Tag: kiwon lafiya

  • Yadda Ciwon Kunne Yake

    Yadda Ciwon Kunne Yake

    Da farko shi kunne kanshi an kasa shi ɓari uku (3) :

    1- Outer Ear (Wajen Kunne).

    2- Middle Ear (Tsakiyar Kunne)

    3- Inna Ear (Cikin Kunne)

    Kuma kowannen su zai iya samun matsala amman mafi yawan ciwon kunne da mutane suke complaining a kai Middle Ear ne (Ciwon tsakiyar kunne Wanda a turance a Kira da (Otitis Media).

    ME YAKE KAWO CIWON TSAKIYAR KUNNE (OTITIS MEDIA)?

    Yana daga cikin abubuwan da suke kawo ciwon tsakiyar kunne:

    1- Kwayar cututtuka kamar su:

        a- Bacteria

        b- Virus

        c- Fungi

    Amma mafi yawa Bakteriya ne, waɗannan ƙwayoyin cututtukan yawanci suna samun hanyar shiga ne ta maƙogoro zuwa tsakiyar kunne. (Akwai hanyar da ta haɗa su dama).

    2- Ana samun ciwon kunne ta dalilin shigar wani abu kamar ɓurɓushin ƙura , Gashin mage da sauransu (Allergies).

    ALAMUN CIWON TSAKIYAR KUNNE:

    1- Mutum zai ji kamar wani abu ya cika masa kunne.

    2- Rashin ji sosai

    3- Zubar da ruwa a kunne

    4- Jin zafi a cikin kunne.

    5- Ƙaikayi da ji kamar ana masa kiɗa

    6- Zazzaɓi da ciwon kai.

    MENENE ALAƘAR MURA DA CIWON KUNNE:

    Gaskiya akwai alaƙa tsakanin mura da ciwon kunne, mafi yawan mura yana kama hanci da maƙogoro kuma idan ba ku manta ba mun ce akwai hanyar da ta haɗa tsakanin maƙogoro da hanci da kuma tsakiyar kunne .

    Kamar yadda muka ce ƙwayoyin cutar Bakteriya, da virus da fungi da kuma ɓuɓushin ƙura su suke kawo ciwon kunne. To waɗannan ƙwayoyin cutar su suke kawo mura kuma suna samun hanyar shiga kunne ta wannan hanyar da ta haɗa tsakanin maƙoro, hanci da kunne.

    SHIN ƊIGAWA KUNNEN MAN ZAITUN YANA MAGANIN CIWON KUNNE :

    Kuskure ne ɗiga wa kunne man zaitun, ba ma man zaitun ba ko maganin ciwon kunne irin su Gentamycin bai kamata a ɗigawa kunne ba, in ba da izinin likita ba. Dalili shi ne wani lokocin ana samun hujewan dodon kunne (Rupture of earwax) lokocin da ake ciwon kunne to kowanne irin abu idan ya wuce can ciki zai iya kawo matsala.

    MAGANIN CIWON KUNNE :

    Tabbas duk wani ciwon kunne da ƙwayoyin cutar bakteriya ta kawo su ana amfani da ANTIBIOTICS wajen treatment, hakanan wanda aka samu ta dalilin ɓurɓushin ƙura ana amfani da ANTIHISTAMINES.

    GARGAƊI:

    Da yawa daga cikin mutane idan kunnensu yana ciwo kawai zuwa suke chemist a wanke musu kunne. Bincike ya nuna akwai sinadarai guda goma a tsakiyar kunne wanda aikinsu shi ne hana wasu ƙwayoyin cuta na bakteriya da makamantan su girma da shiga cikin kunne,  a garin wanke dauɗar kunne idan aka wanke waɗannan sinadaran to daga nan an buɗewa ƙwayoyin cuta ƙofa ne. Shi wannan wankin kunnen yana da ƙaidoji.

    WASU ZA KA GA SUNA YAWAN ƘWAƘULE KUNNE:

    Amfanin “dauɗar kunne” da illar ƙwaƙwale ta.

