Illar Magungunan Kara Karfin Maza (Male Sex Enhancement Supplements ) Danna nan

  • Kadan Daga Cikin Matsalolin da Mata Kan Fuskanta A Lokacin Zuwan Al’ada

    Kadan Daga Cikin Matsalolin da Mata Kan Fuskanta A Lokacin Zuwan Al’ada

    Mata da yawa su kan fuskanci matasaloli daban daban a lokacin da al’adarsu ta zo,wasu kanyi fama da allurar zubar jini da fitar wani farin ruwa mai yauki da kuma wari.

    • Ciwon mara a lokacin al’ada kan farune a lokacin da mahaifa ke curewa  waje guda domin fitar da wani abu daga cikinta marar amfani wanda wannan motsin shike saka wannan ciwon mara.
    • Akwai abubuwa dakan-daban da ke zuba daga al aurar mataalokacin wannan ciwon kamar jini ko mai hade da ruwa, farin ruwa, ruwa mai kauri, ruwa mai wata kala daban, da dai  sauransu.
    • Irin wannan kan farune saboda shigar wata matsala ta ƙwayoyin cuta a lokacin al’adar kamar virus, yeast infection, shan ƙwayoyin hana daukar ciki, Saduwa barkatai, Ciwon suga, cancer, da sauransu.
    • Wani lokaci al’ada kan rikice ko tsallake lokacinta  ba tare da tazo ba kuma ba tare da shigar cikiba.Zubar jinin haila kowace mace nada nata  mataki daban-daban wanda kan auku kafin saukar jinin a kowane wata.
    • Zaifi kyau a lura da zuwan lokacin al’ada da adadin yawan jinin da yawan kwanakin daya dace wadda idan har yayi nisa shine kwana shida amma ga yan mata yara baya wuce kwana daya zuwa biyu. Sannan yana dakyau ku karanta rubutun mu akan Ciwun Sanyi (TOILETS INFECTION) 

    Domin karanta Matakin Kariya  Kafin Samun Ciki  (PRECONCEPTIONAL CARE) Danna nan