    “Dauɗar kunne” wani ruwa ne mai ɗan danƙo da dodon kunne ke samarwa domin bai wa kunne kariya, saɓanin yadda Bahaushe ke cewa “dauɗar kunne” ce . Saboda haka “dauɗar kunne” ba dauɗar ƙazanta ba ce, face wata hanya ce da kunne ke samar wa kansa kariya daga baƙin abubuwa da ka iya shigowa daga waje. 

    Allah da ikonsa, kamar yadda kunne ne ke samar da wannan “dauɗar kunne”, haka nan kunnen ke da ikon yashe wannan “dauɗa” da kansa. Daga cikin amfanin “dauɗar kunne” akwai:

    1. Cafke dukkan nau’in ƙura, ƙasa, ƙwari ko yayi kafin su kai ga cikin kunne.
    1. Kashe ƙwayoyin cutar Bakteriya, da sauransu.

    Saboda haka kada ka yi amfani da waɗannan abubuwa don ƙwaƙwale dauɗar kunne:

    1. Magogin kunne wato ‘cotton bud’ a turance.
    1. Tsinken tsintsiya
    2. Mirfin biro
    1. Kan ashana
    1. Gashin kaza, da makamantansu.

    Sanya waɗannan abubuwa cikin kunne don ƙwaƙwalo “dauɗar kunne” na da haɗarin:

    1. Ƙara cusa “dauɗar” zuwa can cikin kunne.
    2. Karairaya gasun cikin kwararon kunne, wanda suke amfani wajen kare kunne daga baƙin abubuwa daga waje.
    3. Cusa irin waɗannan abubuwa na da haɗarin shigar da ƙwayoyin cuta cikin kunne.
    4. Raunata gangan kunne yayin da irin waɗannan abubuwa suka zarme cikin kunne.
    5. Shafe ko manne “dauɗar kunnen” a kwararon kunne.

    Haka nan, zira waɗannan abubuwa cikin kunne don susa ko ƙwaƙwalo “dauɗar” akai-akai zai share kwararon kunne, kuma share ƙwararon kunnen na nufin share kariyar da Allah ya shirya wa kunne.

    Saboda haka, dukkan baƙin abubuwa na iya kutsa kai cikin kunne kai tsaye. Kada ka ɗauki ɗabi’ar sa magogin kunne cikin kunne don goge “dauɗar kunne” kullum. 

    SHAWARA: Tuntuɓi likitan kunne (ENT DR.) da zarar ka fara jin wani baƙon yanayi a kunnenka, ko neman shawarwari kan tsabtace kunne daga “dauɗar kunnen”.

    Danna nan don karanta Yadda Hukuncin Tsotsar Al’aura Yake A Likitance

    Edita@rumasau-kallamu

  • Yadda Ɗabi’ar Tsotson Ɗan Yatsa Take (FINGER SUCKING)

    Yadda Ɗabi’ar Tsotson Ɗan Yatsa Take (FINGER SUCKING)

    Tsotson ɗan-yatsa, musamman babban ɗan-yatsansa (thumb), ɗabi’a ce wacce Jarirai suke yi da ƙananan yara ‘yan wata 6 zuwa shekara 5. Wannan ɗabi’a tana faruwa ga Jarirai tun suna cikin mahaifa, idan aka yi awon Ultrasound akan iya ganin jariri yana tsotson babban ɗan yatsansa.

    Yara da Jarirai sukan yi tsotsan ɗan yatsa ne domin su jiyar da kansu daɗi, ko barci mai daɗi. Wannan ba matsala ba ne. Suna ɗaukarsa kamar suna shan nono ne, don haka sai su sami nutsuwa idan suna yi.

    Amma idan yaro ya wuce shekara 5 yanayin ɗabi’ar tsotson ɗan-yatsa, to, za ta iya haddasa masa matsalolin daidaituwar haƙora (orthodontics issues), kamar:

    • gantso (dental misalignment),
    • ko rashin daidaiton tsawon haƙora (open bite teeth),
    • ko matsalar girman ƙashin muƙa-muƙi (jaw growth issues),
    • ko matsalar magana yadda zai sha wahala wajan furta wasu kalmomin irinsu “S” “the,
    • ko matsalar tsaftar (hygiene problem)

    Tsotsan yatsa yana iya kawo yaɗuwar ƙwayoyin cuta daga hannu zuwa baki, sannan zai iya haddasa cuttutuka kamar ciwon ciki, gudawa, ko maƙogwaro, da sauransu. Iyaye za su iya ƙarfafawa ‘ya’yansu gwuiwar daina tsotson ɗan-yatsa ta hanyar:

    1. Yin musu bayanin rashin amfanin tsotson ɗan-yatsa.

    2. Samar musu da kayan wasa waɗanda za su ɗauke musu hankali daga tsotson ɗan-yatsa.

    3. Sanya musu safar hannu ko abubuwa masu ɗanɗanon ɗaci (bitter) amma ba masu cutarwa ba, kamar ganyen shuwaka, ganyan maina a hannu, saboda ɗacin ya hana su tsotson ɗan-yatsan.

    Kodayake wannan ba dole ba ne ya yi tasirin hana wani yaron tsotson ɗan-yatsa, saboda a lokacin yaye wasu matan sukan shafa abu mai ɗaci a nipples ɗinsu, amma hakan ba ya hana wani yaron shan nonon.

    Karanta Yadda Tsiron Mahaifa Yake (UTERINE FIBROIDS)

    Edita@rumasau-kallamu

  • Tusar Gaban Mace(Queening Vaginal Gas)

    Tusar Gaban Mace(Queening Vaginal Gas)

    Tusar gaban mace:

    Itace fitar da wani iska musamman lokocin jima’i da mijinta, ko idan tayi wani motsin sai taji gabanta yana fitar da wani iska harda kara kamar tusa.

    Dalilan Da Suke Kawo Wannan Tusar Gaban Sun Hada Da:
    1. Pelvic floor weakness: Sakewar naman cikin farji, idan naman cikin farjin mace ya saki baya iya rike abu yakan kawo wannan matsala.
    2. Infection: Shigar kwayar cuta bangaren da ya shafi  mafitsara shima yakan haifar da wannan matsala.
    3. Feminine hygiene products: chuse-chusen kayan mata, da wasu sabulai marasa asali domin sarƙake farji ko matse shi yakan haifar da wannan matsalar.
    4. Inserting an object in the vagina: tura wani abun da ba muhallin sa ba zuwa cikin farji yakan kawo wannan matsalar.
    5. Menopause: Wasu matan suna fuskantar wannan matsalar idan lokocin dauke jinin al’adar su yayi, shekaru arba’in da biyar zuwa sama.
    6. Vaginal Fistulas: Wannan idan akan samu tazara ko wata ƙofar tsakanin hanyoyin da ta hada farji, mafitsara da wajen kashi akan samu wannan matsalar.
    Sai Kuma Wasu Hallayar Mu Da Take Taimaka Wajen Kawo Wannan Matsalar:
    • Zama a kasa cikin AC ba wando kuma a kan tiles.
    • Yawo ba takalmi musammanma a AC kuma kan tiles.
    • Ƙwanciya ki kunna fanka kuma ba wando a jikinki.
    • Rashin yin tsarki da ruwan zafi.
    • Rashin yin tsarki bayan gama jima’i. Wato barin sparm ya kwana a jikinki ba tare da yin tsarki ba.
    • Yawan yin maganin mata ba gaira ba dalili.
    • Rashin iya positioning na kwanciyar aure da miji.
    • Zama da fant guda daya tun daga safe har dare sai kaga mace ta bar fant tun safe har dare yana jikinta tsaban qazanta.

    Sannan yana dakyau mace ko namiji ya karanta bayanin mu akan Cututtuka Da Ake Dauka Ta Jima’i

    Hanyoyin Samun Sauki Ko Waraka:
    • Ayi ƙoƙori zuwa asibity domin ganin likita wanda ya ƙware a bangaren abinda ya shafi mahaifa (Gynaecologist)
    • A kiyaye dukkanin abinda zai kawo wannan ji matsalar.
    • Adinga yin exercise lokoci bayan lokoci domin naman farji ya samu ƙarfi.

    Domin karanta Ciwan Farfadiya (Epilepsy/Seizure) Danna nan

  • Matsalar Fata Da Ke Ɓangaren Ido (CONJUNCTIVITIS)

    Matsalar Fata Da Ke Ɓangaren Ido (CONJUNCTIVITIS)

    Matsala ce da ke faruwa ga ido, wani lokacin tana shafar ido ɗaya; wani lokaci kuwa za ta shafi idanuwan, idan har ido ɗaya ya fara, to ɗayan shi ma nan take zai harbi ɗaya.

    Wannan ciwon ƙwayar viral infection ce ke kawo shi, wani lokacin kuwa “Bacterial infection”, ya danganta da yanayin ciwon. Kuma ciwon kan bayyana a cikin kwana biyu zuwa mako uku (days-3wks).

    ALAMOMI

    Wani lokacin za a ga alamomin wannan ciwon kamar haka:
    -Ƙaiƙayin ido
    -Kumburin ido
    -Canzawar ƙwayar idanuwa
    -Zubar ruwa
    -Rashin son hasken rana, ko wani kalar haske na daban,
    -Da sauran Alamomi.

    Wannan ciwon conjunctivis a kan iya ɗaukar sa ta waɗannan hanyoyi kamar haka:
    -Amfani da hankicif wanda mai wannan ciwon ke amfani da shi wurin shafe fuskarsa.
    -Ko kuma gaisuwa idan mai wannan ciwon ya shafi idanuwansa.
    -Da amfani da wasu hanyoyi marasa tsafta.

    SHAWARA

    -Tsaftace muhalli na da matuƙar muhimmanci ga lafiyar ɗan Adam
    -Hana yara zuwa makaranta idan sun kamu da wannan matsalar, domin gudun wasu su kamu
    -Amfani da maganin antimicrobial na mai ko na ɗigawa
    -Kawar da cutar ga yara musamman gonococcal_conjunctivitis
    Idan kuwa abin ya yi tsanani, to sai a yi gaggawar zuwa asibiti domin ganin likita kai tsaye.

    Domin karanta menene cutar Sikila danna koren rubutun

  • Ciwon Suga (Diabetes)

    Ciwon Suga (Diabetes)

    Ciwon suga sinadari ne mai matuƙar amfani a jikin mutum. Ana samun sa daga abincin da muke ci da kuma abubuwan da muke sha.

    Idan suga ya yi yawa, ko kuma ya yi kaɗan a jikin mutum, ana iya kamuwa da rashin lafiya wadda za ta iya sanadiyar mutuwar mutum idan ba a ɗau mataki ba.

    Akwai wani sinadari da ake kira insulin a jikin ɗan Adam. Sinadarin insulin shi ne yake kula da daidaituwar sinadarin suga a cikin jini. Idan mutum ya ci abinci mai dauke da sinadarin suga (carbohydrate), sai sugan ya koma cikin jini bayan ya narke. 

    Sai sinadarin insulin ya zo ya daidaita suga, domin kada sugan ya cutar da jiki. 

    Ma’anar ciwon suga, cuta ce wadda take faruwa sanadiyyar ƙaruwar yawan sinadarin sikari (suga) a cikin jini na tsawon lokaci. Cutar tana faruwa ne idan jikin mutum ya daina samar da sinadarin insulin, ko kuma insuin ɗin ya daina aiki gaba ɗaya.

    Rabe-raben Ciwon Suga

    Rabe-raben ciwon suga suna da yawa, amma za mu yi magana a kan guda uka kawai:

    1. Type I Diabetes

    Wannan nau’in ciwon sugan, yana faruwa ne idan jikin mutum ya daina samar da sinadarin insulin.

    Idan sugan  mai wannan nau’in ciwon sugan ya ƙaru, ba zai sauka ba, saboda babu insulin. Idan kuwa ana so ya sauka, to dole sai an yi allurar insulin.

    Wannan nau’in  ya fi kama yara. Haƙiƙanin abin da yake janyo wannin  nau’in ciwon ba a san shi ba, amma dai an tabbatar da cewa ana iya gadon ciwon daga wurin mahaifa(iyaye)

    2. Type 2 Diabetes

    Wannan nau’in yana farawa ne idan sinadain insulin ya daina aiki, ko kuma aikinsa ya ragu. Idan sugan mai wannan nau’in ya ƙara, ba zai sauka ba, har sai an sha maganin da zai dawo da aikin insulin.

    Wannan nau’in ya fi kama manya.

    Abubawan da suke janyo haɗarin kamuwa da wannan nau’in sun haɗa da:

    Ƙiba: Ƙiba mara misali, musamman wadda ta haura ma’aunin Body Mass Index (BMI) 3okg/M2.

    Rashin kazar-kazar: Waɗanda ko yaushe a zaune suke, ba sa kai-kawo, ba sa aiki kuma ba sa son aiki.

    Cin abincin da ba shi da inganci a likitance: Yawan cin abinci, musamman wanda yake ɗauke da sinadaran cholesterol, suga, fat masu yawa a cikin su. Misali butter, chees, lemukan roba da na gwangwani, Askirin (lce cream) da sauransu.

    Shan giya

    Gado: Idan mahaifi ko mahaifiya suna da ciwon suga.

    3. Gestational Diabetes

    Wannan nau’in ciwon suga yana faruwa ne ga masu juna biyu (ciki).

    Yanayin su ɗaya da Type 2 Dm. Sai dai ana warkewa daga wannan nau’in bayan an haihu. Ana iya ba su magani su sha, ko kuma a yi musu allurar insulin idan ana so suga ya daidaita.

    Alamomin ciwon suga

    i. Yawan fitsari  fiye da misali.

    ii. Yawan shan ruwa fiye da misali.

    iii. Yawan cin abinci fiye da misali.

    Illolin ciwon suga

    Masu gajeren zango: Su ne waɗanda suke faruwa a ɗan ƙanƙanin lokaci, kuma suna iya sanadiyyar mutuwar mutum nan take. Sun haɗa da:

    a. Suga ya yi yawa sosai a jinin mutum, yawan da ya wuce hankali; irin wannan matsalar tana janyo mutum ya yanke jiki ya faɗi ko kuma mutum ya rasa ransa a nan take.

    b. Suga ya yi ƙasa; wannan idan mutum yana shan maganin suga ko allurar cutar suga (insulin) fiye da yadda jikinsa yake buƙata; yana iya janyowa mutum ya yanke jiki ya faɗi ko kuma ya fita daga hayyacinsa.

    Masu dogon zango: Su ne waɗanda suke faruwa bayan mutum ya daɗe da ciwon suga a jikinsa.

    Misali:

    Ciwon ƙoda.

    Ciwo ko kuma gyambon ƙafa, wanda zai iya janyowa a yankewa mutum ƙafa.

    Ciwon ido wanda zai iya janyowa mutum ya makance.

    Ciwon zuciya.

    Cutar shanyewa ɓarin jiki

    Da sauransa.

    Magani/Shawarwari

    Magungunan ciwon suga, kala biyu ne. Akwai na ƙwaya da kuma allura.

    Idan mutum yana da ciwon suga, yana da matuƙar muhimmanci ya dinga yin waɗannan ababuwan:

    Shan magani ko yin allura a kan ƙa’ida.

    Yawan duba sinadarin suga akai-akai.

    Yawan motsa jiki a ƙalla san huɗu a sati kamar tafiyar ƙasa ta tsawon minti talatin.

    Daina shan giya

    Rage shan kayan zaƙi masamman lemukan gwangwani ko na roba.

    Rage cika ciki da abinci mai sinadain sikar (carbohydrate) a ciki kamar shinkafa, tuwo, masara, doya da sauransu.

    Yawaita cin ganyayyaki kamar su alayyahu, zogale, rama, ganyan salak da sauransu.

    Kammalawa

    Ciwon suga ciwon ne mai haɗarin gaske. Har yanza babu maganin da yake warkar da ciwon gaba ɗaya.

    Amma ana iya shan magani ko ayi allura domin a zauna lafiya. Don haka shan magani da zuwa asibiti ya zama wajibi ga duk mai cutar.

    Domin karanta cikakken bayani a kan Mene Ne Hawan Jini (HYPER TENSION) danna nan.

    Domin karanta cikakken bayani a kan Mene Ne Ciwon Sikila (SICKLE CELL DISEASE) danna nan.

  • Hanyar Warkar Da Ciwon Sanyi Da Maganin Sa

    Hanyar Warkar Da Ciwon Sanyi Da Maganin Sa

    Akwai hanyoyi da mace za ta bi domin rabuwa da wannan mugun ciwon.

    Shawarar farko game da wannan ciwon za ta bi; ko da ma ba ki da wannan ciwon in har an kusa auranki tom ki guji tsarki da ruwan sanyi sannan ki rinƙa yawan yanke farcenki kina wanke hannunki; ko da zai kai ki sosa gabanki kin ga datti ba zai shiga ba.

    Ki samu waɗannan haɗin ki rinƙa wanke gabanki da su;

    • Gishiri
    • Ganyen magarya
    • Ganyen lalle
    • Kanunfari

    Waɗannan za ki rinƙa dafa su ki samo flask ki rinƙa kama ruwa da su a kodayaushe. Sannan pant ɗinki ki rinƙa dafa shi da ruwan zafi da gishiri da Dettol kina wankewa ki sanya a rana ya bushe ki goge su, sun zama sababbi kenan.

    Maganin Ciwon Sanyi

    Ki nemo waɗannan itatuwan ki dafa su dan kawar da ciwon sanyi, musamman ki fara yin su two months kafin bikinki. Da yardar Allah kin rabu da ciwon sanyi, in kin gan ki da shi to sai dai a jikin mijinki kika samu. Shi ma namijin zai iya waɗannan haɗin dan ya rabu da shi.

    Ga abubuwan da za a nema kamar haka;

    • Sayen zogale ma’ana saiwarsa
    • Kanunfari
    • Jema
    • Jar kanwa
    • Gogamaso
    • Kaimin ƙadangare ko kuma ciyawar wutsiyar ƙadangare
    • Cini da zuga, wasu na cewa bini da zugu

    Waɗannan su ne za a tafasa su sosai sai sun fita hayyacinsu sai a tace a zuba a kofi; a sa zuma a sha sau biyu a rana. In Sha Allah za a rabu da matsalar sanyi kowanne iri ne.

    Don karanta cikakken bayani akan Yadda Za ki Kare Kanki Daga Ciwon Sanyi (Toilet Infection) danna nan

    Domin karanta cikakken bayani akan Neman Aure Bisa Koyarwar Musulunci danna nan

    Edita; Rumasa’u Muhammad kallamu

  • Ciwon Hanta (Hepatitis B)

    Ciwon Hanta (Hepatitis B)

    Hanta, ɗaya ce daga cikin sassan jikin ɗan adam. Kuma jigo ce wajen kula da tafiyar da jikin ɗan adam. Mutum ba zai iya rayuwa babu hanta ba. Abubuwa da dama suna iya janyo ciwon hanta mai tsanani wanda zai iya yin sanadiyar mutuwar mutum.

    Akwai ciwon hanta mai tsanani da mara tsanani. Akwai mai dogon zango da mai gajeran zango. Kuma kowanne daga cikin nau’o’in ciwon hanta zai iya kashe mutum.

    Amfanin Hanta

    Amfanin hanta yana da yawa a jiki, amma ga kaɗan daga cikin su:

    1. Sarrafa abinci: Hanta tana kula da daidaituwar abinci a jiki. Misali, idan mutum ya ci shinkafa mai yawa, hanta ce take sarrafa abincin domin a ajiye shi zuwa wani lokaci.

    2. Sarrafa magunguna: Hanta tana taka rawar gaske wajen kula da shige da ficen magungunan a jikin ɗan adam.

    3. Samar da sinadarai: Hanta tana samar da sinadaran da jiki yake buƙata wajen yaƙar cututtuka da kuma samar da zaman lafiyar jiki. Sinadaran sun haɗa da: bile, plasma proteins, clotting factors da sauransu.

    4. Fitar da datti; Cututtuka da sinadarai marasa amfani daga jiki kamar su ammonia, billurubin da sauran su.

    Abubuwan da suke janyo ciwon hanta

    1. Ƙwayar cutar Virus: Kamar Hepatitis (A, B, C, D da E) virus, cytomegalovirus (CMV), Epstein-Barr virus da sauransu.

    2. Shan giya: Giya tana janyo cututtuka iri daban daban a jikin ɗan adam, daga ciki har da ciwon hanta.

    3. Shan magunguna barkatai: Wasu daga cikin magungunan da muke amfani da su, suna iya janyo ciwon hanta musamman idan ana shan su ba bisa ƙa’ida ba.

    Abubuwan da suke janyo ciwon hanta suna da yawa. Amma zan yi bayani a kan ciwon hanta wanda ƙwayar virus ta Hepatitis B take janyowa.

    Ciwon hanta na Virus ɗin Hepatitis B:

    Mutane da dama a Nigeria suna ɗauke da wannan ƙwayar cutar. Wasu sun san suna da ita, da yawa ba su san suna da ita ba. Virus ɗin Hepatitis B tana iya lalata wa mutum hanta, tana janyo ciwon hanta mai tsanani kuma tana iya janyo cutar dajin hanta (cancer).

    Yadda ake ɗaukar ƙwayar cutar Hepatitis B Virus

    Virus ɗin Hepatitis B tana shiga jikin mutum ne ta hanyar cakuɗuwar jinin mai ɗauke da virus din da jinin wanda ba shi da cutar. Misali:

    1. Yankewa: Idan wanda yake ɗauke da ƙwayar cutar Hepatitis ya yanke da abu mai kaifi (kamar reza, wuƙa, aska, almakashi da sauransu), to duk wanda ya yi amfani da wannan abu mai kaifin, kuma shi ma ya yanke, to virus ɗin za ta iya shiga jikinsa.

    2. Ƙarin jini: Idan aka ƙara wa mutum jini mai Hepatitis, to zai iya ɗaukar virus ɗin.

    3. Jima’i: Wanda yake da Hepatitis B Virus zai iya shafawa wanda ba shi da ita a lokacin jima’i.

    Yadda ake samun kariya daga cutar Hepatitis B virus

    1. Rigakafi: Akwai allura da ake yi domin samun kariya daga kamuwa da cutar Hepatitis B virus. Ana yin allurar ne sau uku, a tsawon wata shida. Idan aka yi wa mutum rigakafin, zai samu kariya mai yawan gaske.

    2. Kaucewa amfani da abu mai kaifi: A yi ƙoƙari wajen kaucewa amfani da duk wani abun da zai iya yankar mutum. idan kuma lallai sai anyi amfani da abu mai kaifi kamar lokacin yanke farce ko aski da sauransu, to kowa ya yi amfani da nasa shi kaɗai. A daina yi wa mutane aski ko yankan farce da abu guda ɗaya.

    3. Gwajin ƙwayar cutar Hepatitis B virus: Yana da kyau mutum ya je a yi masa gwajin ƙwayar cutar Hepatitis B virus domin ya san ko yana da ita ko ba shi da ita. Idan ba shi da ita, sai ya je a yi masa allurar rigakafi. Idan kuma yana da ita, sai ya yi ƙoƙari wajen kaucewa yaɗa ta.

    4. Kaucewa taɓa jinin mutum: Taɓa jinin wanda yake ɗauke da virus ɗin Hepatitis B ba tare da safar hannu ba, za iya janyowa a ɗauki cutar musamman idan akwai ciwo (komai ƙanƙantar sa) a hannun.

    5. Tantance jini kafin ƙara wa mutum: Masu aiki a ɗakin gwaje-gwaje da ɗaukar jini, su tabbata sun yi gwajin Virus ɗin Hepatitis B da ma wasu cututtukan kafin su ɗauki jinin mutum.

    Alamomin ciwon hanta na Hepatitis B virus

    Idan virus ɗin Hepatitis B ta shiga jikin mutum, ba lallai ya ji wata alama ba, kuma ba lallai ya san ya ɗauki cutar ba. Amma wani lokacin, cutar hanta tana iya nuna waɗannan alamomi idan ta shiga jikin mutum;

    • Zazzaɓi
    • Kasala
    • Ciwon ciki
    • Canjawar ido zuwa launin rawaya (yellow) ko kore
    • Ciwon jiki da sauransu
    Bayan waɗannan alamomin na ɗan wani lokaci, virus ɗin za ta iya ci gaba da zama a jikin mutum ba tare da ta janyo masa wani abu ba.

    Rayuwar Hepatitis B Virus a jikin ɗan adam

    Idan cutar Hepatitis B virus ta shiga jikin mutum, ɗaya daga cikin waɗannan abubuwan za su faru:

    1. Ƙwayar virus ɗin za ta iya janyo wa mutum ciwon hanta mai tsanani wanda zai iya yin sanadiyar mutuwar mutum.
    2. Ƙwayar virus ɗin za ta iya ci gaba da zama a jikin mutum na tsawon lokaci ba tare da ta janyo masa ciwon hanta mai tsanani ba, amma zai iya yaɗa cutar.
    3. Ƙwayar virus ɗin za ta iya mutuwa da kanta ba tare da an sha mata wani magani ba.

    Alamomin ciwon hanta mai tsanani sun haɗa da:

    • Kumburin jiki, musamman ciki da ƙafa
    • Aman jini
    • Yin kashi baƙiƙƙirin kamar kwalta
    • Ramewa
    • Fita daga hayyaci

    Maganin Hepatitis B virus

    A likitance, babu magani guda ɗaya wanda yake kashe virus ɗin. Amma akwai wasu magunguna da ake ba wa mai cutar domin rage ƙarfin tasirin ta a jikinsa. Ba a bayar da maganin sai mai cutar ya cika wasu ƙa’idoji da sharuɗa.

    Idan mutum bai cika waɗannan ƙa’idoji da sharuɗa ba, to ba za a rubuta masa maganin ba. Zai ci gaba da gudanar da rayuwar sa kamar yadda ya saba. Sai dai kawai zai dinga zuwa asibiti lokaci zuwa lokaci domin kula da ci gaban cutar.

    Shawarwari ga masu ciwon Hepatitis B virus

    • Za ka iya ci gaba da gudanar da rayuwarka cikin ƙoshin lafiya duk da cewa kana da Hepatitis B virus. Amma akwai buƙatar a dinga zuwa asibiti lokaci zuwa lokaci.

    • A Kaucewa yaɗa cutar ta hanyar daina yin amfani da abubuwa masu kaifi na kowa da kowa kamar su almakashi da reza da abin yankan farce da sauransu.

    Wasu abubuwa da ake alaƙanta su da ciwon hanta

    1. Shan rake: Shan rake ba ya maganin ciwon hanta ko wane iri ne.

    2. Sinadarin abinci mai gina jiki (Protein): Mai cutar Hepatitis B virus, zai ci abinci kamar yadda kowa yake ci. Babu abin da zai hana shi cin abinci mai gina jiki kamar su nama, kifi, ƙwai, gyaɗa, wake da sauransu.

    Idan mutum yana da ciwon hantar da ya janyo masa rashin lafiya mai tsanani, ana buƙatar ya rage cin abinci mai gina jiki (protein) ya kuma yawaita cin abinci mai sa kuzari kamar su tuwo, shinkafa, doya da sauransu (Carbohydrate).

    A kula sosai, ban ce a daina cin mai gina jiki ba, cewa na yi ya rage. Kuma ba a ce ya dinga shan rake ba, cewa aka yi abinci mai saka kuzari.

    Wannan bayani an samo shi ne daga Hamisu Adam Abubakar.

    Domin karanta Ciwon Suga (Diabetes) danna nan.

  • Cututtukan Da Ba Su Da Magani

    Cututtukan Da Ba Su Da Magani

    Aya ta (68) Allah (Subhanahu Wata’ala) ya ce:

    Cikin suratul Yaasiin “Duk wanda muka tsawaita rayuwarsa,tabbas za mu tauye shi a halitta, shin ba sa hankalta ne?”.

    Don haka, duk wanda shekarunsa suka zarce shekarun ganiyar ƙarfi (wato shekara arba’in (40) ), to fa ba ya zai rinƙa yi ba gaba ba.

    An karɓo hadisi daga usamatu ɗan Sharik Allah ya yarda da shi ya ce: “Ƙauyawa sun ce: Ya Manzon Allah! Ko ma yi magani? Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce; I, ku bayin Allah ku yi magani, haƙiƙa Allah bai sanya wata cuta ba, face sai da ya sama mata waraka (da magani), sai dai ciwo ɗaya, suka ce, “Wane ciwo ne?” ya ce, “Tsufa.” Ahmad, Abu Dawud da wasunsu ne suka rawaito shi.

    Wannan bayani an ciro shi ne daga littafin A Kula Da Lafiya wanda Abubakar Abbas Ibrahim ya wallafa shi. Domin karanta cikekken littafin danna koren rubutun nan.